بررسی تأثیر ابعاد نمادین جهان ایرانی بر ذهنیت ایرانیان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت

چکیده

نویسندة این مقاله ضمن بررسی جهان نمادین باستان، اسلام شیعی و تجدد معتقد است در ذهنیت ایرانیان، میان جهان نمادین باستانی و اسلامی- شیعی پیوندی تاریخی وجود دارد و از اواخر سدة نوزدهم، ورود تجدد به ایران با دستاوردهایی نظیر تأسیسات تمدنی، شکل‌گیری جنبش مشروطه و حکومت پهلوی سبب گسست در این ذهنیت شده است. با وجود این گسست، ذهنیت ایرانیان ویژگی‌های نمادین خود را حفظ کرده است و تاکنون نتوانسته جهان نمادین تجدد را در خود نهادینه سازد.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی
1. آجودانی، ماشاء‌الله (1387). مشروطة ایرانی. چ9. تهران: اختران.
2. اسلامی ندوشن، محمد‌علی (1388). «شاهنامه از چه می‌گوید و ارزش آن در چیست؟». اطلاعاتسیاسی- اقتصادی. بهمن و اسفند. س24. ش5و6.
3. ــــــــــ (1376). ایران و تنهاییش. تهران: شرکت سهامی انتشار.
4. ــــــــــ (1387). زندگی و مرگ پهلوانان در شاهنامه. چ8. تهران: شرکت سهامی انتشار.
5. باستانی پاریزی، محمدابراهیم (1348). سخنرانی‌های نخستین کنگرۀ تاریخ در ایران. تهران: وزارت فرهنگ و هنر.
6. بهار، مهرداد (1375). ادیان آسیایی. تهران: چشمه.
7. ــــــــــ (1376). پژوهش در اساطیر ایران. چ2. تهران: نشر آگاه.
8. پهلوان، چنگیز (1383). ریشه‌های تجدد. تهران: قطره.
9. حائری، عبدالهادی (1380). نخستین رویارویی‌های اندیشه‌گران ایران با دو رویة تمدن بورژوازی غرب. چ4. تهران: امیرکبیر.
10. راوندی، مرتضی (2536). تاریخ اجتماعی ایران. ج2. تهران: امیرکبیر.
11. رجایی، فرهنگ (1372). تحول اندیشة سیاسی در شرق باستان. تهران: قومس.
12. رستم‌پور، سالومه (1382). مهرپرستی در ایران، هند و روم. تهران: خورشیدآفرین.
13. زرین‌کوب، عبدالحسین (1378). روزگاران: تاریخ ایران از آغاز تا سقوط سلطنت پهلوی. تهران: سخن.
14. ــــــــــ (1368). تاریخ مردم ایران (1): ایران قبل از اسلام، کشمکش با قدرت‌ها. چ2. تهران: امیرکبیر.
15. سامعی، حسین (1387). در مقدمة کتاب ایران مدرنیته و مدرنیته؛ گفتگوهای رامین جهانبگلو. ترجمة حسین سامعی. تهران: نشر مرکز.
16. شایگان، داریوش (1387). هانری کربن: آفاق تفکر معنوی در اسلام ایرانی. ترجمة باقر پرهام. چ5. تهران. فرزان‌روز.
17. صفا، ذبیح‌الله (بی‌تا). گاه‌شماری و جشن‌های ملی ایرانیان. شورای فرهنگ و هنر. مرکز مطالعات و هماهنگی فرهنگی.
18. ــــــــــ (1375). دورنمایی از فرهنگ ایرانی و اثر جهانی آن. تهران: هیرمند.
19. طباطبایی، سیدمحمدحسین (1385). شیعه (مذاکرات و مکاتبات پروفسور هانری کربن با علامهسیدمحمدحسین طباطبایی). چ5. تهران: مؤسسة پژوهشی حکمت و فلسفة ایران.
20. طباطبایی، سیدجواد (1384). دیباچه‌ای بر نظریة انحطاط ایران. چ3. تهران: نگاه معاصر.
21. طوسی، خواجه نظام‌الملک (1358). سیاست‌نامه. به‌کوشش جعفر شعار. تهران: بی‌نا.
22. فرای، ریچارد (1375). عصر زرین فرهنگ ایران. ترجمة مسعود رجب‌نیا. چ3. تهران: نشر سروش.
23. کربن، هانری (1384). حکمت اشراق و فلسفة ایران باستان. ترجمة عبدالمحمد روح‌بخشان. چ2. تهران: اساطیر.
24. ــــــــــ (1388). تاریخ فلسفة اسلامی. ترجمة سیدجواد طباطبایی. چ7. تهران: کویر.
25. کریستین‌سن، آرتور (1378). ایران در زمان ساسانیان. ترجمة رشید یاسمی. تهران: صدای معاصر.
26. گارثویت، جین رالف (1387). سیری در تاریخ سیاسی ایران: از شاهنشاهی هخامنشی تاکنون. ترجمة غلامرضا علی‌بابایی. تهران: اختران.
27. محبوبی اردکانی، حسین (1354). تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران. ج1. تهران: انجمن دانشجویان دانشگاه تهران.
28. منتظری، حسینعلی (1367). مبانی فقهی حکومت اسلامی: جلد اول: دولت و حکومت. تهران: کیهان.
29. میلانی، محسن (1387). شکل‌گیری انقلاب اسلامی. ترجمة مجتبی عطار‌زاده. چ5. تهران: گام نو.
30. مینوی، مجتبی (1354). نامة تنسر به گشنسب.گردآورندة تعلیقات: مجتبی مینوی و محمداسماعیل رضوانی. چ2. تهران: شرکت سهامی انتشار و خوارزمی.
31. نظامی عروضی، احمدبن عمر (1333). چهار مقالة نظامی عروضی سمرقندی. به‌اهتمام محمد معین. بی‌جا: بی‌نا.
32. نقیب‌زاده، احمد (1380). تأثیر فرهنگ ملی بر رفتار سیاسی ایرانیان.تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
33. ــــــــــ (1381). تأثیر فرهنگ ملی بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. چ1. تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
34. هاناوی جونیور، ویلیام ل. (1379). «نماد‌پردازی در پوسترهای انقلاب ایران». در:  انقلاب ایران:ایدئولوژی و نماد‌پردازی. نوشتة باری روزن. ترجمة سیاوش مریدی. چ1. تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
35. هینلز، جان (1368). شناخت اساطیر ایران. ترجمة ژاله آموزگار و احمد تفضلی. تهران: چشمه و کتابسرای بابل.
ب) انگلیسی
36. Bosworth, C.E. (1980)."The Historical Background o Islamic Civilization". in R.M. Savory. (ed). Introduction to Islamic Civilization. New Yourk: Cambridge University Press.