بررسی علل و عوامل شکل‌گیری داعش

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل دانشکدۀ علوم اداری و اقتصاد دانشگاه اصفهان

2 کارشناس‌ارشد گروه روابط بین‌الملل دانشکدۀ دانشگاه اصفهان

چکیده

پس از استقرار نظام دموکراتیک در عراق و دستیابی شیعیان به قدرت، دول عرب منطقه از افزایش قدرت و حوزۀ نفوذ ایران نگران شدند. با افزایش مطالبات مردمی و وقوع انقلاب در کشورهای عربی این نگرانی به‌ویژه در بحرین به‌دلیل دارا بودن اکثریت شیعه افزایش یافت. آنان با اعزام نیرو به بحرین واکنش نشان دادند و نیز با افزایش مطالبات و اعتراضات مردمی در سوریه به بهانۀ حمایت از انقلابیون و برای ضربه زدن به ایران وارد عمل شدند. دخالت‌ها و حمایت کشوهای عربی به‌همراهی آمریکا و ترکیه و رژیم صهیونیستی به افزایش قدرت مبارزان مسلح و شکل‌گیری داعش منجر شد. این مقاله با روش توصیفی - تحلیلی درصدد بررسی علت شکل‌گیری داعش با این فرض است که علت اصلی شکل‌گیری داعش برهم خوردن توازن منطقۀ خاورمیانه پس از فروپاشی رژیم عراق و تلاش دول منطقه‌ای و فرامنطقه برای شکل دادن موازنۀ جدید در برابر ایران است.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

  1. آدمی، علی (1391)، «بحران بحرین و امنیت منطقۀ‌ جمهوری اسلامی ایران»،فصلنامۀ راهبرد، سال بیست‌ویکم، ش 62.
  2. احمدیان، حسن (1388)، «الگوهای امنیتی خلیج‌فارس با امکان تحول و چشم‌انداز امنیت پایدار»، خاورمیانه، سال شانزدهم، ش 58 و 59.
  3. برنابلداجی، سیروس (1385)، «هلال شیعی و ژئوپلیتیک خاورمیانه»، پگاه حوزه، ش 192، پاییز، برگرفته از سایت حوزه،. http://www.hawzah.net
  4. پوراحمدی، حسین؛ جمالی، جمال (1388)، «طرح هلال شیعی، اهداف، موانع و پیامدها»، شیعه‌شناسی، سال هفتم، ش26، تابستان.
  5. جاودانی مقدم، مهدی (1387)، «هلال شیعی، بازیابی هویت یا توهم توطئه»، خط اول، سال دوم، ش 4، بهار.
  6. جمالی، جمال (1386)، «هلال شیعی و هژمونی آمریکا»، شیعه‌شناسی، سال پنجم، ش 20، زمستان.
  7. جوکار، محمدصادق؛ طوسی، مهدی (1389)، «تحلیل تئوریک فرهنگ‌های حاکم بر روابط ایران و کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس»، فصلنامۀ علمی – پژوهشی تحقیقات سیاسی و بین‌المللی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا، ش 5 - بهار.
  8. خسروی، علی‌رضا (1387)، «افزایش حضور اسراییل در عراق، استراتژی گسترش و نفوذ»، راهبرد، سال شانزدهم، ش 48.
  9. دلاورپور، اقدم (1388)، شیعه‌هراسی و جایگاه آن در دیپلماسی امنیتی ایالات متحده، ش 261، تابستان برگرفته از سایت حوزه،. http://www.hawzah.net
  10. دوئرتی، جیمز؛ فالتز گراف، رابرت (1384)، نظریههای متعارض در روابط بین‌الملل، ترجمۀ علی‌رضا طیب و وحید بزرگی، تهران: قومس.
  11. سبحانی، محمد (1383)، «افشای توطئه‌ بزرگ علیه مکتب تشیع»، مبلغان، ش 54، بهار، برگرفته از سایت حوزه، www.hawzah.net //:http.
  12. سیف‌زاده، حسین (1376)، نظریه‌پردازی در روابط بین‌الملل مبانی و قالبهای فکری، تهران: سمت.
  13. علی‌بابایی، مجتبی (1370)، موازنۀ قوا در روابط بین‌الملل، تهران: نشر همراه.
  14. فراهانی، احمد (1383)، «اسراییل و محیط امنیتی جدید عراق، اهداف و رویکردها[Mj1] »، کتاب خاورمیانه 3 ویژه حضور اسراییل در مناطق همجوار ایران، تهران: ابرار معاصر تهران.
  15. قاسمی، علی‌پاشا (1387)، اسرائیل در کردستان عراق، مطالعات منطقهای جهان اسلام، سال نهم، ش 34 و 33.
  16. قهرمان‌پور، رحمن (1386)، رویکرد اسرائیل به منطقۀ حیات امپراطوری، ردپای غرب و مسیر مخاطرهآمیز آمریکا در خاورمیانه، ترجمۀ محمود مهدوی‌فر و مهدی علی‌آبادی، تهران: ابرار معاصر.
  17. لینک لینتر، اندرو (1385)،آرمان‌گرایی و واقع‌گرایی، ترجمۀ لی‌لا سازگار، تهران: انتشارات وزارت امورخارجه.
  18. مجتهدزاده، پیروز (۱۳۹۰)، «ژئوپلیتیک شیعه و توهم هلال شیعی»، مجلۀ الکترونیکی ویستا، برگرفته از http://vista.ir.
ب) لاتین

