فناوری اطلاعات و تحول در مفهوم حکمرانی خوب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه روابط بین‌الملل دانشکدۀ علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل دانشکدۀ علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

فناوری اطلاعات به‌منزلۀ ابزاری نوین و بسیار کارامد در ارتباطات انسانی، کارکردهای متعددی دارد که تأثیر بر مدیریت امور عمومی از جملۀ آنهاست. همگام با رشد و گسترش این فناوری­ها در جهان معاصر، این کارکرد نیز توسعه یافته و در حال تبدیل شدن به پارادایمی مهم در مدیریت و ادارۀ کارامد جوامع در اقصی نقاط جهان است. از دیگر سو حکمرانی خوب نیز به‌مثابۀ مقوله­ای که از دیرباز در بحث از کارامدی حکومت­ها مطرح بوده است، در سال­های اخیر بار دیگر مورد توجه و تدقیق قرار گرفته و به یک معنا در مشروعیت‌بخشی دولت­ها نقش اساسی ایفا کرده است. عنایت به گسترش حجم و کیفیت خدماتی که از سوی جامعه و بخش­های مختلف آن مورد انتظار است، بر دشواری تحقق حکمرانی خوب افزوده و الزاماتی را برای آن تعریف کرده است؛ تا آنجا که به‌نظر می­رسد تنها از رهگذر کاربست فناوری­های نوین اطلاعاتی و ارتباطی می­توان به تحقق شاخص­های حکمرانی خوب در یک جامعه امید داشت. مقالۀ حاضر ضمن توجه به رابطۀ تنگاتنگ فناوری­های نوین اطلاعاتی و ارتباطی بر مقولۀ حکمرانی خوب در سالیان اخیر بر آن است تا تحول حادث‌شده در مفهوم حکمرانی خوب تحت تأثیر فناوری­ اطلاعاتی را در چارچوب پرسش چگونگی این تأثیر بررسی کند. بر این مبنا، فرض اصلی در این پژوهش تحول مفهوم حکمرانی خوب در سایۀ ایجاد و تأسیس ابزارها و روش­های نوین خدماتی با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

  1. آهنگرپور، عادل و حسینی­فرد، سید مجتبی (1388). «اهداف دولت الکترونیک در راستای تحقق حکمرانی خوب»، فصلنامۀ راهبرد، ش 3.
  2. باطنی، ابراهیم و یزدان‌شناس، مهدی (1385). «نگاهی به فرایند شکل‌گیری دولت الکترونیک و چالش­های فراروی آن»، فصلنامۀ فقه و حقوق، ش 9.
  3. بیگی­نیا، عبدالرضا و دیگران (1391). «بررسی تطبیقی نظام حکمرانی کوروش کبیر با اصول حکمرانی خوب»، فصلنامۀ راهبرد، سال پنجم، ش 7.
  4. پیران­نژاد، علی و قلی­پور، آرین (1386). «ارتقای اعتماد عمومی و دموکراسی الکترونیکی، نقش دولت الکترونیک»، فصلنامۀ علوم انسانی مدرس، ش 4.
  5. حافظ­نیا، محمدرضا و دیگران (1391). «قابلیت­های فناوری اطلاعات در اجرای دموکراسی مستقیم»، پژوهشنامۀ علوم سیاسی، سال هفتم، ش 4.
  6. رضایی، حمیدرضا و داوری، علی (1383). «دولت الکترونیک»، ماهنامۀ تدبیر، سال پانزدهم، تابستان، ش 146 .
  7. رهبر، فرهاد (1390). «شناخت روابط علی میان مؤلفه‌های حکمرانی خوب در کشورهای در مخاطره نفرین منابع طبیعی»، سیاست‌های اقتصادی، ش 2.
  8. سامتی، مرتضی و دیگران (1390). «تحلیل تأثیر شاخص­های حکمرانی خوب بر شاخص توسعۀ انسانی؛ مطالعۀ موردی: کشورهای جنوب شرقی آسیا»، فصلنامۀ پژوهش­های رشد و توسعۀ اقتصادی، سال اول، ش 4.
  9. شریف­زاده، فتاح و قلی­پور، رحمت اله (1382). «حکمرانی خوب و نقش دولت»، ماهنامۀ فرهنگ مدیریت، سال اول، ش 4.
  10. صدیق سروستانی و دیگران (1386). «تحلیل مدل‌های حکمرانی شهری در انتخابات سومین دورۀ شورای اسلامی شهر تهران»، رفاه اجتماعی، ش 24.
  11. صفری، حسین و دیگران (1382). «مدل بلوغ دولت الکترونیک؛ وزارت بازرگانی ایران»، فصلنامۀ دانش مدیریت، ش 62.
  12. علایی اردکانی، مصطفی و مقیمی، سید محمد (1390)، «سنجش شاخص‌های حکمرانی خوب و نقش دولت الکترونیک در ارتقای آن»، مدیریت فناوری اطلاعات، سال اول، ش 3.
  13. قلی­پور، رحمت­الله (1390). حکمرانی خوب و الگوی مناسب دولت، تهران: انتشارات مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.
  14. قلی­زاده، علیرضا مهدی (1389). «دولت الکترونیک»، تهران: فصلنامۀ حسابدار، ش 166.
  15. کایر، آنه. مته، (1386)، حاکمیت: مفاهیم کلیدی، ترجمۀ ابراهیم گلشن و علی آدوسی، تهران، مؤسسۀ عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی.
  16. مرادی، محمدحسن و هاشمی فرهود، رقیه (1384). فناوری اطلاعات و دولت الکترونیکی، قم: نور علم.
  17. میدری، احمد و خیرخواهان، جعفر (1383). حکمرانی خوب؛ بنیان توسعه، تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

