سیاستگذاری محیط ‌زیست در ایران: چالش‌ها و راه‌حل‌ها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه علوم سیاسی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 دکتری گروه سیاستگذاری عمومی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

در این نوشتار، نخست مدل­های سنتی (مرحله­ای) و حرفه­ای سیاستگذاری عمومی برای بررسی جامع علل و پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی مسائل محیط زیستی، نقش نهادهای دولتی از جمله نهادهای مسئول اجرای قوانین حفظ محیط زیست، و نقش شهروندان در حل مشکلات محیط زیستی معرفی می‌شود. سپس، مباحث مربوط به سیاست­های توسعۀ پایدار، بهبود شرایط زندگی عمومی و مهم‌ترین چالش­ها و تهدیدهای محیط زیستی ایران مطرح می‌شود. در ادامه، به سیاستگذاران در کشور پیشنهاد می­شود تا در تلاش برای یافتن راه‌حل­های سیاسی و حقوقی مؤثر برای فوری­ترین مسائل محیط زیستی به رابطۀ مهم عدالت محیط زیستی و توسعۀ پایدار، و نیز تأثیر مشارکت مردمی بر افزایش شانس موفقیت در اجرای سیاست­های انتخاب‌شده توجه­ ویژه داشته باشند.

کلیدواژه‌ها


  1. آمار نگران‌کنندۀ مرگ ایرانی‌ها بر اثر آلودگی هوا/ ۱۳هزار نفر در کل ایران و ۴۸ هزار نفر در تهران، (1396، 2 دی)خبر آنلاین. در
http://www.khabaronline.ir/detail/739632/society/environment

  1. تقی‌زاده انصاری، مصطفی (1374). حقوق محیط زیست در ایران، تهران: سمت.
  2. تداوم اجرای طرح هر مدرسه یک نهالستان در مدارس منتخب چهارمحال و بختیاری، (1396، 1 بهمن) سازمان حفاظت محیط زیست. https://www.doe.ir/
  3. حراست از حیات وحش، اولویت ششم سازمان محیط زیست است، (1393، 5 فروردین) تابناک.
http://www.tabnak.ir/fa/news/388744/.

  1. حراست از هر ۱۲ هزار هکتار توسط یک محیط‌بان در کشور، (1396، 1 بهمن) سازمان حفاظت محیط زیست.
https://www.doe.ir/Portal/home/?news/196210/550185/796330/.

  1. رئیس سازمان حفاظت محیط زیست: ۵ کلانشهر علاوه‌بر تهران مشکل آلودگی هوا دارند، (1396، 1 بهمن) سازمان حفاظت محیط زیست.
 https://www.doe.ir/Portal/home/?news/196210/550181/796325/ .

  1. رئیس مجلس در دیدار با مجمع نمایندگان استان اصفهان سند جامع آب تدوین شود، (1396، 5 دی) خبرگزاری برنا.
https://www.borna.news

8.     شرکت کنترل هوای تهران. (1396، 20 دی) کفۀ روزهای آلودۀ امسال، سنگین‌تر از سال گذشته است،air.tehran.ir . http://air.tehran.ir/ArticleId/542

  1. شرکت کنترل هوای تهران. (1396، اردیبهشت) گزارش کیفیت هوای تهران 1395. تهران: شرکت کنترل هوای تهران.
10. «کوچ اجباری در سرنوشت میلیون‌ها ایرانی،» (1394، 7 اردیبهشت) شهروند. http://shahrvand-newspaper.ir/

11. کلانتری: در حال ویران کردن کشور هستیم، (1396، 1 بهمن) سازمان حفاظت محیط زیست.

https://www.doe.ir/Portal/home/?news/196210/550181/796217/.

12. کلانتری: سیاستگذاری‌های کشور مطابق با وضعیت بحرانی آب نیست، ( 20 آبان 1396) خبرگزاری مهر. https://www.mehrnews.com/news/4140939/

13. قانون برنامۀ پنجسالۀ ششم توسعۀ جمهوری اسلامی ایران. (1395، 12 مرداد) پایگاه اطلاع‌رسانی دولت. http://dolat.ir/detail/281959/.

14. مرکز آمار ایران، درگاه ملی آمار. (1396، بهمن) برآورد جمعیت کل کشوربه تفکیک مناطق شهری و روستایی، و جنس، سال­های 1395-1375. https://www.amar.org.ir

 

ب) خارجی

  1. Afrasiabi, Kaveh L. (2003, Summer). “The Environmental Movement in Iran: Perspectives from below and Above,” Middle East Journal 57, 3: 432-448.
  2. Al-Gilan, Ahmad and Seamus Filor. (1997). "Policy and Practice Environmental Policies in Saudi Arabia," Journal of Environmental Planning and Management 40, 6: 775-788.
  3. Ariely, Gal. (2013). "Public Administration and Citizen Satisfaction with Democracy: Cross-National Evidence," International Review of Administrative Sciences79, 4: 747- 766.
  4. Beaumont, Peter. (1974, October). "Water Resource Development in Iran,"Geographical Journal 140, 3: 418-431.
  5. Bullock, Justin B. and Ann O’M. Bowman. (2017, September). "FEW: Exploring Citizens’ Support for Policy Tools at the Food, Energy, Water Nexus," Environmental Progress & Sustainable Energy DOI: 10.1002/ep.12727/.
  6. Byrd, Rosaly and Lauren DeMates. (2017). Sustainability Made Simple: Small Changes for Big Impact, New York: Rowman & Littlefield Publishers.
  7. Cabinet Office. (1999). Professional Policymaking for the 21st Century, London: The Cabinet Office.
  8. Carson, Richard. (2010, Winter). "The Environmental Kuznets Curve: Seeking Empirical Regularity and Theoretical Structure," Review of Environmental Economics and Policy 4, 1: 3-23.
  9. Clement, Matthew T. et al. (2017). "Scaling down the “Netherlands Fallacy”: A Local-level Quantitative Study of the Effect of Affluence on the Carbon Footprint across the United States," Environmental Science and Policy78: 1–8.
10. Denny, Elaine et al. (2008, April). Sustainable Water Strategies for Jordan, Ann Arbor, MI: Gerald R. Ford School of Public Policy, University of Michigan. Available at: http://www.umich.edu/~ipolicy/ Policy%20 Papers/water.pdf/.

11. Department of Public Works. (2018).Environmental Defenders Program, Available at: http://dpw.lacounty.gov/epd/environmental-defenders/.

12. Detges, Adrien. (2017). "Droughts, state-citizen relations and support for political violence in Sub-Saharan Africa: A micro-level analysis," Political Geography 61: 88-98.

13. Ebtekar, Massoumeh. (2009). "Iran’s Environmental Policy in the Reform Period (1997-2006)," International Journal of Environmental Studies 66, 3: 289-296.

14. Elkington, J. et al. (2007). Sustainability, 20 Years of Global Leadership [online]. London: SustainAbility. Available from http://www.sustainability.com/.

15. Fadaee, Simin. (2011). "Environmental Movements in Iran: Application of the New Social Movement Theory in the Non-European Context," Social Change41, 1: 79-96.

16. Grimmelikhuijsen, Stephan. (2012). "Linking Transparency, Knowledge and Citizen Trust in Government: An Experiment," International Review of Administrative Sciences78, 1: 50-73.

17. Harbaugh, William T. et al. (2002, August). "Reexamining the Empirical Evidence for an Environmental Kuznets Curve," The Review of Economics and Statistics 84, 3: pp. 541-551.

18. Hobson, Kersty. (2013)."On the Making of the Environmental Citizen," Environmental Politics 22, 1, 56-72.

19. Hoffman, Joan. (2017). "Environmental Justice along Product Life Cycles: Importance, Renewable Energy Examples and Policy Complexities," Local Environment, 22, 10: 1174-1196.

20. Hosseini, Vahid and Hossein Shahbazi. (2016). "Urban Air Pollution in Iran," Iranian Studies 49, 6: 1029-1046.

21. Hsu, A. et al. (2016). The 2016 Environmental Performance Index. New Haven, CT: Yale University. Available from: http://epi.yale.edu/sites/default/files/2016EPI_Full_Report_ opt.pdf/.

