Social and National Identity Cooperation in Iran: ‎A Case Study of the Qashqa’i Tribe and the Oil ‎Nationalization Movement

Document Type : Research Paper


1 Professor, Department of Political Science, Faculty of Law & Political ‎Science, University of Tehran, Iran

2 A PhD Candidate, Middle Eastern Studies, Department Humanities, ‎Stockholm University, Stockholm, Sweden‎



The relation between tribal/ethnic identity and national identity has become a subject of recent studies in Iran. While many consider these identities as mutually conflictual ones, this paper focuses on the mutual operational relations among them and emphasizes that this pattern has been dominant in the post-Islamic period in Iran. The Iranian tribal groups have had remarkable role in many socio-political movements in Iran. Before collapsing in its entirety, Iran’s nomadic tribes were political agents with considerable impact on the country's social and political events. Just as the Iranian Constitutional Revolution divided the tribal forces into the pro- and anti-revolutionary factions, so too the nationalization of the Iranian oil industry witnessed the same political situation among the nomadic tribes. The movement for the nationalization of the oil industry and the 1953 Iranian coup d’état in addition to the political stance taken by the leaders of Iran’s nomadic tribes in reaction to these events are of considerable importance. In the present article, we focus on a case study of Qashqa’i tribal confederacy and investigate the reasons their leaders chose to support the nationalization movement of Mohammad Mosaddegh and fight against the 1953 coup d’état.
The main research questions raised in the paper are as follows: 1. What were the political views and positions of Qashqa’i leaders on the nationalization of the oil industry in Iran? 2. What factors influenced the formation of the Qashqa’i leaders’ opinions on this issue and their attitudes towards the nationalization movement in Iran? The research hypothesis is that the Qashqa’i people’s support for Mosaddegh and the nationalization movement rests on three axes: i) a concern about the Pahlavi’s coming back into power and resuming their authoritarianism and the pattern of Reza Shah’s rule; ii) the friendly relations between the Qashqa’i leaders and Dr. Mosaddegh; iii) Qashqa’i leaders believe in the linkage between tribal identity and national identity which led the leaders to prioritize national interest over tribal interest. To answer the research questions and help understand the views of the Qashqa'i leaders towards the historical events culminating in the nationalization of Iran’s oil industry, this paper analyses archival evidence taken from the relevant documents in the National Library and Archives of Iran, specifically the records of communication between Prime Minister Mossadegh and the key Qashqa’i leaders. Furthermore, personal accounts and observations of these leaders as presented in their published autobiographies, memoirs and the interview transcripts in the Iranian Oral History Project are examined.
Theoretically, the authors rely on the identity level of analysis and cooperation, rather than on conflict between social and national identities in Iran which had been promoted in the works of the first author. According to Ahmadi’s previous research on the types and degree of influence of the Tribes in Iran’s political activism and struggles, the tribal communities in Iran have been different from the tightly knit cultural or political groups which have habitually been in permanent conflict with the governments. On the contrary, the Iranian tribal groups have had much cultural and religious communality with other Iranians on the national level and have cooperated with different Iranian governments in the past. Iran’s tribal leaders and people have not considered their tribal identity (denoted as social identity in this study) to be in constant conflict with the Iranian national identity. The case of the Qashqa’i tribe and its involvement in the 1951 oil nationalization movement reflect such constructive relations.


