مطالعۀ جامعه‌شناختی تأثیر تجربۀ مشارکت سیاسی بر نگرش شهروندان نسبت به مشارکت سیاسی در ایران (مطالعۀ موردی: شهروندان شهر ابهر)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

2 دانش آموختۀ دکتری جامعه‌شناسی سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

چکیده

مشارکت سیاسی فرایندی است که در طی آن قدرت سیاسی میان افراد و گروه‌های جامعه توزیع می‌شود، به‌گونه‌ای که تمامی شهروندان و گروه‌های فعال و خواهان مشارکت سیاسی از حق انتخاب شدن، تصمیم‌گیری، انتقاد، اعتراض، اظهارنظر و رأی دادن بهره‌مند باشند. مطالعۀ تأثیر تجربۀ مشارکت سیاسی بر نگرش به مشارکت سیاسی در ایران موضوع مطالعه این مقاله است که با استفاده از دیدگاه‌های نظری مختلف و با استفاده از روشی ترکیبی (abduction) تدوین یافته است و هدف از این پژوهش، شناخت نگرش (مثبت و منفی) شهروندان از مشارکت سیاسی در جامعۀ ایران است. روش تحقیق پیمایشی (survey) و از نوع مقطعی؛ و ابزار گردآوری، پرسشنامه همراه با مصاحبه است. جمعیت آماری عبارت است از شهروندان 18سال به بالای شهر ابهر که 385 نفر حجم نمونۀ این تحقیق را تشکیل می‌دهد و روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای است. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که تجربۀ مشارکت سیاسی (تعدد شرکت در انتخابات) بر عضویت شهروندان در احزاب، انجمن‌ها،اتحادیه‌های صنفی و سازمان‌های سیاسی اجتماعی با اطمینان 95 درصد و سطح خطای 5 درصد تأثیر مثبت دارد. همچنین در خصوص تأثیر تجربۀ مشارکت سیاسی بر نگرش شهروندان نسبت به مشارکت سیاسی با اطمینان 99درصد و سطح خطای 1 درصد تأثیر متغیر مستقل بر متغیر وابسته مثبت است.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

1. ازکیا، مصطفی؛ و دربان آستانه، علیرضا (1389). روش‌های کاربردی تحقیق، ج 1، تهران: کیهان.

 2. اسماعیل‌زاده، حسن؛ هواسی، علی؛ و توانا، مهدی (1392). بررسی عوامل اجتماعی، سیاسی و فرهنگی مؤثر بر مشارکت سیاسی، فصلنامۀ علمی تخصصی دانش انتظامی لرستان، دورۀ 3، ش 2، ص 93-78.

3. آبرامسون، پل (1383). مشارکت سیاسی، ترجمۀ نسرین طباطبایی، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.

4. بشیریه، حسین (1372). انقلاب و بسیج سیاسی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

5. پورجبلی، ربابه؛ و نجفی، هوشنگ (1393). بررسی میزان مشارکت اجتماعی و سیاسی شهروندان شهر تبریز و عوامل مؤثر بر آن، مطالعات علوم اجتماعی، سال یازدهم، ش 41، ص 36-22.

6. جعفری‌نیا، غلامرضا (1391). «بررسی عوامل اقتصادی - اجتماعی مؤثر بر میزان مشارکت سیاسی شهروندان شهر خورموج»، پژوهشنامۀ علوم سیاسی، دورۀ 7، ش 2 (26)، 87 -12.

7. دال، رابرت (1364). تجزیه‌وتحلیل جدید سیاست، ترجمۀ حسین ظفریان، تهران: مترجم.

8. دواس، دی. ای. (1376). پیمایش در تحقیقات اجتماعی، ترجمۀ هوشنگ نایبی، تهران: نشر نی.

9. روستا، کامران (1385). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر میزان مشارکت سیاسی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز- مجتمع ولیعصر، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، دانشکدۀ علوم اجتماعی.

10. رضایی، عبدالعلی (1375). مشارکت اجتماعی، وسیله یا هدف یا ابزار توسعه، فصلنامۀ اطلاعات سیاسی اقتصادی، ش 109.

11. ساروخانی، باقر (1375). روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی، ج 1، چ سوم، تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

12. فیروزجائیان، علی‌اصغر؛ و جهانگیری، جهانگیر (1387). «تحلیل جامعه‌شناختی مشارکت سیاسی دانشجویان، نمونۀ مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه تهران»، دوفصلنامۀ علوم اجتماعی دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، سال پنجم، ش ۱، ص 83.

13. کریمی، یوسف (1379). نگرش و تغییر نگرش، تهران: نشر ویرایش.

14. گلابی، فاطمه؛ و حاجیلو، فتانه (1391). «تأثیر خانواده بر مشارکت سیاسی زنان»، جامعه‌شناسی زنان، دورۀ 3، ش 11، ص 56-31.

15. لیپست، مارتین؛ و دوز، رابرت (1373). جامعه‌شناسی سیاسی، ترجمۀ محمدحسین فرجاد، تهران: توس.

16. مصفا، نسرین (1375). مشارکت سیاسی زنان، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.

17. محسنی تبریزی، علیرضا (1375). «بیگانگی مانعی برای مشارکت و توسعۀ ملی، بررسی رابطۀ میان بیگانگی و مشارکت اجتماعی و سیاسی»، نامۀ پژوهش، ش 109، ص 89-1.

ب) خارجی

1. Persson M .(2015). “Education and Political Participation British Journal of Political Science”, British Journal of Political Science, Vol. 45, Issue 03, July 2015, pp 689-703.

2. Lerner,Daniel (1958). The Passing of Traditional Society Modernizing the Middle East, New York: Copyright by The Press.