نفت و فرایند دولت - ملت‌سازی در ایران

نویسنده

استادیار گروه علوم سیاسی دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز

چکیده

نقش‌آفرینی نفت در روند دولت-ملت‌سازی ایران در ابعاد مختلف اقتصادی، سیاسی و اجتماعی دیده می‌شود. در بعد اقتصادی، نفت باعث شکل‌گیری اقتصادی تک‌محصولی، حاکم شدن اقتصاد دولتی و غیررقابتی ، عدم رشد بورژوازی و عدم ایجاد نیروهای اقتصادی مولد ،گسترش فساد شده است. نقش ضعیف و حاشیه‌‌ای نیروهای اجتماعی در تولید ثروت ملی، سطح پایین و غیراستاندارد شاخص‌های اجتماعی، جامعه مصرفی و کم‌بازده، طبقه وسیع حقوق‌بگیران، زندگی اقتصادی یارانه‌ای، شکاف‌های طبقاتی، محدودیت در ایجاد طبقه متوسط هم از نتایج یک اقتصاد وابسته به نفت در حوزه اجتماعی است. تمرکز قدرت، دولت رانتیه، احزاب و گروه‌های سیاسی دولتی و وابسته و عدم شکل‌گیری دولت‌های توسعه گرا نیز از تاثیرات منفی درآمدهای نفت در حوزه سیاسی است. نتیجه اینکه نفت در ایران در یک قرن گذشته عملا فرایند دولت- ملت‌سازی و روی دیگر آن یعنی توسعه را طولانی، پرهزینه و منحرف کرده است.

کلیدواژه‌ها