تمایزبخشی حوزه‌های تحلیلی توسعه: هفت حوزة تحلیلی در پاسخ به چرایی توسعه‌یافتگی کشورها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه یزد

چکیده

دهه‌های متمادی است که پرسش مشهور «چه چیز عامل یا مانع پیشرفت کشورهای توسعه‌نیافته به سوی مدل جامعة صنعتی مدرن می‌شود؟» یکی از پرسش‌های محوری دانشمندان علوم‌ اجتماعی بوده است. برای پاسخ به این پرسش، ضروری است بتوانیم آرا و نظرها دربارة توسعه‌یافتگی/توسعه‌نیافتگی را دسته‌بندی کنیم و آن‌ها را دقیق بخوانیم. در این نوشتار می‌کوشیم با تقسیم تمام حوزه‌های تحلیلی بحث دربارة چرایی توسعه‌یافتگی/توسعه‌نیافتگی ادبیات توسعه را از این زاویه طبقه‌بندی کنیم. از این منظر، اغلب تولیدات نظری دربارة توسعه را می‌توان پیرامون موضوعات فرد، خانواده، بازار، جامعة مدنی، جامعة سیاسی، دولت، و نظام بین‌المللی دسته‌بندی کرد. از انسان‌های نوگرای اینکلس (فرد، عامل توسعه) تا غارت مداوم مازاد کشورهای توسعه‌نیافته و انتقال آن به مراکز نظام سرمایه‌داری جهانیِ آندره گوندرفرانک (نظام جهانی، عامل توسعه‌یافتگی/توسعه‌نیافتگی) را می‌توان در این هفت حوزة تحلیلی، طبقه‌بندی و آرای آ‌ن‌ها را تحلیل کرد.

کلیدواژه‌ها


الف. فارسی:
  1. آرون، ریمون (1364) مراحل اساسی اندیشه در جامعه‌شناسی، ترجمة باقر پرهام، تهران سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
  2. السید، مصطفی (1383) «محیط­های بین المللی و منطقه­ای و تحول دولت در برخی از کشورهای عرب»، در حکیمیان، حسن و زیبا مشاور، دولت و تحول جهانی: اقتصاد سیاسی گذار در خاورمیانه، ترجمه عباس حاتمی­زاده، تهران: انتشارات کویر، صص 233- 262.
  3. اینگلهارت، رونالد و کریستین ولزل (1389) نوسازی، تغییر فرهنگی و دموکراسی، ترجمه یعقوب احمدی، تهران: انتشارات کویر.
  4. ایوانز، پیتر (1380) توسعه یا چپاول: نقش دولت در تحول صنعتی، ترجمه عباس زندباف و عباس مخبر، تهران:طرح­نو.
  5. بدیع، برتران (1379) توسعه­سیاسی، ترجمه احمد نقیب‌زاده، تهران: نشر قومس.
  6. پاتنام، رابرت (1384) «جامعه برخوردار، سرمایه اجتماعی و زندگی عمومی»، در کیان تاجبخش، سرمایه اجتماعی، اعتماد، دموکراسی و توسعه، ترجمه افشین خاکباز و حسن پویان، تهران: نشر شیرازه، صص 93-112.
  7. راولز، جان (1390) قانون ­مردمان؛ به همراه «تجدید عهد با ایده دلیل­عمومی»، ترجمه­جعفر محسنی، تهران: انتشارات ققنوس.
  8. رحمانی­زاده دهکردی، حمیدرضا (1382) جامعه مدنی در دوران مدرن، تهران: انتشارات برگ زیتون.
  9. عباسی­شوازی، محمدجلال، عباس عسکری­ندوشن (1387) «آرمان­گرایی در توسعه و نگرش­های مرتبط با خانواده در ایران (مطالعه­ای موردی در شهر یزد)»،  نامه علوم اجتماعی، پائیز، شماره 34، صص 49-72.
