بازخوانی انتقادی مفهوم امر سیاسی در نظریۀ کارل اشمیت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه علوم سیاسی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

کارل اشمیت (1985-۱۸۸۸) یکی از بحث­برانگیزترین متفکران سیاسی و حقوقی و از ­نظریه­پردازان برجستة قرن بیستم است. از دیدگاه اشمیت، لیبرالیسم بر ایدة تضاد دولت و جامعه و دولت حداقلی استوار است و از چند نظر قابل نقد است: عدم تلازم لیبرالیسم با دموکراسی، تحلیل رویه­ای به‌جای تحلیل ستیزش و تأکید لیبرالیسم بر رویه­گرایی و نادیده گرفتن جدال و ستیزش و دوست و دشمن، تقلیل جایگاه انسان و سیطرة نوعی دیدگاه فردگرا، سیاست­زدایی و انسان­زدایی (بی­هویتی سوژه به‌دلیل تعلیق امر سیاسی، بروز بی­تفاوتی و بی­­معنایی و غلبة روحیة مصرف­گرایی)، خطر از دست رفتن تجربة امر سیاسی و بی­توجهی به ماهیت اخلاقی امر سیاسی. متأثر از رویکرد واقع­گرایانه اشمیت، دولت و سیاست پیوندی جدایی­ناپذیر یافتند و به‌عنوان یگانه موضوع سیاست مورد توجه قرار گرفتند. دولت به‌مثابۀ قدرقدرتی است که ماهیتی خودفرمان دارد و تمام تصمیمات سیاسی را می­گیرد. اساساً مرز سیاست و غیرسیاست با تصمیم دولت در تمایز دوست/ دشمن مشخص می­شود. بحث تمایز دوست/ دشمن را باید به‌مثابۀ دال مرکزی امر سیاسی در گفتمان فکری اشمیت دانست. تمایز دوست- دشمن به‌عنوان یک پیش­فرض شبه‌استعلایی درونمایۀ امر سیاسی را مشخص می­کند که بر پایة آن وجود واقعی یک دشمن و همزیستی با موجودیت سیاسی دیگر پیش­فرض گرفته می­شود. دشمن در اینجا، نه برآمده از کینه یا خصومتی شخصی، بلکه دارای مفهومی عمومی (دشمن ما) و در اشاره به یک جماعت رزمنده از مردم در مقابل جماعتی دیگر و در روشن­ترین معنا در مورد ملتی دیگر است. هدف مقالۀ حاضر، ارائۀ نقدهای ایرادشده به سیاست­ از چشم­انداز لیبرالی، درک مفهوم امر سیاسی و امکانات و محدودیت­های آن در تحلیل سیاسی و فهم ساحت‌های بنیادین و ارزیابی است.