 

  1. Adams John, (July 1, 2014), “The Wider Geopolitical Significance of ISIS”, Chessboard Research, from: http://world Chessboard.worldpress.com.
  2. Ahmed Nafeez , (16 June 2014), “Iraq blowback: Isis rise manufactured by insatiable oil addiction West's co-optation of Gulf States' jihadists created the neuron's best friend: an Islamist Frankenstein”, from: the guardian, from: http://www.theguardian.com.
  3. Ahmad Nafeez.(‌22/5/ 2015), from INSURGE intelligence Pentagon report predicted,from: https://medium.com.
  4. Al-Zawahiri’s letter (2011), from‌: http://s3.documentcloud.org/documents/710588/translation-of-ayman-al-zawahiris-letter.pdf.
  5.  Barzegar, Kayhan, (2008),  “The Shea Factor in Iran's Foreign Policy”, from: Center For Strategic Research, http://www.csr.ir.
  6. Barzegar, Kayhan (2010), “Balance of power in the Persian Gulf an Iranian view”, from: Baler center for science and International Affair, John. F. Kennedy school of Government, Harvard University, from: http:// www.befecenter.ksg.harvard.edu.
  7. Bradley William, (06/12/2014), “SIS  Beats a Brutal Counterpoint to Hillary's Happy Book Launch”, from: Huffington post, http://www.huffingtonpost.com.
  8.  Boghardt Plotkin  Lori, (2014, May 2),”The Terrorist Funding Disconnect with Qatar and Kuwait, from: The Washington Institute for Near East Policy”, http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis.
  9. Bose, Srinjoy(2007), “Shea And American Perception” ,P-P:1-11, Untied State Senate (20/6/2007)from: United State Senate,www.senate.gov.
  10. Buiweila Aya, (1 October 2014), “How to Lose a War: When Your Allies Aid Your Enemies”, from: www.rieas.gr.
  11. Chengu Garikal, (September 19-21, 2014), “How the US Helped Create Al Qaeda and ISIS”, counterpunch, from: http://www.counterpunch.org.
  12. Chivers , J.  C. ; Ericc Schmitt,(March 24, 2013) , “Arms Airlift to Syria Rebels Expands”, With Aid From C.I.A.from: http://www.nytimes.com.
  13. Cockburn, Patrick (9 /3/ 2012), “Iran, Syria and the Balance of Power in the Middle East The "Resistance Bloc" is Fighting for Its Life” ,from: http://nena-news.globalist.it.
  14. Cockburn Patrick an Interview with Senator Bob Graham, (September 19-21, 2014), Saudi Arabia, 9/11 and the Rise of ISIS, counterpunch, from: http://www.counterpunch.org.
  15. Cohen David(3/4/2014), “Remarks of Under Secretary for Terrorism and Financial Intelligence David Cohen before the Center for a New American Security on "Confronting New Threats in Terrorist Financing”,from:https://www.treasury.gov.
  16. Congrats (27/9/2014),from:https://wikileaks.org/podesta-emails/emailid/3774.
  17. Dickinson Elizabeth (December 2013), “Playing with Fire :Why Private Gulf financing for Syria’s Extremist Rebels Risks Igniting Sectarian Conflict at Home”, An Analysis paper, The Saban Center for Middle East Policy at Brookings from: http://www.brookings.edu.
  18. Dickinson Elizabeth, “The Case against Qatar” Foreign Policy, (30 September 2014) from: foreignpolicy.com.
