ایده‌آلیسم و روانیدن روشنگری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری اندیشۀ سیاسی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

در تاریخ اندیشه، متداول است که هر جنبش فلسفی می‌بایست در چارچوب تاریخی خویش فهمیده شود. این حکم، به‌خصوص، حقیقت ایده‌آلیسم آلمانی را نمایان می‌کند که اهداف و مسائل آن تنها در چارچوب فرهنگ آلمانِ متأخر قرن هجدهم قابل فهم است. به‌طور خاص، این فرهنگی که حیات فکری غالب در آلمان از میانة قرن هجدهم به‌حساب می‌آمد، روشنگری نامیده می­شد. اما، با نزدیک شدن به اواخر قرن هجدهم، نشانه‌هایی از بحران در روشنگری پدیدار شد. اصول بنیادین روشنگری انتقادگرایی عقلایی و طبیعت‌گرایی علمی بود. درحالی‌که فرجام انتقادگرایی افتادن در دام شکاکیت بود، نتیجة طبیعت‌گرایی در ماتریالیسم نمایان می‌شد. اما هر دو غیرقابل پذیرش بودند، زیرا اگر شکاکیت باورهای عقل سلیم را در واقعیت جهان برون تحت‌الشعاع قرار می‌داد، ماتریالیسم باورهای متعلق به آزادی، ابدیت و [خداوند] را تهدید می­کرد. ایده‌آلیسم آلمانی و همة اشکال آن- ایده‌آلیسم استعلایی کانت، ایده‌آلیسم اخلاقی فیشته و ایده­آلیسم مطلق رمانتیک‌ها- کوشش‌های بسیاری به‌منظور حل بحران‌های روشنگری کردند. بدین‌سان، هدف این مقاله، نمایش ایده‌آلیسم آلمانی به‌عنوان کوششی پایدار به‌منظور حفظ میراث روشنگری است.

کلیدواژه‌ها


  1. Ameriks, Karl (2000). Interpreting German Idealism in The Cambridge Companion to German Idealism, ed. by Karl Ameriks: Cambridge University Press.  
  2. Beiser, Frederick (2000). The Enlightement and idealism in The Cambridge Companion to German Idealism, ed. by Karl Ameriks: Cambridge University Press.
  3. Berkeley, G.(1996). Principles of Human knowledge and Three Dialogues, ed. Howard Robinson, Oxford.                                                                                                                                        Descartes, R (2008). Meditations on Frist Philosophy, Trns and ed. Michael Moriarty, Oxford.
  4. Fichte, J.G. (1965). Wissenschaftslehre, Bd(2), in gesamtausgabe der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Herausgegeben von Reinhard Lauth und Hans Jacob, Friedrich Formmann Velag[Günther Holzboog].                                                                                                 
  5. Hume, D (1975). Enquiries Concerning Human Understanding and Concerning the Principles of Morals. L.A. Selby-Bigge, ed. 3rd ed. Revised by P.H. Nidditch. Oxford.
  6.  _____,(1969). A Treatise of Human Nature. E. Mossner, ed. Harmondsworth, England.
  7. Hegel, G. W. F (1971). Differenz, Bd(2), Suhrkamp Verlag Frankfurt in zwanzig Benden.
  8.  ___________,(1971). Phänomenologie des Geistes, Bd(3), Suhrkamp Verlag Frankfurt in zwanzig  Benden.                                                                                                                         
  9. ___________, (1971). Enzyklopädie der philosophischen Wissenschaften, Bd(8), Suhrkamp Verlag Frankfurt in zwanzig Benden.
  10. Jakobi, F. H (1998). Werke, ed. Klaus Hammacher und Walter Jaeschke, Hamburg: Meiner.
  11. Kant, Immanuel, Was ist Aufklärung? in gesammelte Schriften, hrsg. Von der köigl. Preussischen Akademie der Wissenschaften [später: hrsg. Von der deutschen Akademie der Wissenschaften zu Berlin], 23 [28] Bde., Berlin, 1900-1955[1972].
  12. _____________, Kritik der reine Vernunft, in gesammelte Schriften, hrsg. Von der köigl. Preussischen Akademie der Wissenschaften [später: hrsg. Von der deutschen Akademie der Wissenschaften zu Berlin], 23 [28] Bde., Berlin, 1900-1955[1972].
  13.  Reinhold, K.L (1789). Briefe über die Kantische Philosophie, in Der Teutsche Merkur, d. Christoph Wieland, Weimar.
  14.  ________ (1789). Versuch einer neuen Theorie des menschlichen Vorstellungsvermögens, Jena: Widtmann und Mauke.
  15.  Schelling. F.W.J. von. Sämmtliche Werke, [SW], ed. K.F.A. Schelling, I Abtheilung Vols. 1–10, II Abtheilung Vols. 1–4, Stuttgart: Cotta, 1856–61.