22. Kelly, Nathan J. (2005, October), "Political Choice, Public Policy, and Distributional Outcomes," American Journal of Political Science 49, 4: 865–880.

23. Kuznets, Simon. (1955, January). "Economic Growth and Income Inequality," American Economic Review 45: 1-28.

24. Ministry of Water and Irrigation, Hashemite Kingdom of Jordan. (2016) National Water Strategy, 2016- 2025. Amman: Jordan. Available at: http://www.mwi.gov.jo/.

25. Mirchi, Ali and Kaveh Madani. (2017 , May 16). "Will Iran's next president care enough to put the environment first?" The Guardian. Available at:https://www.theguardian.com/world/iran-blog/2017/may/16/will-irans-next-president-care-enough-put-environment-first/.

26. Nilsson, Måns and Åsa Persson. (2017). "Policy Note: Lessons from Environmental Policy Integration for the Implementation of the 2030 Agenda," Environmental Science and Policy78: 36–39.

27. Parsons, Wayne. (2001, Autumn). "Modernizing Policy-making for the Twenty First Century: The Professional Model,"Public Policy and Administration16, 3: 93-110.

28. Pouran, Hamid M. (2016, April– May). "Air Pollution and Public Health in Iran," The Middle East in London 12, 3: 13-14.

29. Smith, Zachary A. (2017). The Environmental Policy Paradox, New York: Routledge.

30. Sprinz, Detlef F. (2012). "Long-Term Environmental Policy: Challenges for Research," The Journal of Environment Development21, 1: 67-70.

31. Stern, David I. (2004). "The Rise and Fall of the Environmental Kuznets Curve," World Development32, 8: 1419-1439.

32. Stone, Deborah. (2011). Policy Paradox: The Art of Political Decision Making, New York: W. W. Norton & Company.

  1. 33.  United Nations Environment Program. (2017a). Frontiers 2017 Emerging Issues of Environmental Concern. UNEP, Nairobi. Available at: https://www.unenvironment.org/resources/frontiers-2017-emerging-issues-environmental-concern/.
34. United Nations Environment Program. (2017b). 2016 Annual Report: Empowering People to Protect Planet, http://web.unep.org/annualreport/2016/index.php?page=0&lang=en/.

35. U.S. Environmental Protection Agency. (2010). Interim Guidance on Considering Environmental Justice during the Development of an Action. Available at: http://www.epa.gov/compliance/ej/resources/ policy/considering-ej-in-rulemaking-guide-07-2010.pdf/.

36. U.S. Environmental Protection Agency (EPA). (2011, September). Plan EJ 2014. Washington, D.C.: Office of Environmental Justice.

37. U.S. National Park Service. (2018). "Youth Programs," nps.gov, Available at: https://www.nps.gov/subjects/youth programs/index.htm/.

38. Vanderwarker, Amy. (2012). "Water and Environmental Justice," in Christian-Smith, Juliet, et al., eds. A Twenty-First Century U.S. Water Policy, Oxford: Oxford University Press, pp. 52-89.

39. de Vries, Hanna et al. (2017). "A Stakeholder Perspective on Public Sector Innovation: Why Position Matters," International Review of Administrative Sciences 0: 1-19.

40. de Vries, Michiel S. (2000). "The Bureaucratization of Participation," International Review of Administrative Sciences 66, 2:325- 348.

41. Ward, Hugh. (2008, June). “Liberal Democracy and Sustainability,” Environmental Politics 17, 3: 386-409.

42. Weinbaum, M. G. (1977, Autumn), “Agricultural Policy and Development Politics in Iran,” Middle East Journal31, 4: 434-450.

43. World Health Organization. (2017). World Health Statistics 2017: Monitoring Health for the SDGs, Sustainable Development Goals. Geneva: World Health Organization. Available at: http://apps.who.int/ iris/bitstream/10665/ 255336/1/9789241565486-eng.pdf/.

44. Yaghi, Abdulfattah and Madalla Alibeli. (2017). "Theoretical and Empirical Analysis of Citizens’ Willingness to Pay: Ethical and Policy Implications for the Environment in the United Arab Emirates," Public Integrity 19, 1: 41-57.