بررسی تأثیرات شبکه‌های اجتماعی مجازی بر مشارکت سیاسی (مطالعۀ موردی: شهر تهران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم سیاسی دانشکدة حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

مشارکت سیاسی در ابعاد گوناگونِ آن، عامل مهمی برای ادامة حیاتِ سیاسی جوامع و حکومت‌ها محسوب می‌شود. این مفهوم نماد حضور مردم در اعمال حکومت به حساب می‌آید و در کشورهای دموکراتیک، شاخص مهمی برای رضایت‌مندی مردم تلقی می‌شود. انتخابات مهم‌ترین نماد مشارکت سیاسی به حساب می‌آید، تا آنجا که میزان مشارکت مردم در عرصة انتخابات همواره از سوی حاکمان به دقت دنبال می‌شود، چرا که روند صعودی یا نزولی آن دربردارندة نکات مهمی از نگاه و نگرش مردم نسبت به ارکان اساسی مشروعیت حکومت است. عوامل مختلفی  بر مشارکت مردم اثرگذار است. هدف ما در این مقاله، بررسی تأثیرات شبکه‌های اجتماعی مجازی بر مشارکت‌ است. برای انجام این تحقیق از روش پیمایش و ابزار پرسشنامه استفاده شده است. طبق نتایج به‌دست‌آمده از تحلیل پرسشنامه‌ها فرضیة اصلی این پژوهش تأیید و مشخص شد که بین میزان استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی و مشارکت رابطة منفی و معناداری وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


  1. ابراهیمی، شهروز؛ نجفی، داود؛ محموداوغلی، رضا؛ صادقی نقدعلی، زهرا (‌1392)، رابطة شبکه­های اجتماعی و مشارکت سیاسی در میان دانشجویان دانشگاه اصفهان، راهبرد، سال بیست‌و‌دوم، شمارة 66.
  2. آبرکرامبی، نیکلاس، اتفن هیل و برایان اس.ترنر (1367) فرهنگ جامعه‌شناسی، ترجمة حسن پویان، تهران: چاپخش.
  3. بشیریه، حسین (1382)،آموزش دانش سیاسی(مبانی علم سیاست نظری و تأسیسی­)، تهران: نگاه معاصر.
  4. پناهی، محمدحسین، عالی­زاد، اسماعیل (1384)، «تأثیروسایل ارتباط جمعی بر مشارکت سیاسی شهروندان تهرانی»، فصلنامة علوم اجتماعی، شمارة 28 و 29.
  5. تاج­بخش، کیان (1384)، وضعیت سرمایة اجتماعی در ایران «گفت و گو»، مجلة رشد آموزش علوم اجتماعی، دورة نهم، شمارة 2.
  6. داس، بیسواجیت (1391)، شبکه‌های اجتماعی اینترنتی؛ تحلیل انتقادی آثار آنها بر زندگی فردی و اجتماعی»، نادعلی، منا، «فصلنامة مطالعات جوان و رسانه، شمارة 5.
  7. دوبنوا، آلن (1372)، «اصول دهگانة دموکراسی مبتنی بر مشارکت»، ترجمة بزرگ نادرزاده، مجلة اطلاعات سیاسی_اقتصادی، شمارة 77-78، صص54-59.
  8. زاهدی، محمدجواد (1388)،نقش سازمان­های غیردولتی در توسعة پایدار، تهران: انتشارات مازیار.
  9. سام بند، میثم (1390)، تأثیر رسانه‌های نوین بر افزایش یا کاهش مشارکت سیاسی، رسانه و مشارکت سیاسی (بقیه اطلاعات در نورمگز سرچ شود).
  10. سیاه­پوش، امیر (1387)، فراتحلیل مطالعات سرمایة اجتماعی در ایران، راهبرد فرهنگ، شمارة 3.
  11. ضیایی‌پرور، حمید، عقیلی، سیدوحید (1389)، بررسی نفوذ شبکه­های اجتماعی مجازی در میان کاربران ایرانی، مجلة رسانه، سال بیستم، شمارة 4.
  12. عبداللهیان، حمید، حقگویی، احسن (1389)،تبیین رابطة کاربری اینترنت و مشارکت سیاسی در ایران، مجلة جامعه‌شناسی ایران، دورة دهم، شمارة 4، ص.130-159.
  13. علوی پور، پروین، زاهدی، محمدجواد، شیانی، ملیحه (1388)، اعتماد و مشارکت (بررسی رابطة بین اعتماد و مشارکت اجتماعی در شهر تهران)، مجلة جامعه‌شناسی ایران، دورة دهم، شمارة 2، تابستان 1388، صص 109-135.
  14. علوی‌تبار، علی­رضا (1376)، میزگرد کیان دربارة جامعة مدنی، کیان، شمارة 33.
  15. علوی تبار، علیرضا (1379)، مشارکت در ادارة امور شهرها، بررسی الگوی مشارکت شهروندان در ادارة امور شهرها (ج اول)، تهران: انتشارات سازمان شهرداری‌های کشور.
  16. علی­پور، پروین، زاهدی، محمدجواد، شیانی، ملیحه، (1388)، اعتماد و مشارکت، (بررسی رابطة بین اعتماد و مشارکت در شهر تهران)، مجلة جامعه‌شناسی ایران، دورة دهم، شمارة دوم.
  17. قوام، سید عبدالعلی (1389)، سیاست‌شناسی مبانی علم سیاست، تهران: سمت.
  18. کیا، علی‌اصغر، محمودی، عبدالصمد (1390)، نقش شبکه­های اجتماعی در انقلاب تونس، مجلة سیاسی-اقتصادی، بهار 90، شمارة 283.
  19. منتظر قائم، مهدی، تاتار، عبدالعزیز (1384)، اینترنت، سرمایة اجتماعی و گروه‌های خاموش، فصلنامة انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی­و ارتباطات.
 
  1. Ellen Quintelier, Sara Vissers,(2008),The Effect of Internet Useon Political Participation An Analysis of Survey Results for16-Year-Olds in Belgium, Social Science Computer Review OnlineFirst
  2. Eva Anduiza, Marta Cantijoch, Aina Gallego,(2009), Political Participation And The Internet, Universitat Autònoma De Barcelona, volume 12, pages 860 – 878. 
  3. Jansen, A. (2001) Democracy & Internet, Third World Quarterly, Vol.22.No.1.
  4. McClurg, Scott D, (2003), "Socia Networks and Political Participation: The Role of Social Interaction in Explaining Political Participation", Department of Political Science
  5. Putnam, Robert, D., (2000), Bowling  Alone: The   Collapse   and   Revival   of   American, Community, NewYork, Simon & Schuster
  6. Putnam R. D., (1993), Making Democracy Work: Civic Traditions in  Modern Italy ,Princeton: Princeton University Press
  7. Macclurg, Scott,D.,(2003), “Social Networks and Political Participation: The Role  of  Social  Interaction  in Explaining Political  Participation”,  Political   Research Quarterly, Vol. 56, No. 4
  8. Leighley.Jan, E., (1990),“Social Interaction and Contextual Influences on and  Political Participation, American Political Research, Vol. 18, No. 4.