مبانی فکری اصل‌گرایان اسلامی ایران معاصر (مطالعۀ موردی: جمعیت فدائیان اسلام)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه تبریز

2 دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه دانشگاه اصفهان

چکیده

این مقاله در پی بررسی و مطالعه در زمینۀ مبانی فکری و اندیشه‌ای جریان اصل‌گرایی اسلامی است. تکیه بر شریعت به‌عنوان منبع اصیل معرفت، تأکید بر تکلیف، اعتقاد به سیاست بر مبنای فقه و موضع‌گیری علیه دستاوردهای تمدن غرب در حوزۀ اندیشۀ اجتماعی به‌ترتیب مبانی معرفت‌شناختی، انسان‌شناختی، رهیافت سیاسی و رویکرد غرب‌اندیشانۀ جریان اصل‌گرایی اسلامی را شکل می‌دهند. تجزیه‌وتحلیل مبانی مذکور با تکیه بر آرا، عقاید و اندیشه‌های فداییان اسلام به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین و رادیکال‌ترین مصادیق اصل‌گرایی اسلامی در ایران معاصر وضوح بیشتری به منطق این نوع اندیشه‌ورزی بخشیده است. روش تحقیق مورد استفاده نیز عبارت است از روش توصیف نظری و تفسیر متون مرتبط با موضوع از طریق مراجعه به سخنان، نوشته‌ها و مواضع و اعلامیه‌های جمعیت فداییان اسلام.

کلیدواژه‌ها


  1. آبراهامیان، یرواند (1383). ایران بین دو انقلاب، ترجمۀ­ احمد گل محمدی و محمد ابراهیم فتاحی، تهران، نشر نی، چ دهم.
  2. افراسیابی، بهنام (1360). مصدق و تاریخ، تهران، انتشارات نیلوفر، چاپ اول.
  3. امینی، داوود (1381). جمعیت فداییان اسلام و نقش آن در تحولات سیاسی- اجتماعی ایران، ج اول، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  4. بدیع، برتران (1380). دو دولت: قدرت و جامعه در غرب و در سرزمین‌های اسلامی، ترجمۀ احمد نقیب‌زاده، تهران، انتشارات باز، چ اول.
  5. تربتی سنجابی، محمود (1375). قربانیان باور و احزاب سیاسی ایران، بی­جا، انتشارات آسیا.
  6. جعفریان، رسول(1381). جریان­ها و جنبش­های­ مذهبی-سیاسی در ایران 57-1320، تهران، نشر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی، چ دوم.
  7. حداد عادل، فریدالدین (1383). نقد و بررسی کتاب راهنمای حقایق به‌عنوان مانیفست گروه فداییان اسلام، ماهنامۀ اندیشه و تاریخ سیاسی ایران معاصر، سال سوم، ش 24.
  8. حسین‌زاده، محمد (1384). درآمدی بر مبانی معرفت­شناسی و مبانی معرفت دینی، قم، مرکز انتشارات مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
  9. حسینی‌زاده، محمدعلی (1386). اسلام سیاسی در ایران، قم، انتشارات دانشگاه مفید، چ اول.
  10. خسروشاهی،‌ هادی(1379). فداییان اسلام: تاریخ، عملکرد و اندیشه، تهران، اطلاعات، چ دوم.
  11. رزاق پور، صادق(1381). فداییان اسلام: معرفی عناصر اصلی، اندیشه­های سیاسی و عملکردها، ماهنامۀ رواق اندیشه، ش 13.
  12. علی احمدی، علیرضا و وفا غفاریان (1382). اصول شناخت و روش تحقیق مطالعات تاریخی، سال سیزدهم، ش 46 و 47، فصلنامۀ علمی پژوهشی علوم انسانی دانشگاه الزهرا(س).
  13. عنایت، حمید (1372). اندیشۀ سیاسی در اسلام معاصر، ترجمۀ بهاءالدین خرمشاهی، تهران، خوارزمی.
  14. فراتی، عبدالوهاب (1382). رادیکالیسم اسلامی در ایران معاصر: شهید نواب صفوی و جمعیت فداییان اسلام، نشریۀ 15 خرداد، دورۀ سوم، سال اول، ش 2.
  15. فوزی، یحیی، مبانی اندیشه­ای گروه­های اسلام­گرا در ایران قبل از انقلاب، قسمت اول، پژوهشنامۀ متین. ش 23 و 24.
  16. فیرحی، داوود (1389). سیمای عمومی فقه سیاسی، در میراحمدی، منصور و دیگران(1389) درس­ گفتارهایی در فقه سیاسی، قم، نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، چاپ اول.
  17. قریشی، فردین (1388). تقریرات درس افکار سیاسی در اسلام و ایران، دورۀ کارشناسی‌ارشد علوم سیاسی، دانشگاه تبریز.
  18. _________(1393). مبانی معرفت­شناسانه اندیشه­ورزی اجتماعی در ایران، تهران، جامعه‌شناسان
  19. کاظم­آبادی، اکرم کفاشی (1387). مبناهای کلامی و اندیشه­های سیاسی در گفتمان روشنفکران سکولار مسلمان در ایران بعد از انقلاب اسلامی، پژوهشنامۀ انقلاب اسلامی، سال هفتم، ش چهاردهم.
  20. مطهری، مرتضی (1386). مسئلۀ شناخت، تهران، صدرا، چ بیستم.
  21. ملایی­توانی، علیرضا (بی­تا). آسیب­شناسی یک جنبش: تأملی در اندیشه و عمل جمعیت فداییان اسلام، در http://www.noormags.com
  22. منظورالاجداد، سید محمدحسین (بی­تا). فداییان اسلام، ویژه‌نامۀ اسلام سیاسی مجلۀ گفتگو، به نقل از http://www.noormags.com.
  23. میرموسوی، سید علی(1389). اعتبار و قلمرو فقه سیاسی، در میر احمدی و دیگران (1389)، درس گفتارهایی در فقه سیاسی، قم، نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، چ اول.
  24. نواب صفوی، مجتبی (1357). رهنمای حقایق: جامعه و حکومت اسلامی، تهران، بی­نا.
  25. واعظی، احمد (1388). ابعاد معرفت­شناختی فلسفۀ سیاسی، فصلنامۀ علوم سیاسی، سال دوازدهم، ش 48.
  26. هابرماس، یورگن (1384). دین در عرصۀ عمومی، بخش اول، ترجمه توسط مجلۀ چشم‌انداز ایران، در http://www.maghal.com
  27. همایون کاتوزیان، محمدعلی(1372). مصدق و مبارزه برای قدرت در ایران، ترجمۀ فرزانه طاهری، تهران، نشر مرکز، چ اول.