تأثیر هویت‌یابی سیاسی شیعه بر امنیت ملی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22059/jpq.2013.36734

چکیده

هویت به عنوان محور اصلی کنش بازیگران در محیط رقابتی در دوران بعد از جنگ سرد به‌شمار می‌آید. هویت‌یابی بازیگران در سال‌های پس از جنگ سرد از اعتبار و کارآمدی بیشتری در روند امنیت‌سازی برخوردار شده است. از رهگذر گفتمان‌های امنیتی مانند نظریات امنیت موسعِ باری بوزان و قدرت نرمِ جوزف نای، تأثیر خودآگاهی جدید شیعه در شکل‌بندی قدرت در خاورمیانه مشخص می‌شود و می‌توان آثار آن را بر امنیت ملی ایران بررسی کرد. به این منظور پس از تجزیه و تحلیل مختصر علل هویت‌یابی شیعیان، به مؤلفه‌های این هویت‌یابی پرداخته شده و این مؤلفه‌ها در 3 محور رشد فزاینده جمعیتی، مشارکت در قدرت، و جغرافیای سیاسی (ژئوپلتیک شیعه) بررسی شده است. هرگونه هویت‌یابی دارای آثار و پیامدهای خاص خود می‌باشد؛ بنابراین تأثیر این هویت‌یابی بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران در قالب تهدیدها و فرصت‌ها ارزیابی شده است. هویت‌یابی شیعیان می‌تواند آثار سیاسی دیگری را در حوزۀ کنش سایر بازیگران منطقه‌ای به‌وجود آورد. نشانۀ آن را می‌توان در دگرگونی‌های سیاسی و تحولات اخیر خاورمیانه ملاحظه کرد.

کلیدواژه‌ها