مدیریت محیط امنیتی و افق منطقه گرایی در سارک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار روابط بین‌الملل دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 استادیار روابط بین‌الملل دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

«اتحادیة جنوب آسیا برای همکاری منطقه‌ای» سارک، در سال 1985، برای گسترش همکاری میان کشورهای جنوب آسیا تأسیس شد. سارک فارغ از فضای جنگ سرد، بر مبنای ملاحظات فنی و اقتصادی، مستقل، و خودجوش به وجود آمد، اما رونقی در همکاری و همبستگی آ‌‌ن‌ها پدیدار نشده است. در پاسخ به این سؤال که علی‌رغم برنامه‌های مختلف توسعه و گسترش سارک (1985-2014)، چه علل و شرایطی در تطویل ضعف و عدم پویایی آن دخیل بوده‌اند؟ در این مقاله، به تبیین این فرضیه می‌پردازیم که دگرگونی نظام امنیتی منطقة در جنوب آسیا از 1990 بیشترین تأثیر را در رخوت و عدم تعمیق منطقه‌گرایی در سارک داشته است. پویش‌های ملی ناهمساز کشورهای منطقه پس از جنگ سرد، الحاق افغانستان به سارک (از 2007) و رویکرد قدرت‌های بزرگ به منطقه، عقلانیت و عملکرد این سازمان را تحت‌الشعاع خود قرار داده است؛ به‌طوری‌که کشورهای منطقه توانایی مدیریت محیط امنیتی خود را نداشته‌اند و تعمیق منطقه‌گرایی نیز آیندة روشنی ندارد.

کلیدواژه‌ها


الف. فارسی
 
  1. اشنایدر، کریگ ا. (1385). امنیت و راهبرد در جهان معاصر، ترجمه اکبر عسگری و فرشاد امیری، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  2. امیدی، علی (1388). منطقه­گرایی در آسیا: نگاهی به سازمان­های آسه­آن، سارک و اکو، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی وزارت امور خارجه.
  3. باری، بوزان و اولی ویور (1388). مناطق و قدرت­ها، ترجمه رحمان قهرمان­پور، تهران: پژوهشکده مطلعات راهبردی.
  4. بزرگمهری، مجید (1383)، "نظام منطقه­ای و جای آن در سطوح تحلیل در مطالعات روابط بین­الملل"، ماهنامه اطلاعات سیاسی-اقتصادی، سال نوزدهم، شماره 4-3 (208)، صص 153-144.
  5. تری­تریف، و دیگران (1383). مطالعات امنیتی نوین، ترجمه علیرضا طیب و وحید یزرگی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  6. دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی (1367). کتاب سبز هند. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی وزارت امور خارجه.
  7. دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی (1374). کتاب سبز بنگلادش. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی وزارت امور خارجه.
  8. دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی (1376). کتاب سبز مجمع­الجزایر مالدیو. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی وزارت امور خارجه.
  9. دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی (1376). کتاب سبز نپال و بوتان. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی وزارت امور خارجه.
  10. دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی (1386). کتاب سبز افغانستان. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی وزارت امور خارجه.
  11. دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی (1387). کتاب سبز پاکستان. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی وزارت امور خارجه.
  12. دهشیار، حسین (1390). سیاست خارجی آمریکا در افغانستان، تهران: نشر میزان.
  13. دهشیار، حسین و زهرا محمودی (بهار 1389)، "ملاحظات پاکستان در فرایند مبارزه  علیه تروریسم (2008-2001)، فصلنامهبین­المللیروابطخارجی، سال دوم، شماره پنجم، صص 108-83.
  14. شفیعی، نوذر (بهار 1389)، "تبین سیاست نوین دولت اوباما در افغانستان و پاکستان (آف-پاک)، فصلنامهبین­المللیروابطخارجی، سال دوم، شماره پنجم، صص 154-139.
  15. فالک، ریچارد (1380). نظریه واقع­گرایی و امنیت بین­الملل" در علیرضا طیب. ارزیابی­های انتقادی در زمینه امنیت بین­الملل، تهران: نشر نی.
  16. فرزین­نیا، زیبا (1384). سیاست خارجی پاکستان؛ تغییر و تحول، تهران:دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی وزارت امور خارجه.
  17. فونتن، آندره (1369). تاریخ جنگ سرد، جلد دوم، ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوی، چاپ سوم، تهرانک نشر نو.
  18. مشیرزاده، حمیرا (1389)، تکثر مفاهیم و تحول مفاهیم در روابط بین­الملل"، در مشیرزاده، حمیرا و نبی­الله ابراهیمی. تحول مفاهیم در روابط بین­الملل، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  19. ملازهی، پیرمحمد (1382)، "سارک؛ سیاست، امنیت و همکاری منطقه­ای ناکام"، در حسین نوروزی. کتاب آسیا؛ ویزه مسائل امنیتی شرق آسیا، موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات ابرار معاصر تهران.
  20. ملازهی، پیرمحمد (1382)، "سارک؛ سیاست، امنیت و همکاری منطقه­ای ناکام"، در حسین نوروزی. کتاب آسیا؛ ویژه مسائل امنیتی شرق آسیا، موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات ابرار معاصر تهران.
  21. مواسات، لیلا (1389). راهنمای تجارت با هند، تهران: سازمان توسعه تجارت.
  22. والرستین، امانوئل (1388)، "سراشیب زوال: ظهور چندجانبه­گرایی"، ترجمه ام­البنین توحیدی، راهبرد، شماره 51، صص 347-337.
  23. وقاری، مجید (1383)، "بحران قومیت در سریلانکا"، در حسین نوروزی. کتاب آسیا؛ ویژه بحران­های آسیا، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات ابرار معاصر تهران.
  24. وکیلی، مسعود (1389). راهنمای تجارت با پاکستان، تهران: سازمان توسعه تجارت.
  25. ونت، الکساندر (1384). نظریه اجتماعی سیاست بین­الملل، ترجمه حمیرا مشیرزاده، تهران: مرکز چاپ و نشر وزارت امور خارجه.
  26. هادیان، حمید (تابستان 1388) " ضعف ساختاری دولت - ملت سازی در افغانستان: جغرافیا و قومیت"، راهبرد، شماره 51، صص 152-133.
ب. خارجی:
 