10.کمرفورد کوپر، مری (1384) «سازمان­های بین­المللی و ظهور دموکراسی: بررسی نتایج عضویت در گات/سازمان تجارت جهانی»، ترجمه علیرضا نامور حقیقی، در حسین بشیریه، گذار به دموکراسی (مباحث نظری)، تهران: نشر نگاه معاصر، صص 227-266.
11.لش، اسکات (1384) جامعه شناسی پست مدرنیسم، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: نشر مرکز.
12.گرامشی، آنتونی (1383) دولت و جامعه مدنی، ترجمه عباس میلانی، تهران: نشر اختران.
13.گلنر، ارنست (1382) «اهمیت انسان سازگار»، در جان ا.هال (ویراستار)، جامعه مدنی: نظریه، تاریخ و مقایسه، ترجمه افشین خاکباز، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، صص 33-54.
14.موزلیس، نیکوس (1382) «تجدد، توسعه دیرهنگام و جامعه مدنی» در جان ا. هال (ویراستار)، جامعه مدنی: نظریه، تاریخ و مقایسه، ترجمه افشین خاکباز، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، صص 233- 258.
15.ی. سو، آلوین (1378) تغییر اجتماعی و توسعه، ترجمه محمود حبیبی مظاهری، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
ب. خارجی
  1. Aguirre, Maria Sophia (2004) “The Family and Economic Development: Socioeconomic Relevance and Policy Design”, Doha Conference Preparatory Sessions, Geneva, Switzerland, August 23-25.
  2.  Alesina, Alberto and Paola Giuliano (2008) “Family Ties and Political Participation”, JEEA lecture, American Economic Assocition meeting, January.
  3. Banfield,Edward C.(1958) Moral Basis of a Backward Society, New York:The Free Press.
  4. Block, Fred (2008) “Swimming Against the Current: The Rise of a Hidden Developmental State in the United States”, Politics & Society, Vol. 36, No. 2, June.
  5.  Boeck, Thilo and Jennie Fleming (2005) “Social Policy- A Help or a Hindrance to Social Capital?” Social Policy and Society, Vol. 4, Issue 3, pp 259-270.
  6.  Brooker, Paul (2000) Non-Democratic Regimes: Theory, Government and Politics, Houndmills , London: Mac Millan Press Ltd.
  7.  Bunkanwanicha, Pramuan, Joseph P.H. Fan and Yupana Wiwattanakantang (2008) “The Value of Family Networks: Marriage and Network Formation in Family Business Groups”, Proceedings of the European Finance Association (EFA), Meeting, Athens, August 28-30, Athens, Greece.
  8.  Canning, David, Marc Mitchell, David Bloom, and Erin L. Kleindorfer (2013) “The Family and Economic Development”; Available online at:// http://www.scribd. com/doc/ 152621370/The-Family-and-Economic-Development-pdf
  9.  Chang, Yu-Tzung, Yun-Han Chu and Chong-Min Park (2007) “Authoritarian Nostalgia in Asian”, Journal of Democracy, Vol. 18, No. 3, July, pp. 66-80.
  10.  Cumings, Bruce (2007) “Civil Society in West and East”, in Charles K. Armstrong (ed.), Korean Society: Civil Society, Democracy and the State, London and New York: Routledge, pp. 9-32.
  11.  Diamond, Larry (1994) “Rethinking Civil Society: Toward Democratic Consolidation”, Journal of Democracy, Vol. 5, No. 3, July, pp. 4-17.
  12.  Evans, Peter B. and John D.Stephens (2005) “Development and the World Economy”, in Thomas Janosk, Robert Alford, Alexander Hicks and Mildred A.Schwartez (eds.), Handbook of Political Sociology: states, civil societies and globalization, Cambridge: Cambridge University Press, season 22.
  13. Evans, Peter B. (2001) “Development and the State”, in Neil J. Smelser and Paul B. Baltes (eds.), International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences, Amsterdam: Elsevier, pp. 3557- 3560.