Main Subjects

  1. الف) فارسی

    1. ابرلینگ، پیر. (1393) کوچ‌نشینان قشقایی فارس، ترجمه فرهاد طیبی‌پور. تهران: پردیس دانش.
    2. ابرلینگ، پیر. (1358، آذر) «سیاست قبیله‌ای انگلیس در جنوب ایران،» ترجمه کاوه بیات. نامه نور، 5-4: 114-66. در:
    3. احمدی، حمید. (1399) قومیت و قوم‌گرایی در ایران. تهران: نشر نی، چ 16.
    4. احمدی، حمید. (1390) بنیادهای هویت ملی ایرانی: چهارچوب نظری هویت ملی شهروند محور. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
    5. باختر امروز. (1332، فروردین 27)، 6.
    6. بک، لوئیس. (1396) قشقایی‌های ایران،‌ ترجمه حمیدرضا جهاندیده. تهران: نظاره.
    7. بیات، کاوه. (1399) نبرد سمیرم. تهران: خجسته.
    8. جامی. (1367) گذشته چراغ راه آینده است: تاریخ ایران در فاصله دو کودتا ۱۳۳۲-۱۲۹۹، به کوشش فرید مرادی. تهران: ققنوس،‌ چ 5.
    9. درداری، نوروز. (1395) تاریخ سیاسی اجتماعی ایل بزرگ قشقایی. شیراز: انتشارات قشقایی.
    10. روزنامه استخر. (1325، مهر 22)، 4.
    11. روزنامه اطلاعات. (1331، اسفند)، 27، 8042: 3.
    12. شایگان، احمد. (1384) سید علی شایگان، زندگی نامه سیاسی، نوشتهها، سخنرانیها.‌ تهران: آگاه، ج 1.
    13. قشقایی، محمد حسین. (1384) یادمانده. تهران: نشر و پژوهش فرزان.
    14. قشقایی،‌ محمد ناصر. (1389) «خاطرات محمد ناصر قشقایی،» پروژه تاریخ شفاهی دانشگاه هاروارد ‌‌‌‌‌‌امریکا، مصاحبه‌کننده حبیب لاجوردی،‌ لاس وگاس، نوار شماره 1 و 2.
    15. قشقایی، محمد ناصر. (1371) سالهای بحران (خاطرات روزانه محمدناصر قشقایی). تهران: موسسه خدمات فرهنگی رسا.
    16. قشقایی، ملک منصور. (1394) خاطرات ملک منصور قشقایی. تهران: نشر نامک.
    17. قشقایی، خسرو. (1358، 28 مرداد) «ترجیح می‌دهم روزنامه‌ای باشد و به من فحش بدهند تا روزنامه‌ای نباشد،» روزنامه پرخاش، ش 19، یکشنبه.
    18. کدی، نیکی ار. (1375) ریشه‌های انقلاب ایران، ترجمه عبدالرحیم گواهی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چ 2.
    19. کیانی، منوچهر. (1388) سیه‌چادرها: تحقیقی از زندگی مردم ایل قشقایی. تهران: کیان.
    20. مجله خواندنیها. (1331)، 23.
    21. مکی، حسین. (1374) تاریخ بیستساله ایران. تهران: علمی، ج 5.
    22. موحد، محمدعلی. (1393الف) خواب آشفته نفت: از قرارداد دارسی تا سقوط رضا شاه. تهران: نشر کارنامه، ج 1.
    23. موحد، محمدعلی. (1393ب) خواب آشفته نفت: دکتر مصدق و نهضت ملی ایران. تهران: نشر کارنامه، ج2 و 3.
    24. «نامه مصدق به خسرو قشقایی،» (1341، مرداد) نامه نور، مرکز اسناد کتابخانه ملی، 4.
    25. نصیری‌طیبی، منصور. (1393) ایل قشقایی در تاریخ معاصر ایران. تهران: انتشارات اکسیر.
    26. نوری‌زاده بوشهری، اسمعیل. (1327) اسرار نهضت جنوب. تهران: چاپخانه تابش.
    27. ویلبر، دونالد. (1379) اسناد سازمان سیا درباره کودتا 28 مرداد و سرنگونی دکتر مصدق، ترجمه غلامرضا وطن‌دوست. تهران: موسسه خدماتی فرهنگی رسا.
    28. یزدان‌‌‌پناه، میلاد. (1399) ساخت سیاسی و اجتماعی ایل: بازنمایی سازوکارهای مشروعیت بخش قدرت ایلی: مطالعه موردی ایل قشقایی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، ایران.

    ب) انگلیسی

    1. Burrell, Robert E.; and Robert Jarman, eds. (1997) Iran Political Diaries,1881-1965. Cambridge, UK: Archive Editions, V. 13.
    2. Jafari, Reza. (2000) Center-Periphery Relations in Iran the Case of the Southern Rebellion in 1946, Ph.D. Dissertaion, University of Oxford, Oxford, UK.