  19. Dreyfuss , Robert (20/5/2007), “The Shia fells, from: The American Prospect”, from: http://prospect.org.
  20. Ehteshami, Ahoushiravan (2003),”Iran- Iraq Relations afterSaddam”, the Washington Quarterly, 26:4.
  21. Ehteshami Anoushiravan (December2009), “the Middle East’s New power Dynamics”, Current history, from: http//carnegieendowment.org.
  22. Feldman, Noah (‌August 6, 2014), “Association of American Publishers: The Fall and Rise of the Islamic State”, from :http://press .princeton .edul.
  23. Fisk, Robert (12 June 2014), “Sunni caliphate has been bankrolled by Saudi Arabia”,from :http://www.independent.co.uk.
  24. Friedman, George (22/11/2011), “Syria, Iran and the Balance of Power in the Middle East”, from: Global Intelligence News & Analysis , www.stratfor.com.
  25. Giovanni di Janine  ; Leah McGrath Goodman ; Damien Sharkov, (2014, November 6), “How Does ISIS Fund Its Reign of Terror?”, From: Newsweek, from :http://www.newsweek.com/en.
  26. GMF the German Marshall Fund of the United States, (May 2010), “New Players in the Mediterranean Paper Series2010”, from: http:// www.gmfus.org.
  27. Gulf daily news, (June 26, 2014), “US planning to split Iraq”, from:  http://www.gulf-daily-news.com.
  28. Hasan Mehdi Interwee withMichael Flynn (‌13‌/6/‌2016), “Transcript: Michael Flynn on ISIL”,from:http://www.aljazeera.com.
  29. Hopkins, A. Rebecca (2‌/2/‌2012) “Lebanon and the Uprising in Syria”, from: CRS (Congressional Research Service) Report for Congress, www.crs.gov.
  30. Indyk, Martin S.; Kenneth G. Lieberthal ; Michael E. (2012), Barack Obama's Foreign Policy, O'Hanlon. Washington, DC, Brookings Institution Press.
  31. Kaye Dassa; Dalia, Ali Reza Nader; Parsa Roshan (2011), “Israel and Iran a Dangerous Rivalry”, from: Rand: National Defense Research institute ,from:http://www.Rand.org.
  32. Khalaf Roula ; Abigail Fielding Smith (‌16/5/2013), “Qatar bankrolls Syrian revolt with cash and arms”, from:https://www.ft.com.
  33. Kuznetsov, Oleg (2012) “Political influence of Iran in the Middle East after 2003”, Supervisor: Marek Čejka, Bachelor’s thesis, Masaryk University, Brno.
  34. Laub, Zachary; Jonathan Masters (6/12/2014) “Islamic State in Iraq and Greater Syria, Council on Foreign Relations”, from: http:// www.cfr.org.
  35. Lister, Carls (May 2014), “Dynamic Stalemate Surveying Syria’s Military Lands cape” from: Brookings Doha Center Publications, http:// www.brookings.edu.
  36. Luom, Mari (2008), “Sectarian Identities or Geopolitics the Regional Shia-Sunni Dividend in the Middle East”, Working Paper, 56, from: The Finnish institute of International Affairs, http:// www.fiia.fi.
  37. Michael Kobi and Udi Dekel, (2014, June 24), “ISIS Success in Iraq and Syria: Strategic Ramifications”, INSS Insight No. 563.
  38. Mikaïl, Barah (2014/4/3) , “Avoiding Iraq’s Fragmentation- Analysis ,from: Eurasia Review”, http:// www. Eurasia Review.com.