  1. Agrawal, Subhash (2011), India and the United States: A New Partnership, The International Spectator, 46(2), pp: 57-73.
  2. Andres, Luis et.al, (2013), Reducing Poverty By Closing South Asia`s Infrastructure Gap, The World Bank, Dec. 2013.
  3. Batabyal,  Anindya (2011) India, Pakistan and Dialogue under the Shadow of Terror, South Asian Survey, 18 (2), pp: 207-224.
  4. Batra, Amita (2009) “South Asia Development and Cooperation Report 2008”, South Asia Economic Journal, 10(1), pp:  223-227.
  5. Chattopadhyay, Pratip (2011), The Politics of India’s Neighbourhood Policy in South Asia, South Asian Survey, 18 (1), : 93–108
  6. Coburn, Noah (2014), Looking Beyond 2014: Elections in Afghanistan’s Evolving Political Context, Breifing Paper, Retrieved, 2014, 4, 18.  www.chathamhouse.org
  7. Dahal, Shiva Hari, et.al (2003), Internal Conflict and Regional Security in South Asia Approaches, Perspectives and Policies, UNIDIR, United Nations Institute for Disarmament Research, Geneva, Switzerland.
  8. Duara, Prasenjit (2010) “Asia Redux: Conceptualizing a Region for Our Times”, The Journal of Asian Studies, Vol. 69, No. 4, pp: 963–983.
  9. Ejaz, Ahmad. "United States-India Relations: An expanding strategic partnership". Pakistan Vision, 13 (1), pu.edu.pk/.../4%20-%20Ahmad%20Ejaz%20Artical-2_v13No1.pdf, Retrieved, 2014, 4, 18.
  10. Fair, C. Christine & Seth G. Jones (2010), Pakistan's War Within, Survival, 51(6), pp: 161-188.
  11. Faire, C. Christine (2011), Lashkar-e-Tayiba and the Pakistani State, Survival, 53(4), pp: 29-52.
  12. Hart, Gary (2011), After bin Laden: Security Strategy and the Global Commons, Survival, 53(4), pp:19-25.
  13. Hocking, Brian and Smith, Michael (1990). World Politics; An Introduction to International Relations. New York: Harvester Wheatsheaf.
  14. Hussain, Syed Rifaat (2007), Pakistan's Changing Outlook on Kashmir, South Asian Survey, 14(2), pp: 195–205.
  15. Jones, Peter (2008), South Asia: Is a Regional Security Community Possible?, South Asian Survey, 15(2), pp: 183–193.
  16. Kondapalli, Srikanth (2008), Weapons of Mass Destruction Transfers in Asia: An Analysis, International Studies, 45(1), pp: 45-73.
  17. Krishna, S. M. (2009), India's Foreign Policy Priorities, India Quarterly: A Journal of International Affairs, 65(4), pp: 345-349.
  18. Kronstadt, K. Alan (2008), India-U.S. Relations, CRS Report for Congress, www.fas.org/sgp/crs/row/R42948.pdf‎.
  19. Kumar, A. Ganesh and Saini, Gordhan K. (2009), Economic Cooperation in South Asia: The Dilemma of SAFTA and Beyond, Journal of South Asian Development, 4(2), pp: 253–281.
  20. Mishra, Atul (2008), Boundaries and Territoriality in South Asia: From Historical Comparisons to Theoretical Considerations, International Studies, 45(2), pp: 105–32.
  21. Navari, Cornelia (2000). Internationalism and The State in the Twentieth Centur. London: Routledge.
  22. Ram, Amar Nath (2009) "SAARC in a Globalised Era--Imperatives and Opportunities", India Quarterly: A Journal of International Affairs, 65(4), pp: 441-451.
  23. Saikal, Amin (2010), Afghanistan on the Edge of a Political Abyss, International Studies, 47(1),  27-39.
  24. The World Bank (2014), Time to Refocus, South Asia Economic Focus, Spring, The world ban, http://www.worldbank.org/en/region/sar.
  25. Weerakoon, Dushni and Thennakoon, Jayanthi (2008), The South Asian Free Trade Agreement: Which Way Forward?, Journal of South Asian Development, 3(1), pp: 135–149.
  26. White, Brian & et al (2001) Issues in World Politics, New York: Palgrave.
  27. http://unohrlls.org/about-ldcs.
  28. http://www.ustr.gov/countries-regions/south-central-asia