ب) انگلیسی

 

  1. Chiu S.W, "Good Governance or Muddling Through? Layoffs and Employment Reform in Socialist China", Communist and Post-Communist Studies Journal, No. 34,2004
  2. Ciborra, C," Interpreting E-Government & Pevelopment EFF Icincy, Transparency or Governancem", Information technology, No. 18, 2005
  3. Esty, D. C, "Good Governance at the Supranational Scale: Globalizing Administrative Law", The Yale Law Journal, 2006
  4. Freeman, Ina & Hasnaoui, Amir, "Information and Communication Technologies (ICT)", La Rochelle, France, 2010. Access in: https://halshs.archives-ouvertes.fr/hal/document
  5. Gold, k. G, "Generic Regulation Model: The Evolution of a Practical Theory for Government, Transforming Government: People", Information technology, No. 18, 2011
  6. Huther, J. and A. Shah," Applying a Simple Measure of Good Governance to the Debate on Fiscal Decentralization", 1998, Access in: World Bank-free PDF
  7. Lucas, Henry, "Information Technology for Management", McGraw Hill Book Co, 2000
  8. Maldonado, Nicole, "The World Bank’s evolving concept of good governance & Its Impact on Human Rights", Stockholm, 2010, Access in: http://web.worldbank.org/wb-site/external/menaex
  9. Mc kinalay, P,"Globalization, Sulosidiarity & Enabling the Governance",Mc kinalay & Douglas Ltd, 1999. Access in: www.mdi.co.nz site/mckinley/files/resources
  10. Meehan, Elizabeth, "From Government to Governance, Civic Participation & New Politics; the Context of Potential Opportunities for the Better Representation of Women", Queen's University Belfast, School of Politics & International Studies, 2003. Access in: http://www.qub.ac.uk/cawp/research/meehan.pdf
  11. "Millennium Declaration",General Assembly act, NO. 55/2, 2000. Access in: http://www.un.org/millennium/declaration/ares552e.htm
  12. Okot-Umao, R. W. O,"Electronic Government: Re-inventing Good Governance", Commonwealth Secretariat, London: 2001
  13. UN-HABITAT, "Global Campaign on Urban Governance: Concept Paper", 2002, Access in: www.unhabitat.com
  14. Webb, P, et al, "Attempting to Define IT Governance: Wisdom or Folly?" System Sciences, Proceedings of the 39th Annual Hawaii International Conference on IEEE, 2006
  15. http://www.worldbank.com/Index.