  39. Maitra Ramtanu, (August 29, 2014),” ISIS: Saudi-Qatari-Funded Wahhabi Terrorists Worldwide” from: Error! Hyperlink reference not valid.
  40. Nasr, Vali (2004), Regional Implications of Shea Revival In Iraq, The Washington Quarterly, 27:3,Summer.
  41. Netanyahu (June 30, 2014),“ISIS is good for Israel”, Rehmat's World , from: http://rehmat1.com.
  42. Nimmo Kurt, (2009-24-6), “More Evidence 'al-Qaeda' is A CIA-ISI Contrivance”, from: http://www.rense.com.
  43. Oxford Conference (8/8/2012), “After Assad: Re- mounding the Middle East?”, An Oxford Analytica Open Conference Call, from: www.oxan.com.
  44. Press TV (Aug 28, 2014), “ISIL completely fabricated enemy” by US: Former CIA contractor, Press TV, from: http://www.presstv.com.
  45. Reuters (Mar 9, 2014), “Iraqi PM Maliki says Saudi, Qatar openly funding violence in Anbar”, from:http:// www.reuters.com.
  46. Salam Paul (2008), “The Middle East: Evolution of a Broken Regional order”, Carnegie paper, No.9. From: Carnegie Middle East Center, http: // Carnegie - mec. org.
  47. Secret US Embassy Cables, (28th November 2010, Updated 12th September 2011), from:http://www.cablegatesearch.net.
  48. Shackle Samira, (8 January 2015), “if terrorist groups are to be defeated, Saudi Arabia must stop funding those it favors”, from: http://www.middleeastmonitor.com.
  49. Snyder Michael, (January 20, 2015), “Is Barack Obama Actually Trying To Help ISIS Take Over Syria?”, From: http://endoftheamericandream.com.
  50. Steinberg, Guido (2014, April), “The New "Lions of Syria"Salafist and Jihadist Groups Dominate Insurgency”, SWP Comments 19, from: Stiftung Wissenschaft und Politik German Institute for International and Security Affairs , http:// www.swp-berlin.org.
  51. Stephens Michael, (2014, 1 September), “Islamic State: Where does jihadist group get its support?” From: BBC News, http://www.bbc.com/news.
  52. Tucker, Colin, (2014 /7/ 13), “The Islamic State Origins, Goals, and Future Implications”, from: The Eurasia Center, http:// www.e urasiacenter.org.
  53. Turbeville Brandon, (Aug 6, 2014) “Why Aren't ISIS and Al-Qaeda Attacking Israel?” From: http://www.activistpost.com.
  54. Valley Paul, (25 August 2014), “Isis: Having spent billions, the Wahhabists of Saudi Arabia and Qatar find they have created a monster”, from: http://homedelivery.belfasttelegraph.co.uk.
  55. Wehrey Frederic, Dalia Dassa Kaye, Jessica Watkins, Jeffrey Martin, Robert .A. Guffey (2010), “The Iraq Affect the Middle East after Iraq War, Rand Project Air force”, from: Rand: National Defense Research institute, www.Rand.org.
  56. Wehrey, Frederic (2014/2/18), “Ominous Divide: Shiite Iran v Sunni Gulf”, from: Carnegie Endowment for International Peace ,http://carnegieendowment.org.
  57. UMAA: The Universal Muslim Association of America, (2014 June), “The Crisis in Iraq An Analysis of the Islamic State of Iraq and Levant” (ISIL) with U.S. Policy Recommendations in Iraq, from: http://www.umaameric.net.