پسامدرنیته و بازتعریف دموکراسی کثرت‌گرا؛ از پولیارشی به دموکراسی رادیکال

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری علوم سیاسی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

با وجود اجماع کلی بر تعبیر دموکراسی به «حکومت مردم بر خود»، دلالت­های عینی آن­ همواره مناقشه­برانگیز بوده است. مناظرۀ بین دو رویکرد، از نمونه­های اساسی این مناقشه است: 1. رویکرد «توصیفی/ روش­شناختی» که دموکراسی را سازوکاری نهادی برای چرخش قدرت بر پایۀ رأی توده­ها تعریف می­کند؛ 2. رویکرد «هنجاری/ هستی­شناختی» که دموکراسی را نوعی شیوۀ زندگی مبتنی بر آزادی و برابری می­داند که تحقق واقعی آن مستلزم گسترش دایرۀ شمولیت دموکراتیک به ­روی همۀ اقشار است. در این نوشتار، «پولیارشی» به­عنوان دموکراسی ­کثرت­گرای مدرن (رویکرد نخست) و «دموکراسی رادیکال» به­عنوان دموکراسی­ کثرت­گرای پسا­مدرن (رویکرد دوم) مقایسه می­شوند؛ با این فرض که استراتژیِ رادیکال ­دموکراتیکِ لاکلائو و موفه را می­توان به‌منزلۀ گذار از سنت­ِ رفتارگرایانه­ و تنگ­دامنۀ کثرت­گرایی کلاسیکِ متفکرانی چون رابرت دال، در جهت بازیابی آرمان­های اصیل دموکراسی (به پشتوانۀ تغییر گرانیکای تحلیل سیاسی در اثر چرخش پسامدرن) تفسیر کرد.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی
1. اتول زول، دونالد (1387)، فلسفۀ سیاسی قرن بیستم، ترجمۀ: محمد ساوجی، تهران: آگه.
2. انصاری، منصور (1384)، دموکراسی گفتگویی؛ امکانات دموکراتیک اندیشه­های میخائیل باختین و یورگن هابرماس، تهران: مرکز.
3. باتامور، تی. بی (1384)، نخبگان و جامعه، ترجمۀ: علیرضا طیب، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، اسفند.
4. بدیع، برتران(1383)، توسعۀ سیاسی  ترجمۀ: احمد نقیب­زاده، تهران: قومس، چ سوم.
5. بشیریه، حسین (1382)، جامعه­شناسی سیاسی، تهران: نی، چ نهم.
6. ــــــــــــــ (1383)، عقل در سیاست، تهران: نگاه معاصر.
7.بودریار، ژان (1381)، در سایۀ اکثریت­های خاموش، ترجمۀ پیام یزدانجو، تهران: مرکز.
8.. بودن، ریمون، بوریکو، فرانسوا (1385)، «چندسالاری (پلی­آرشی)»، فرهنگ جامعه­شناسی انتقادی، ترجمۀ: عبدالحسین نیک­گوهر، تهران: فرهنگ معاصر.
9. تاجیک، محمدرضا (1385)، «پسامارکسیسم­ و"پسامارکسیسم"»، پژوهش علوم ­سیاسی، ش 2، بهار و تابستان.
10. ــــــــــــــــــ (1386)، «خیابان و سیاست: تجربۀ سیاستی از جنس بازیگوشی در ایران امروز»، پژوهشنامۀ علوم سیاسی، سال دوم، ش 4، پاییز.
11. ــــــــــــــــــ (1383)، گفتمان، پادگفتمان و سیاست، تهران: مؤسسۀ تحقیقات و توسعۀ علوم ­انسانی.
12. دال، رابرت (1382)، «برابری در نابرابری»، ترجمۀ داود غرایاق­زندی، فصلنامۀ مطالعات راهبردی، سال ششم، ش اول (مسلسل:19)، بهار.
