شکل‌گیری اندیشۀ سیاسی «تجدد آمرانه» در تاریخ معاصر ایران ( مطالعۀ موردی: نامۀ فرنگستان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس

2 استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

    اندیشۀ ­سیاسی تجدد آمرانه پس از سقوط محمدعلی شاه تا روی کار آمدن رضاشاه به گفتار سیاسی غالب در ایران تبدیل شد. مقاله‌های سیاسی و اجتماعی نامۀ فرنگستان مهم‌ترین نقش را در ترویج این اندیشۀ ­سیاسی بر عهده داشته است. در این پژوهش با در نظر گرفتن مقاله­های سیاسی و اجتماعی نامۀ فرنگستان به‌عنوان یک کنش گفتاری در مورد زمینۀ فکری و سیاسی دورۀ انتشار آن، نشان داده شده اندیشۀ سیاسی تجدد آمرانه پاسخی به بحران ناامنی و بی­نظمی، و همچنین شکست آرمان‌های ترقی‌خواهانۀ انقلاب مشروطه در ایران بوده است. پس از آن با بررسی فرایندی که نویسندگان مقاله­های سیاسی و اجتماعی این مجله از مشاهدۀ مشکل سیاسی تا ارائۀ راه‌حل طی کرده‌اند، سعی شده فراتر از مواجهه­­های ایدئولوژیک، تبیینی نظری از پیدایش اندیشۀ سیاسی تجدد آمرانه و روی کار آمدن رضاشاه در تاریخ معاصر ایران ارائه شود.

کلیدواژه‌ها


  1. مجلۀ « نامۀ­ فرنگستان»، نسخۀ میکروفیلم، تهران: مخزن کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران.
  2. آبراهامیان، یرواند (1380)، ایران بین دو انقلاب: درآمدی بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران معاصر، ترجمۀ احمد گل‌محمدی؛ محمدابراهیم فتاحی­ولیلایی، چاپ ششم، تهران، نشر نی.
  3. اسپریگنز، توماس (1377)، فهم نظریه‌های سیاسی، ترجمۀ فرهنگ رجایی، چاپ سوم، تهران: نشر آگه.
  4. اسکینر، کوئینتن (1380)، ماکیاولی، ترجمۀ عزت‌الله فولادوند، چاپ چهارم، تهران: انتشارات طرح نو.
  5. بهار، ملک­الشعرا (1357)، تاریخ مختصر احزاب سیاسی، دو جلد، تهران، امیرکبیر.
  6. فوران، جان (1380)، مقاومت شکننده: تاریخ تحولات اجتماعی ایران، ترجمۀ احمد تدین، چاپ سوم، تهران، موسسه خدمات فرهنگی رسا.
  7. مرتضوی اصل، خدایار (1383)، « متدلوژی»، در سنجش انسجام درونی آراء سیاسی نوگرایان دینی معاصر ایران، دانشگاه تربیت مدرس، رسالۀ دورۀ دکتری، ص 13-73.
  8. مشفق­کاظمی، مرتضی ( 1348)، تهران مخوف، تهران، ارغنون
  9. مکی، حسین (1363)، تاریخ بیست‌سالۀ ایران، ج 8-1، تهران، انتشارات علمی.
  10. میرعابدینی، حسن (1383)، صد سال داستان‌نویسی ایران، چاپ سوم، تهران: نشر چشمه.
  11. همایون کاتوزیان، محمدعلی(1377)، اقتصاد سیاسی ایران از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی ، ترجمۀ محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی، چاپ ششم، تهران، نشر مرکز.
ب) خارجی

  1. Skinner, Quentin (1988a), Meaning and understanding in the history of ideas, in: ‘James Tully (1988), Meaning and Context’, pp. 29-67.
  2. ----------- (1988b), Motives, intentions and the interpretation of texts, in: James Tully (1988), Meaning and Context’, pp. 68-78.
  3. ----------- (1988c), Social meaning” and the explanation of social action, in: ‘James Tully (1988), Meaning and Context’, pp. 79-96.
  4. ---------- (1988d), some problems in the analysis of political thought and action, in: ‘James Tully (1988), Meaning and Context, pp. 97-118.