اصول سیاست خارجی در سیرۀ سیاسی امام سجّاد علیه‌السلام

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه علوم سیاسی دانشکدة معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق (ع)

2 دانشجوی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق (ع)

چکیده

اسلام که مکتبی جامع و مشتمل بر آموزه‌های فرازمانی و فرامکانی است، به مبحث سیاست خارجی به‌منزلة موضوعی مهم و اساسی توجه دارد. تبیین معیارهای رفتاری اسلام به‌طور عام و موضوع سیاست خارجی به‌طور خاص در عالی‌ترین شکل آن در آموزه‌های قرآن و سیرة اهل بیت تجلی دارد که در این پژوهش سیرة نظری و عملی امام سجاد علیه‌السلام مبنای تحلیل و تبیین قرار می‌گیرد. بر این اساس و با روش توصیفی- تحلیلی، نگارندگان اصول سیاست خارجی را در آرا و آموزه‌های امام سجاد علیه‌السلامبررسی و تجزیه و تحلیل کرده‌اند که بر مبنای آن و با توجه به چارچوب مفهومی طراحی‌شده، اصول سیاست خارجی نظیر گسترة روابط بر اساس مبانی اسلامی و انسانی؛ اصل احترام متقابل و عدم دخالت در امور داخلی یکدیگر؛ روابط حسنه، مدارا و مسالمت‌آمیز؛ نفی سلطه‌گری و سلطه‌پذیری؛ نفی ظلم و ظلم‌پذیری؛ وفاداری به عهد و پیما‌ن‌ها؛ دشمن‌شناسی و دشمن‌ستیزی و آخرت‌گرایی و آرامش سیاسی در سیرة امام تحلیل و بررسی می‌شود.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

1. قرآن کریم

2. الإمام السجاد (ع) (2011)، الصحیفة السجادیة، بیروت: المجمع العالمی لأهل البیت.

3. الإمام السجاد (ع) (2011)، رسالة الحقوق، بیروت: المجمع العالمی لأهل البیت.

4. آذرنوش، آذرتاش (1391)، فرهنگ معاصر عربی– فارسی، تهران: نشر نی.

5. آیور، مک (1349)، جامعه و حکومت، ترجمة ابراهیم علی‌کنی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

6. جوادی آملی، عبدالله (1379)، صورت و سیرت انسان در قرآن. قم: نشر إسراء.

7. درخشه، جلال (1386)، «شرایط شکل‌گیری و چارچوب سیاست خارجی دولت پیامبر(ص)»، در علی‌اکبر علیخانی، سیاست نبوی؛ مبانی، اصول، راهبردها، تهران: پژوهشکدة مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

8. دهقانی فیروزآبادی، جلال (1389)، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: سمت.

9. ــــــــــــــــــــــــ (1390)، «نظریة اسلامی سیاست خارجی چارچوبی برای تحلیل سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامة روابط خارجی، سال سوم، شمارة اول، بهار 1390.

10. دوئرتی، جیمز و فالتزگراف (1372)، نظریه‌های متعارض در روابط بین‌الملل، ترجمة علیرضا طیب و وحید بزرگی، تهران: قومس.

11. سیف‌زاده، سید‌حسین (1381)،نظریه‌پردازی در روابط بین‌الملل: مبانی و قالب‌های فکری، تهران: سمت.

12. ساندل، مایکل (1374)، لیبرالیسم و منتقدان آن، ترجمة احمد تدین، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

13. شریعتمداری، علی (1372)، اصول تعلیم و تربیت، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

14. عبدوس، محمد‌تقی و محمد‌مهدی اشتهاردی (1390)، آموزه‌های اخلاقی- رفتاری امام شیعه علیهم السلام، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.

15. عزتی، عزت‌الله و سهیلا نانوا (1390)، سیاست خارجی ایران و چالش‌های فراروی ایران با تغییر ساختار سیاسی عراق، تهران: فصلنامة دانشنامه.

16. قاسمی، فرهاد (1384)، اصول روابط بین‌الملل، تهران: نشر میزان.

