حقوق نهادین شهروندی و مشارکت سیاسی (راهجوی توسعۀ سیاسی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه علوم سیاسی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه رازی کرمانشاه

چکیده

در این مقاله نسبت بین مشارکت عملی و حقوق نهادین در گذار از بحران مشارکت به توسعۀ سیاسی بررسی شده است. در این بررسی تحلیلی، نقطۀ گرهی سامانبخش به بحث این است: نسبت بین دو متغیر مشارکت عملی و حقوق شهروندی چیست؟ مرور پیشینۀ تحقیق نشان داد که برای پاسخ به این پرسش، سه جواب رقیب وجود دارد. گروهی از  پژوهشگران و اندیشمندان (دو گروه اول) حل بحران را بهصورت تکخطیمی‌بینند؛ البته دربارۀ اینکه کدام عامل نقش متغیر مستقل و کدام عامل نقش متغیر وابسته را دارد اختلاف دارند. گروهی دیگر (گروه سوم) از اندیشمندان، دیدگاه غیرخطی دارند. در نگاه آنان، رابطۀ مشارکت سیاسی و ساختارها و نهادهای حامی حقوق شهروندی، متقابلاً تأسیسی است. در طی سه گفتار، به تبارشناسی مباحث مذکور میپردازیم.

کلیدواژه‌ها


  1. آبرکرامبی، نیکلاس؛ هیل، استفن؛ و ترنر، برایان (1376). فرهنگ جامعه‌شناسی، ترجمۀ حسن پویان، چاپخش.
  2. آرون، ریمون (1377). مراحل اساسی سیر اندیشه در جامعه‌شناسی، ترجمۀ باقر پرهام، چ چهارم، تهران: علمی و فرهنگی.
  3. بشیریه، حسین (۱۳۷۲). انقلاب و بسیج سیاسی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  4. ---------- (1375‌). «تاریخ اندیشه‌ها و جنبش‌های سیاسی در قرن بیستم، اندیشه‌های سیاسی هانا آرنت»، مجلۀ اطلاعات سیاسی اقتصادی، آذر و دی - ش 111 و 112.
  5. پوپر، کارل (1380). جامعۀ باز و دشمنان آن، ترجمة عزت‌الله فولادوند، چ سوم، تهران: خوارزمی.
  6. ------- (1387). زندگی سراسر حل مسئله است، ترجمة شهریار خواجیان، چ پنجم، تهران: مرکز.
  7. جونز، ویلیام تامس (۱۳۷۶). خداوندان اندیشۀ سیاسی، ترجمۀ علی رامین، ج دوم، چ چهارم، قسمت اول، تهران: امیرکبیر.
  8. دال، رابرت (1374). تجزیهوتحلیل جدید سیاست. ترجمۀ حسین مظفریان. تهران: مرندیز.
  9. دوبنوا، آلن (1373). «مسئلۀ دموکراسی»، ترجمۀ بزرگ نادرزاد، مجلۀ اطلاعات سیاسی- اقتصادی، ش 77 و 78.
  10. راش، مایکل (1377). جامعه و سیاست، ترجمۀ منوچهر صبوری، تهران: سمت.
  11. سروش، عبدالکریم (1382). «آزادی بیان حق اظهار نظر و ابراز عقیده»، آفتاب، ش 25.
  12. سیف‌زاده، حسین (1373). «تحول از مشارکت منفعلانه به مشارکت فعالانه: تأملی نظری»، مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دورۀ 32.
  13. ------------ (1387). «چالش "رویاگرایی"، ضرورت نوزایی مفهومی- نظری و گزینه‌های دموکراسی کثرت‌گرا برای ایران»، پژوهشنامۀ علوم سیاسی، سال سوم، ش 4.
  14. ------------ (1388). نوسازی، توسعه و دگرگونی سیاسی، تهران: قومس.
  15. عالم، عبد‌الرحمان (۱۳۷۵). بنیادهای علم سیاست، چ دوم، تهران: نشر نی.
  16. کرایپ، یان (1378). نظریۀ اجتماعی مدرن از پارسونز تا هابرماس، ترجمۀ عباس مخبر، تهران: آگاه.
  17. کاظمی، علی‌‌اصغر (۱۳۷۴). روش و بینش در سیاست، تهران: مؤسسۀ چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
  18. مارتین لیپیست، سیمور (1383). دایرةالمعارف دموکراسی، ترجمۀ نورالله مردانی، ج دوم، تهران: کتابخانۀ وزارت امور خارجه.
  19. محسنی تبریزی، علی‌رضا‌ (1375). «بیگانگی؛ مانعی برای مشارکت و توسعۀ ملی: بررسی رابطۀ میان بیگانگی و مشارکت اجتماعی و سیاسی»، نامۀ پژوهش، سال اول، ش 1.
  20. مشیرزاده، حمیرا (1375). «مروری بر نظریه‌های انقلاب در علوم اجتماعی»، نشریۀ راهبرد، ش 90.
  21. معتمدنژاد، کاظم (1370). «جهان سوم در برابر سلطۀ ارتباطی و اطلاعاتی غرب»، فصلنامۀ رسانه، سال دوم، بهار، تهران: معاونت امور مطبوعاتی و تبلیغاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  22. میلبرث، لستر؛ و گوئل، لیل (1386). مشارکت سیاسی، ترجمۀ رحیم ابوالحسنی، تهران: میزان.
  23. نقیب‌زاده، احمد (1379). درآمدی بر جامعه‌شناسی سیاسی. تهران: سمت.
  24. هانتینگتون، ساموئل (1373). موج سوم دموکراسی، ترجمۀ احمد شهسا، تهران: روزنه.
  25. هلد، دیود (۱۳۷۸). مدلهای دموکراسی، ترجمۀ عباس مخبر، تهران: انتشارت مطالعاتی زنان.
  26. هیوود، اندرو (۱۳۸۳). مقدمۀ نظریۀ سیاسی، عبدالرحمان عالم، تهران: قومس.
    1. Almond, Gabriel A and G. Bingham Powell, Jr and Robert J. Munds (1993). Comparative Politics: A theoretical framework. 1st edition, New York: HarperCollins Collage Publishers.
    2. Andrews, Kenneth. & Beyerlein, Kraig. “Explaining the Political Participation of Southern Blacks in the Early Struggle for Civil Rights”, Paper presented at the annual meeting of theAmerican Sociological Association, Hilton San Francisco & Renaissance Parc 55 Hotel, San Francisco, CA, Aug 14, 2004 <Not Available>. 2009-05-26. http://www.allacademic.com/meta/p110152_index.html.
    3. Anthony Giddiness (1979). Central problems Social Theory (London: MacMillan Press) P. 2.
    4. Marshall & Battamore (1992). citizenship and social class (London: Pluto press).
Tilley, C. (1997). “The Emergence of Citizenship in France and Elsewhere”, International Review of Social History, 40 Supplement 3.

 

  1. Michael X. Delli Carpini, Fay Lomax Cook & Lawrence R. Jacobs, Public Deliberations, Discursive Participation and Citizen Engagement: A Review of the Empirical Literature, American Science Political Review, Annu. Rev. Polit. Sci. 2004.7:315-344. Downloaded from arjournals.annualreviews.org by PALCI on 01/09/08. For personal use only.
http://repository.upenn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1064&context=asc_papers

  1. Wildavsky, Aaron (1987). “Choosing Preferences by Constructing Institutions: A Cultural Theory of Preference Formation”, The American Political Science Review, Vol. 81, No. 1.