چگونگی عروج و افول حکومت در تاریخ بیهقی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

استادیار گروه علوم سیاسی دانشکدة علوم اداری و اقتصاد دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

تاریخ بیهقی را به‌عنوان یکی از آثار جاودانة تاریخی و فرهنگی ایران می‌شناسیم، ازآنجایی‌که بیهقی به اسناد و اطلاعاتی دسترسی داشت که منابع گرانقدری در زمینة شیوة حکومت‌گری، ادارة جامعه و چگونگی زندگی سیاسی و اجتماعی در دورة غزنویان به شمار می‌آیند. به‌این‌ترتیب، تاریخ بیهقی را می‌توان تاریخ سیاسی–‌اجتماعی دانست. آنچه اکنون از تاریخ بیهقی در دسترس است، بیشتر مربوط به دوره‌ای است که افول و سقوط حکومت غزنویان آغاز شده بود. حال، پرسش اصلی این است که چرا حکومت غزنویان رو به انحطاط رفت و با پاسخ به آن، به چرایی انحطاط و فروپاشی حکومت‌ها رسید. این مقاله با محور قرار دادن سیاست، با رهیافتی تفسیری و روشی تاریخی، چگونگی طرح مسئلة افول سیاسی و عوامل مرتبط با آن را در تاریخ بیهقی هدف خود قرار داده است. به نظر می‌رسد بیان داده‌ها و تحلیل‌های محتاطانه و مصلحت‌اندیشانه، ویژگی تاریخ بیهقی است. بنابراین، تاریخ بیهقی خوانندة جویای اطلاعات تاریخی را تا حدودی راضی می‌کند، اما از عطش پیدا کردن چرایی حوادث نمی‌کاهد.

کلیدواژه‌ها


1. باتامور،تی.بی (1370) جامعه شناسی ترجمۀ سیدحسن منصور و سیدحسن حبیبی، چاپ چهارم، تهران، امیرکبیر.

2. بیهقی، ابوالفضل (1383) تاریخ بیهقی، تصحیح، علی‌اکبر فیاض، به اهتمام محمدجعفر یاحقی، مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد.

3. ترنر، جاناتان. اچ.(1378) مفاهیم و کاربردهای جامعه‌شناسی ترجمۀ محمد فولادی، محمدعزیز بختیاری، قم، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).

4. دوورژه، موریس (1354) اصول علم سیاست ترجمۀ ابوالفضل قاضی، چاپ چهارم، تهران، شرکت سهامی کتاب‌های جیبی.

5. حسینی کازرونی، سیداحمد (1384) فرهنگ تاریخ بیهقی، تهران، زوار.

6. راش، مایکل (1377) جامعه و سیاست ترجمۀ منوچهر صبوری، تهران، سمت.              

7. روشه،گی (1374) تغییرات اجتماعی ترجمۀ منصور وثوقی، چاپ ششم، تهران، نشر نی.

8. صبوری، منوچهر (1381) جامعه‌شناسی سیاسی تهران، انتشارات سخن.

9. عالم، عبدالرحمن (1380) بنیادهای علم سیاست، چاپ هفتم، تهران، نشرنی.

10. فوران، جان (1378) مقاومت شکننده، ترجمۀ احمد تدین، چاپ دوم، تهران، مۀسسۀ خدمات فرهنگی رسا.

11. فی، برایان ( 1381) فلسفۀ امروزین علوم اجتماعی ترجمۀ خشایار دیهیمی، تهران، طرح نو.

12. گیدنز،آنتونی (1383) جامعه‌شناسی ترجمۀ منوچهر صبوری، چاپ یازدهم، تهران، نشرنی.

13. میلانی، عباس (1385) تجدد و تجددستیزی در ایران، چاپ ششم، تهران، اختران.

14. نقیب‌زاده، احمد (1379) درآمدی بر جامعه‌شناسی سیاسی، تهران، سمت.

15. یاحقی، محمدجعفر (1383) دیباچه در تاریخ بیهقی. مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد.