گفتمان اسلام سیاسی و ظهور هویت زنانه در دورۀ پهلوی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار علوم سیاسی دانشکده علوم انسانی دانشگاه سمنان

2 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

یکی از پدیده‌های مهم در ایران معاصر، ظهور گفتمان اسلام سیاسی است. مقالۀ حاضر می‌کوشد با بازخوانی اولین و برجسته‌ترین متون اسلام‌گرایان ـ یعنی سه نشریۀ مکتب اسلام، مکتب تشیع و مسجد اعظم ـ به ارائۀ روایتی مستند از زن سیاسی‌شده در اسلام سیاسی و نقش سوژگی زنان در انقلاب بپردازد. از این سه نشریۀ اسلامی، چهار روایت از بازخوانی متون به‌دست می‌آید. این چهار روایت به‌کمک شاخص‌های شش‌گانۀ لوبوف در روش تحلیل روایت، هویتی یکپارچه از زنی به‌دست می‌دهد که از پستوی خانه پا بیرون نهاد و به مبارزه علیه سیاست حکومت و هژمونی غالب پرداخت. پرسش اصلی ما این است که چگونه در گفتمان اسلام سیاسی، مفهوم زنانگی تغییر یافت و روایت جدیدی از هویت زنانه ارائه شد. مقالۀ حاضر می‌کوشد با تکیه بر روش تحلیل روایت و مفهوم هویت روایتی به این پرسش پاسخ دهد.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

  1. باهنر، محمدجواد (1339). اختیار طلاق، ش 11.
  2. ------------- (1339). «ماجرای آزادی بانوان»، ماهنامۀ مکتب اسلام، ش 8.
  3. بهشتی، احمد (1348). «نقش مادر»، ماهنامۀ مکتب اسلام، ش 10.
  4. بی‌نا (1339). «هوس وکالت»، ماهنامۀ مکتب اسلام، ش 9.
  5. بی‌نا (1339). «رؤیای شیرین بانوان در انتخابات!»، ماهنامۀ مکتب اسلام، ش 10.
  6. بی‌نا (1349). «تساوی حقوق زن و مرد در آمریکا»، ماهنامۀ مکتب اسلام، ش 1.
  7. بی‌نا (1352). «تساوی کامل!»، ماهنامۀ مکتب اسلام، ش 2.
  8. توکلی، نیره (1382). «فرهنگ و هویت جنسیتی با نگاهی بر ادبیات ایران»، فصلنامۀ انسان‌شناسی، دورۀ اول، ش 3.
  9. جمشیدی، فرانک (1384). «هویت، روایت، جنگ»، نامۀ مطالعات کلی، سال ششم، ش 3.
  10. جنکینز، ریچارد دین (1381). هویت اجتماعی، ترجمۀ تورج یاراحمدی، تهران: شیرازه.
  11. دانش آشتیانی، ابوالقاسم. (1344). «نصف یا همه»، گاهنامۀ مسجد اعظم، ش 8.
  12. رشیدپور، عبدالمجید (1340). «تجاوز از حریم»، ماهنامۀ مکتب اسلام، ش 8.
  13. رشیدپور، عبدالمجید (1341). «فداکاری زن»، ماهنامۀ مکتب اسلام، ش 6.
  14. شیخ‌‌الاسلام، سید جعفر (1344). «ریزه‌کاری‌های اسلام در حوزۀ حقوق بانوان (2)»، گاهنامۀ مسجد اعظم، ش 8.
  15. طباطبایی، محمدحسین (1338). «زن در اسلام»، ماهنامۀ مکتب تشیع، ش 1.
  16. طلوعی، وحید (1393). «نگاهی به روایت‌پژوهی و تحلیل روایت به‌مثابۀ روش»، در درآمدی بر روش‌شناسی.
  17. قائم‌مقامی، فرهت (1355). «بیایید از کالایی به نام زن، انسان بسازیم»، ماهنامۀ مکتب اسلام، ش 6.
  18. قربانی، زین‌‌العابدین (1343). «شخصیت زن»، ماهنامۀ مکتب اسلام، ش 4.
  19. -------------- (1343). توجه خاص اسلام به حقوق و شخصیت بانوان، ماهنامۀ مکتب اسلام، ش 5.
  20. کاشی، محمدجواد غلامرضا (1393). روش‌شناسی تحلیل روایت و مطالعات فرهنگی، درآمدی بر روش‌شناسی.
  21. کهون، لارنس (1381). از مدرنیسم تا پست‌مدرنیسم، ترجمۀ عبدالکریم رشیدیان، تهران: نشر نی.
  22. مصباح، محمدتقی (1343). «زن یا نیمی از پیکر اجتماع»، ماهنامۀ مکتب تشیع، ش 11.
  23. مطهری، مرتضی (1344). اخلاق جنسی، ماهنامۀ مکتب اسلام، ش 2.
  24. ----------- (1345). «اخلاق جنسی (4)»، ماهنامۀ مکتب اسلام، ش 7.
  25. مک اینتایر، السدیر (1381). «فضایل، وحدت حیات بشری و مفهوم سنت»، ترجمۀ ابوالقاسم شکری، در لارنس کهون، ویراستار انگلیسی، از مدرنیسم تا پست‌مدرنیسم، ویراستۀ عبدالکریم رشیدیان، تهران: نشر نی.
  26. مکارم، ناصر (1345). «و این هم یک رفراندوم بزرگ اجتماعی!»، ماهنامۀ مکتب اسلام، ش 11.
  27. --------- (1345). «یک طرح ابتکاری برای از هم پاشیدن خانواده‌ها!»، ماهنامۀ مکتب اسلام، ش 1.
  28. موسوی زنجانی، ابوالفضل (1341). «منع تعدد زوجات یا جنگ با طبیعت»، ماهنامۀ مکتب تشیع، ش 9.
  29. میرزایی، حسین؛ و طلوعی، وحید (1393). درآمدی بر روش‌شناسی مطالعات فرهنگی، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
  30. میرزایی، حسین (1393). مطالعات فرهنگی، تهران، نشر پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
  31. یزدانی شیرازی (1344). «بانو: پ، دختر داشتن عیب نیست!»، ماهنامۀ مکتب اسلام، ش 12.
ب) لاتین

 

  1. Ayoob, Mohammed (2007). “The Many Faces of Political Islam”, in Reuveny, R., Thompson, W. (2008), North and South in the World Political Economy. New Jersey: Blackwell Publishing Ltd, pp: 169-171.
  2. Denoeux, Guilain (2002). “The Forgotten Swamp: Navigating Political Islam”, Middle East Policy, pp: 56–81.
  3. Parpart, Jane (2008). “Who Is the 'Other'?: A Postmodern Feminist Critique of Women and Development Theory and Practice”, Development and Chance. 24 (3), pp: 439–464.
  4. Webster, Leonard& Patricie Mertova (2007). Using Narrative Inquiry as a Research Method: An introduction to using critical event narrative analysis in research on learning and teaching, Routledge, London.