کلیدواژه‌ها


فارسی
- اُروِل، جرج (1390)، ادبیاتوتوتالیتاریسم، ترجمه عزت­الله فولادوند، بخارا، سال چهاردهم، شماره80، فروردین - اردیبهشت: 12-16
- اسپریگنز، توماس(1377). فهم نظریههای سیاسی. ترجمة فرهنگ رجایی. تهران: آگاه.
- اشتراوس، لئو، ملاحظاتی در باب مفهوم امر سیاسی، در: کارل اشمیت(1392). مفهوم امر سیاسی. ترجمة سهیل صفاری. تهران: نگاه معاصر.
- اشمیت، کارل (1392). مفهوم امر سیاسی. ترجمة سهیل صفاری. تهران: نگاه معاصر.
- اشمیت، کارل (1390). الاهیات سیاسی. جلد نخست. ترجمة لیلا چمن­خواه، تهران: نشر نگاه معاصر.
- آگامبن، جورجو و دیگران(1387). قانون و خشونت: گزیده مقالات جورجو آگامبن، کارل اشمیت، والتر بنیامین. ترجمة مراد فرهادپور و دیگران. تهران: فرهنگ صبا.
- تاجیک، محمدرضا (1392). خشونت و حذف سیاسی مرزهای تخاصم در سیاست، در: www.magiran.com/npview.asp?ID=2665064
- جنکینز، ریچارد(1381).هویت اجتماعی. ترجمه تورج یاراحمدی. تهران: نشر شیرازه.
- راولف، اورلیش (1392). مصاحبه­ای با جورجو آگامبن. ترجمه علی ثباتی، تاریخ آخرین دسترسی: 18/12/1392. در: http://www.vazna.ir/?p=1622
 - سینگر، پیتر (1379)؛ هگل، ترجمه عزت‌الله فولادوند. تهران: طرح نو.
- شواب، جرج مقدمه مترجم انگلیسی، در: کارل اشمیت(1390). الهیات سیاسی. جلد نخست. مترجم لیلا چمن­خواه. تهران: نگاه معاصر.
- طباطبایی، سیدجواد (1382). تاریخ اندیشه سیاسی جدید در اروپا: جدال قدیم و جدید، تهران، نشر نگاه معاصر.
- عبداله‌­پور چناری، محمد (۱۳۹۲). نقد لئو اشتراوس بر الهیات سیاسی کارل اشمیت؛ اشتراوس علیه اشمیت، آخرین دسترسی: 29/10/1392:  در:
- کیانپور، امیر (1388). وقتی قاعده، وضعیت استثنائی است. گفتگو. شماره ۵۴، آذر: 41-59.  
- گیدنز، آنتونی (1378)؛ تجدد و تشخص، ترجمه ناصر موفقیان، تهران: نشر نی.
- گیدنز، آنتونی (1380)؛ پیامدهای مدرنیت، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر مرکز.
- لیلا، مارک (۱۳۸۹). چرا متفکران در جوامع بسته به فیلسوفان خاصی روی میآورند؟ ترجمه کاوه شجاعی، شماره ۸، دی، در: 
-  نوئل، مایکل ای و میتزن، جنیفر (1392). وضعیت استثنا، تاریخ آخرین دسترسی: 1/12/1392، در: http://www.rah-nama.ir/fa/content/707/
-  نظری، علی­اشرف(1390). مدرنیته و هویت سیاسی در ایران. تهران: نشر میزان.
- یی‌هوا، ژیانگ (1392). بازنگری دریافت آرنت از سیاست(بخش چهارم). ترجمه عباس شهرابی فراهانی. تاریخ آخرین دسترسی: 1/11/1392، در:  http://anthropology.ir/node/19153
 
انگلیسی
-    Best, steven and Douglas kellner (1996). The Postmodern Turn. London: The Guilford Press.
- Blumenburg, Hans and Robert M. Wallace (1983). The Legitimacy of the Modern Age. Cambridge: the M.I.T Press.
-    Bocok, Robert and Keneth Thompon (1992). Social and Cultural Form of Modernity. London: Polity Press.
- Edward Gottfried, Paul (1990), Carl Schmitt: Politics and Theory, Westport, CT: Greenwood Press.
-Fass , Diana(1995). Identification Papers. London. Routledge.
-    Foucault (1981), “Question of Method: An Interview” I and C.No 8
-    Habermas, Jurgen (1981). “Modernity Versus Postmodernity” Translated by Seyla Ben-Habib. New German Critique, 22, pp 3-14
-    Heller, Agnes (1989). “Modernity, Democracy”. Hein online. Cardozo Law Review, Voll 11
-    Kumar, Krishan (1995); From Post Industrial to Post – Modern Society. Oxford: Blackwell Publishers
-    Paul Thide, Leslie (2003). Thinking Politics. Edition. Chatham House of  Publishers
-    Peppin, R.B (1995); Modernism as a Philosophical Problem. Cambridge: Cambridge University Press
-    Ritzer, George and Barry Smart (ed.) (2001); Handbook of Social Theory. London: Sage.