  14. Frank, A. G. (1969) Capitalism and Under Development in Latin America, New York: Monthly Review Press.
  15. Francois, Patrick (2002) Social Capital and Economic Development, London and New York: Routledge.
  16. Garrido, C. and W. Peres (1998) ‘‘Big Latin American industrial companies and groups,’’ CEPAL Review, Vol. 66, December, pp. 129–50.
  17. Green, Andrew T. (2002) “Comparative Development of Post-Communist Civil Societies”, Europe-Asia Studies, May.
  18. Harrison, L.E. (1992) Who prospers? How cultural values shape economic and political success, New York: Basic Book.
  19.  Hernandez, Ivo (2000) “Political Reform and Economic Development: The Role of Political and Civil Society Organizations”, International IDEA.
  20.  Inoguchi, Takashi (2000) “Social Capital in Japan”, Japanese Journal of Political Science, Vol. 1.
  21.  Jarquin, Edmundo and Koldo Echebarria (2007) “The Role of the State and politics in Latin American development (1950-2005)”, in J. Mark Payne,  Daniel Zovatto and  Mercedes Mateo Díaz (eds.), Democracies in development : politics and reform in Latin America, Washington: Harvard University.
  22.  Lowndes, Vivien and David Wilson (2001) “Social Capital and Local Governance: Exploring the institutional design variable”, Political Studies, Vol. 49, Issue 4, September, p. 629-647.
  23.  Molinas, José (2002) “The interactions of bonding, bridging and linking dimensions of social capital: evidence from rural Paraguay”, in Janathan Isham, Thomas Kelly and Sunder Ramaswamy (eds.), Social Capital and Economic Development: Well-being on Development Countries, Cheltenham, UK: Edward Elgar, pp. 104-118.
  24. Mudde, Cas (2007) “Civil Society”, in Stephen White, Judy Batt and Paul G.Lewis (eds.), Development in Central and East European Politics, UK: Palgrave Macmillan, pp. 213-228.
  25.  Pieer, Jon and B.Guy Peters (2000) Governance, Politics and State, London: Palgrave Macmillan.
  26.  Rokkan, Stein (1970) Citizen, Election, Parties, N.Y: David McKayd.
  27. Sean, Sayers (1985) Reality & Reason: Dialectic and the Theory of Knowledge, New York: Basil Blackwell Inc.
  28.  Shakoori, Ali (2001) The State and Rural Development in Post-Revolutionary Iran, New York: Palgrave.
  29.  Salnykova, Anastasiya (2006) The orange revolution: A case study of democratic transition in Ukraine, Canada, Burnaby: Simon Fraser University, Department of Political Science, Spring.
  30.  Schwartz, Frank (2002) “Civil Society in Japan Reconsidered”, Japanese Journal of Political Science, Vol. 3, No. 2, pp. 195-215.
  31.  The East Asian Miracle: Economic Growth and Public Policy (1993) A World Bank policy research report, Oxford University Press.
  32.  Tisdell, Clem (2009) “Economic Reform and Openness in China: China’s Development Policies in the Last 30 Years”, Economic Analysis & Policy, Vol. 39 No. 2, September, pp. 271-294.
  33.  Tusalem, Rollin F. (2007) “A Boon or a Bane? The Role of Civil Society in Third- and Fourth-Wave Democracies”, International Political Science Review, Vol. 28, No. 3, pp. 361–386.
  34.  Uphoff, N. (1993) Grassroots Organization and NGOs in Rural Development: Opportunities with Diminishing State and Expanding Markets, World Development, Vol. 21, No. 4.
  35. Wallerstein, I. (1974) The Modern World System, Vo. 1. New York: Academic Press.
  36. White, Gordon (1998) “Constructing a Democratic Developmental State”, in Mark Robinson and Gordon White (ed.), The Democratic Developmental State: Politics and Institutional Design, New York: Oxford University Press Inc.
  37. Van Til, J. (1988) Mapping the Third Sector: Voluntarism in a Changing Social Economy, New York: The Foundation Center.