تحلیل جامعه‏ شناسی مفهوم «سبک زندگی» در تمدن‏ های غربی و اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه پیام نور

چکیده

سبک زندگی گرچه در کلی‏ترین حالت به «الگو و شیوة زندگی کردن» اشاره دارد، همچون بسیاری دیگر از مفاهیم علوم انسانی، نیازمند نظریة پشتیبان است که تعیین‌کنندة چیستی عمیق موضوع «نوع زندگی»‏ و نسبت آن با موضوعات و مفاهیم دیگر است. بدین‌ترتیب، سؤال اصلی این نوشتار چیستی «سبک زندگی غربی» که نتیجة نظریة اجتماعی معاصر غرب است و تطبیق آن با چیستی و ماهیت «سبک زندگی اسلامی» را شامل می‏شود. فرضیة مقاله نیز به گستره‏ای از مفاهیمی ‏همچون جامعة مدرن، مدرنیتة متأخر، نظام طبقاتی، الگوی مصرف، الگوی تفریح و اوقات فراغت و نظایر آن اشاره دارد. درعین‌حال، مواضع معرفت‏شناسی و ره‌آوردهای روش‏شناسی این مفهوم با توجه به خاستگاه متمایزشان، متفاوت هستند. در این نوشتار، با تکیه بر روش توصیفی و روش کتابخانه‏ای به بررسی اجمالی مؤلفه‏های سه مقولة هستی‏شناسی، معرفت‏شناسی و روش‏شناسی مفهوم سبک زندگی با دو خاستگاه فکری مختلف «غربی» و «اسلامی» پرداخته‌ایم.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

1. آزاد ارمکی، تقی (1391)، «الگوهای سبک زندگی در ایران». در ابراهیم حاجیانی، الگوهای سبک زندگی ایرانیان، چ2، تهران: پژوهشکده تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، صص 34ـ 15.

2. باکاک، رابرت (1381)، مصرف، خسرو صبری. تهران: شیرازه.

3. بوردیو، پی یر (1380)، نظریه کنش، دلایل عملی و انتخاب عقلانی، مرتضی مردی‏ها. ج1، تهران: نقش و نگار.

4. حاجیانی، ابراهیم (1391)، «سبک زندگی و مطالعات راهبردی». در ابراهیم حاجیانی. الگوهای سبک زندگی ایرانیان، چ2، تهران: پژوهشکده تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، صص 14ـ 7 .

5. خانی، حسین(1392)، «خیزش‏های اسلامی در جهان عرب؛ارزیابی فرصت‏ها و تهدیدهای منطقه‏ای جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه سیاست، دوره 43، شماره 4، زمستان، شماره مسلسل 43، صص97 ـ 81 .

6. شفیعی، سمیه (1391)، «مطالعات جنسیتی اوقات فراغت؛ به سوی تبیین سبک زندگی». در ابراهیم حاجیانی، الگوهای سبک زندگی ایرانیان، چ2، تهران: پژوهشکده تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، صص 174ـ 131.

7.  غرایاق زندی، داود(1391)، «سبک زندگی»، سال‏نمای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران؛تحولات راهبردی1391،چشم‏انداز1392.

8. فاضلی، محمد (1382)، مصرف و سبک زندگی، تهران:‏ صبح صادق.

9. کوهستانی، حسینعلی (1378)، پژوهشی در اوقات فراغت و راه‏های بهره‏وری از آن، مشهد: تیهو.

10. گیدنز، آنتونی (1380)، پیامدهای مدرنیته، محسن ثلاثی. چ2، تهران: ‏نشر مرکز.

11. گیدنز، آنتونی (1382)، تجدد و تشخص (جامعه و هویت شخصی در عصر جدید)، ناصر موفقیان. چ 2، تهران: نشر نی.

12. محمدی، سیده عقلیه (1391)، «رابطه بین سبک زندگی و نگرش هویت جنسیتی در بین دو نسل مادران و دختران» در ابراهیم حاجیانی، الگوهای سبک زندگی ایرانیان، چ2، تهران: پژوهشکده تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، صص 271ـ 227.

13. نصری، قدیر (1385)، «پست مدرنیسم و مطالعات راهبردی؛ الزامات روش شناختی». فصلنامه مطالعات راهبردی، س 9، ش1، بهار، شماره مسلسل 31، صص 30 ـ 7.

14. نصری، قدیر (1385)، «فهم کانستراکتیویستی امر سیاسی». فصلنامه مطالعات راهبردی، س9، ش4، زمستان، شماره مسلسل 34، صص 736ـ713.

 

ب) خارجی

15. Bourdieu, pierre (1984), Distinction: a social critique of the judgement of taste, Translated by Karl Smith, London, Oxford university.

16. Chaney, D. (1996), lifestyles, London: sage publications.

17. Giddens, A. (1991), Modernity and self - identity: self and society in the late modern Age, Cambridge: poty press.

18. Hay, kolin (2003), An Critical Introduction to Political Analysis,Newyork: palgrave press.

20. www.islamiclife.ir/note/1392/10/002149.php