چرخش استراتژیک آمریکا از خلیج‌فارس به منطقۀ آسیا – پاسیفیک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیای سیاسی دانشکدۀ جغرافیا دانشگاه تهران

2 دکتری روابط بین‌الملل مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه، وزارت امور خارجه

چکیده

قدرت‌های فرامنطقه‌ای غرب در منطقۀ خاورمیانه و خلیج‌فارس بر روی حیات سیاسی و اقتصادی و... تأثیر گذاشته است. منابع نفت و گاز منطقۀ خلیج‌فارس قبل از جنگ جهانی اول کشف شد و پس از جنگ در ترمیم ویرانی‌های ناشی از آن نقش مهمی ایفا کرد. به‌نظر می‌آید رفتار سیاسی بسیاری از قدرت‌های بزرگ در منطقۀ خلیج‌فارس متأثر از وجود منابع انرژی سرشار و ارزان آن بوده است. هدف بنیادین این پژوهش بررسی میزان ذخایر نفت و گاز شیل و بهره‌برداری از آن در آمریکا، کانادا و اروپا و تأثیر این منابع بر رفتار سیاسی جدید آمریکا و سایر بازیگران قدرتمند اروپایی است. امروز به‌صراحت می‌توان گفت میزان برداشت منابع نفت و گاز شیل در آمریکا که به مرز ده میلیون بشکه در روز نزدیک می‌شود، ضمن تحولی نوین در فناوری استخراج و بهره‌برداری این منابع، سببتأثیرگذاری بر قیمت نفت و گاز در جهان و ایجاد ثبات در تأمین امنیت انرژی در نیمۀ نخست قرن فرارو خواهد شد. از ویژگی‌های بارز منابع عظیم نفت و گاز شیل تغییر و چرخش استراتژیک آمریکا از خلیج‌فارس به آسیا پاسیفیک است که در رقابت و همکاری با سه قدرت بزرگ منطقه یعنی چین، هند و ژاپن و در تعامل بیشتر با آسه‌آن و استرالیا قرار خواهد گرفت. منطقۀ آسیا پاسیفیک در قرن بیست‌ویکم مهد تمرکز سرمایه، فناوری و بازار بزرگ مصرف کالا و خدمات خواهد بود. آمریکا برای اینکه بتواند منافع لازم را از این منطقه ببرد، از ابتدای این قرن با چرخش استراتژیک از خلیج‌فارس به آسیا پاسیفیک تمرکز کرده و حضور خود را پررنگ ساخته است و تا مدت زمانی طولانی در این منطقه باقی خواهد ماند.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

  1. بزرگی، وحید (13759). نظریه‌های روابط بین‌الملل، تهران: ماجد.
  2. زیباکلام، صادق؛ عرب‌عامری، جواد (1393). «منابع غیرمتعارف انرژی و جایگاه خلیج‌فارس در سیاست امنیت انرژی ایالات متحدۀ آمریکا»، فصلنامۀ سیاست خارجی، سال بیست ‌وهشتم،  شماره 1.
  3. خضری، رؤیا (1390). استراتژی آمریکا و چین در منطقۀ آسیا پاسیفیک، همکاری و تعارض.
  4. سجادپور، محمدکاظم (1393). کالبدشکافی نطق باراک اوباما، تهران: سایت دیپلماسی ایرانی.
  5. زارعی، بهادر (1394). مطالعات منطقه‌ای خلیج‌فارس، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  6. کشمیری، سید محمد (1393). روابط آمریکا و چین: از همکاری اقتصادی تا رقابت استراتژیک.
  7. فرهی، فریده (1393). نشست گروه مطالعات خلیج‌فارس، مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه، مورخ 17/ 4/1393.
 

ب) خارجی

  1. Brzezinski, Sbigniew (2012). Strategic Vision: American and the Crisis of Global Power,Basic books.
  2. Bloomenthal, Daniel (2013). The China – U.S Security Rivalry The American enterprise 14 December in blog American. Com.
  3. Chachavalpongpun, Pavin (2012). ASEAN-U.S. Relations: What are the taking points?, Singapore: Institue of Southeast Asian Studies.
  4. Crane, Keite, Etal (2009). Imported Oil and U.S National Security, Rand corporation.
  5. EIA (2014). Annual Energy Outhook 2014 with projection to 2035.-
  6. Esmith, G. (2013). U.S, to the top Oil producer by 2015 on Shale, IEA Says BLOOMberg
  7. EIA (2012). Annual Energy Outhook 2014 with projection to 2035.
  8. James Baker III Institute for Public Policy October 2011
  9. Keohane, Robert, (1984). after Hegemony, Princeton University.
  10. The future of US- Chinese Relations:conflict is a Choise, not a Necessity, Foreieen Policy, Kissinger,Henry A.
  11. Keohane and Nye (1997). Power and Interdependerce, long man classics in political science.
  12. Lee Lao To, (2003). China, the USA and South China Sea Conflicts, Security Dialoge, Vol.. 34, No, 1.
  13. Lampton, R. (2012). U.S- China Relations perilous past. Pragmatic present, NewYork: Rowman&LittleField.
21. Lawrence,susanv.and David Macdonald, (2012), "US-China Relations:Policy Issues",congressional Research service.?, Turkish policy Quarterly, Vol. 12. No.4, Winter.

22. Luft, Gal (2014). Will Energy-Reach AmericaDepart From The Middle East and Eurasia.

  1. Rsecrance, Richard n, (1969). "Bipolurity,Multi polarity and the Future",In James  -N.Rosenau(ed). International Politics and Foreign Policy: A Reader in Research and Theory, New York: The Free Press.
  2. WEC, (2013). World Energy Resources survey World Energy Council.-
  3. Westphal, k. (2013). unconventional oil and Gas-Global consequences.-
  4. Zakaria, Fareed, (2008). "The post-American word"New York: Norton compony.
  5. Xiaoning, Ahang (2012). Japanese Side Argues U.S – Japan security Treaty Applicable to Diayu Island: Chinese side Expresses Grave Concern and firm Opposition, China News Service.