17. قطب، سیدمحمد (1349)، اسلام آیین فطرت، ترجمة سیدابراهیم میرباقری، قم: دارالکتب الإسلامیة.

18. قمی، عباس (1409هـ)، منتهی الآمال، ج 2، قم: نشر هجرت.

19. قوام، عبدالعلی (1370)، اصول سیاست خارجی و سیاست بین‌الملل، تهران: سمت.

20. کاظمی، علی‌اصغر (1372)، روابط بین‌الملل در تئوری و در عمل، تهران: نشر قومس.

21. کانت، ایمانوئل (1809)، رسالة کشف، ترجمة مهدی ذاکری، قم: نشر دانشگاه مفید.

22. کلینی، محمد (1390)، اصول کافی، ج 1، ترجمة صادق حسن‌زاده، قم: انتشارات قائم آل محمد (ص).

23. گاراندو، میکائل (1383)، لیبرالیسم در تاریخ اندیشة غرب، ترجمة عباس باقری، تهران: نشر نی.

24. لاریجانی، محمدجواد (1374)، کاوش‌های نظری در سیاست خارجی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

25. لاریجانی، محمدجواد (1377)،درس‌های سیاست خارجی، تهران: انتشارات مشکوة.

26. لینکلیتر، اندرو (1385)، آرمان‌گرایی و واقع‌گرایی، ترجمة لی‌لا سازگار، تهران: مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی.

27. مطهری، مرتضی (1369)، فطرت، تهران: صدرا.

28. مقتدر، هوشنگ (1370)، سیاست بین‌الملل و سیاست خارجی، تهران: مفهرس.

29. موریس، دوورژه (1376)، اصول علم سیاست، ترجمة ابوالفضل قاضی، تهران: دادگستر.

30. موسوی، سیدمهدی (1388)،گذار از فتنه؛ شگردهای فتنه‌گران و مقابله با آنان از منظر امام سجاد (ع)، تهران: مؤسسة اشراق.

31. موسوی خمینی، روح‌الله (امام خمینی(ره))(1379)، صحیفة نور، ج 13، تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).

32. نقی‌پورفر، ولی‌الله (1381)، اصول مدیریت اسلامی و الگوهای آن، تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی.

33. وینست، اندرو (1371)، نظریه‌های دولت، حسین بشریه، تهران: نشر نی.

34. وبر، ماکس (1368)، مفاهیم اساسی جامعه‌شناسی سیاسی، ترجمة احمد صدارتی، تهران: نشر مرکز.

 

-ب) عربی

34. إبن أثیر، علی‌بن محمد (1926)، الکامل فی التاریخ، بیروت: دار بیروت للطباعة و النشر.

35. أبوزهرة، محمد (بی‌تا)، دارالفکر  العربی.

36. أبوعید، عارف خلیل (2007)، العلاقات الدولیة فی الفقه الإسلامی، عمان: دارالنفائس.

37. الراغب الإصفهانی (2007)، المفردات فی غریب القرآن، ضبطه و راجعه محمد خلیل عیتانی، بیروت، لبنان: دارالمعرفة

38. الراوندی، قطب‌الدین (1409هـ)، الخرائج و الجرائح، الجزء الثانی، قم: مؤسسة الإمام المهدی (ع).

39. الطبرسی، الفضل‌بن الحسن (1979)، أعلام الوری بأعلام الهدی، بیروت: دارالمعرفة.

40. عبدالرحمن، طه (2000)، العمل الدینی و تجدید العقل، المغرب: المرکز الثقافی العربی.

41. عبدالخالق، فرید (1998)، فی الفقه السیاسی الإسلامی، قاهره: دارالشروق.

42. الغنیمی، محمد طلعت (1988)، قانون السلام فی الإسلام دراسة مقارنة، قاهره: دارالمعارف.

43. محمصانی، صبحی (1982)، القانون و العلاقات الدولیة فی الإسلام، بیروت: دارالعلم للملایین.

44. http://www.pajoohe.com مشاهده‌شده در تاریخ 1/4/1392.