ماکیاولیسم و فاشیسم (با نگاهی به دو اثر شهریار و نبرد من)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم سیاسی دانشکدة علوم انسانی دانشگاه یزد

2 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه علوم سیاسی دانشکدة علوم انسانی دانشگاه یزد

چکیده

در میان اندیشمندان علم سیاست، دربارة اندیشة سیاسی ماکیاولی (ماکیاولیسم) و ارتباط آن با شخصیت واقعی وی، اتفاق نظر وجود ندارد. عده‌ای ماکیاولی را طرفدار میلیتاریسم، اقتدارگرایی، پراگماتیسم و ... دانسته‌اند و عده‌ای نیز او را واقع‌گرا، مصلحت‌اندیش، طرفدار خیر عمومی و ... برشمرده‌اند. در این مقاله، تلاش شده است که اثرگذاری افکار ماکیاولی، با تأکید بر دو کتاب شهریار و نبرد من، بر یکی از مکتب‌های توتالیتاریستی سدة بیستم، یعنی فاشیسم، مشخص شود. بنابراین، پژوهش پیش رو در پاسخ به این پرسش شکل گرفته است که «آیا مبانی و اصول فاشیسم ریشه در مکتب ماکیاولیسم دارد؟». با توجه به این پرسش، فرضیة مقاله عبارت است از: «مفاهیم نظری ماکیاولیسم گرچه به‌صراحت زمینه‌ساز مبانی و اصول مکتب فاشیسم نبوده است، نشانه‌هایی از اثرگذاری اندیشة ماکیاولی بر این مکتب را می‌توان یافت». این تحقیق از نوع توصیفی– تحلیلی است که می‌کوشد با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، در پرتو واکاوی دو اثر مذکور، برای پرسش ذکرشده، پاسخ علمی بیابد. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که امکان بازگشت به «افسانه» در حوزة سیاست در عصر حاضر که ریشه در تاریخ اندیشه‌‌های سیاسی گذشته دارد، منتفی نیست.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

1. ابوعطا، ر. (1390). هیتلر. مشهد: انتشارات رادکان.

2. ادواردز، ا. و تاونزند، ج. (1391). تفسیرهای جدید بر فیلسوفان سیاسی مدرن از ماکیاولی تا مارکس. ترجمة خشایار دیهیمی. چ2. تهران: نشر نی.

3. اشتراوس، ل. (1391). فلسفة سیاسی چیست؟. ترجمة فرهنگ رجایی. چ4. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

4. باربیه، م. (1384). دین و سیاست در اندیشة مدرن. ترجمة امیر رضایی. تهران: انتشارات قصیده‌سرا.

5. پولادی، ک. (1390). از دولت اقتدار تا دولت در عقل فلسفة سیاسی مدرن. چ2. تهران: نشر مرکز.

6. جونز، و.ت. (1376). خداوندان اندیشة سیاسی. ترجمة علی رامین. ج2. چ4. تهران: انتشارات امیرکبیر.

7. جهانبگلو، ر. (1378). ماکیاولی و اندیشة رنسانس. چ2. تهران: نشر مرکز.

8. رینولدز، چ. (1371). وجوه امپریالیسم. ترجمة سیدحسین سیف‌زاده. تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.

9. شریعت، ف. (1384). مبانی اندیشة سیاسی در غرب. تهران: نشر نی.

10. شف‌بوخ، آ. (1373). دوازده سال فرمانروایی هیتلر. ترجمة هما احمدی. تهران: انتشارات تهران.

11. شوالیه، ژ.ژ. (1373). آثار بزرگ سیاسی از ماکیاولی تا هیتلر. ترجمة لی‌لا سازگار. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

12. عابدی اردکانی، م. (1392). «جزوة درسی افکار سیاسی تا نیمة اول قرن نوزدهم». یزد: دانشگاه یزد.

13. عالم، ع.ر. (1382). تاریخ فلسفة سیاسی غرب. ج2. چ5. تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.

14. عنایت، ح. (1377). بنیاد فلسفة سیاسی در غرب. چ4. تهران: انتشارات زمستان.

15. فرر، ژ.ک. (1364). سالکان ظلمات. ترجمة هوشنگ سعادت. تهران: انتشارات صفی‌علیشاه.

16. کاسیرر، ا. (1385). افسانة دولت. ترجمة نجف دریابندری. چ2. تهران: انتشارات خوارزمی.

17. کلوسکو، ج. (1392). تاریخ فلسفة سیاسی. ترجمة خشایار دیهیمی. ج3. چ2. تهران: نشر نی.

18. کونل، ر. (1358). فاشیسم مفر جامعة سرمایه‌داری از بحران. ترجمة منوچهر فکری ارشاد. تهران: انتشارات توس.

19. لیدمان، س.ا. (1379). تاریخ عقاید سیاسی از افلاطون تا هابرماس. ترجمة سعید مقدم. تهران: نشر دانش ایران.

20. ماکیاولی، ن. (1366). شهریار. ترجمة داریوش آشوری. تهران: نشر پرواز.

21. نویمان، ف. (1370). بهیموت (ساختار و عملکرد ناسیونال- سوسیالیسم). ترجمة محمدرضا سوداگر. تهران: انتشارات دنیای مادر.

22. وینر، ف.پ. (1392). فرهنگ اندیشه‌های سیاسی. ترجمة خشایار دیهیمی. چ5. تهران: نشر نی.

23. وینسنت، ا. (1378). ایدئولوژی‌های مدرن. ترجمة مرتضی ثاقب‌فر. تهران: انتشارات ققنوس.

24. هیتلر، آ. (1381). نبرد من. ترجمة حمید عنایت. ج1و2. چ8. تهران: انتشارات دنیای کتاب.

 

ب) خارجی

       

25. Amato, A.D. (1972). “The relevance of Machiavelli to contemporary world politics”. published on The Political Calculus.

26. Dogan, N. (2004). “Machiavellism, kantian deontology, and the melian dialogue: a reflection on morality and the use of forc”. Ankara niversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergis.

27. Günter, B. and Hans (2014). “The three worldviews of Hobbes, Grotius and Kant foundations of modern thinking on peace and security contextual change and econceptualisation of security”. Retrieved from "http://www.afes-press.de". Date of access: 7/4/2104.

28. Hirschfeld, G. (2011). “Hitler’s war aims”. Retrieved from "http://www.nids.go.jp". Date of access: 25/5/2011.

29. Holler, M.J. (2009). “Niccolò Machiavelli on power”. RMM Vol. 0. Perspectives in Moral Science.

30. Leung, J. (2000). “Machiavelli and international relations theory”. published on glendon journal of international studies.

31. Viroli, M (2014).”Machiavelli, Guicciardini and reason of state“. Published on Natural Law, Natural Rights, and American Constitutionalism. http://www.nlnrac.org.

32. Vogelsang, P., Larsen, B.B.M (2002). “The nazi ideology nazism”. Retrieved from "http://www.holocaust-education.dk". Date of access: 6/8/2014.

33. Whelan, F.G. (2005). “Hume and Machiavelli: political realism and liberal thought”. Hume Studies. Vol. 31. No. 1.