13. ـــــــــــــــ (1364)، تجزیه و تحلیل جدید سیاست، ترجمۀ حسن ظفریان، تهران.
14. ---------- ]گفتگو با رامین جهانبگلو[  (1382)، جهانی بودن ؛15 گفتگو با اندیشمندان جهان امروز، تهران، مرکز.
15. ــــــــــــــ (1387)، دربارۀ برابری سیاسی، ترجمۀ جهانگیر معینی­علمداری، تهران: فرهنگ صبا.
16. ــــــــــــــ (1379)، دربارۀ دموکراسی، ترجمۀ حسن فشارکی، تهران: شیرازه.
17. رانسیر، ژاک (1389)، نفرت از دموکراسی، ترجمۀ محمدرضا شیخی­محمدی، تهران: گام نو.
18. روسنائو، پائولین. مری (1380)، پست­مدرنیسم و علوم ­اجتماعی، ترجمۀ محمد کاظم­زاده، تهران: رسا.
19. ژیژک، اسلاووی (1384)، کتاب رخ­داد؛ گزیده مقالات: نظریه، سیاست، دین، گزینش و ویرایش: مراد فرهادپور، مازیار اسلامی و امید مهرگان، تهران: گام نو.
20. ساراپ، مادن (1382)، راهنمایی مقدماتی بر پساساختارگرایی و پسامدرنیسم، ترجمۀ محمدرضا تاجیک، تهران:نی.
21. کلگ، استوارت (1383)، چارچوب­های قدرت، ترجمۀ مصطفی یونسی، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی.
22. کوپج، مایکل.جی (1383)، «پولیارشی»، ترجمۀ موسی اکرمی، دایرة­المعارف دموکراسی، زیر نظر: سیمور مارتین لیپست، تهران: انتشارات کتابخانۀ تخصصی وزارت امور خارجه، بهار.
23. گیبینز، جان.آر؛ ریمر، بو (1384)، سیاست پست­مدرنیته، ترجمۀ: منصور انصاری، تهران: گام نو، چ دوم.
24. لیوتار، ژان فرانسوا (1384)، وضعیت پست­مدرن، ترجمۀ حسینعلی نوذری، تهران: گام نو.
25. ماتیوز، اریک (1378)، فلسفه فرانسه در قرن بیستم، ترجمۀ محسن حکیمی، تهران: ققنوس.
26. مارش، دیوید؛ استوکر، جری (1384)، روش و نظریه در علوم­ سیاسی، ترجمۀ امیرمحمد حاجی­یوسفی، تهران: دفتر مطالعات راهبردی.
27. معینی­علمداری، جهانگیر (1385)، روش­شناسی نظریه­های جدید در علم سیاست؛ اثبات­گرایی و فرااثبات­گرایی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
28. ــــــــــــــ (1380)، «منطق پسایند ( post) بحران مدرنیته و مشارکت سیاسی»، نامۀ مفید، ش 25، بهار.
29. مک فرسون، سی.بی (1382)،  سه چهرة دموکراسی، ترجمۀ مجید مددی، تهران: نشر دیگر.
30. مک­لنان، گرگور (1385)، پلورالیسم، ترجمۀ: جهانگیر معینی­علمداری، تهران: آشیان، چاپ دوم.
31. مک­نی، لوئیس (1386)، «میشل فوکو و دموکراسی مجادله­ای»، دموکراسی لیبرال و منتقدان آن، ویراستار: اپریل کارتر و جفری استوکس،ترجمۀ حمیدرضا رحمانی­زاده دهکردی، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
32. موفه، شانتال (1387)، «تکثرگرایی و دموکراسی مدرن: دور و برِ کارل اشمیت»، قانون و خشونت، گزینش و ویرایش: مراد فرهادپور، امید مهرگان وصالح نجفی، تهران: فرهنگ صبا.
33. نقیب­زاده، احمد (1380)، «بررسی تأثیر تحولات اقتصادی- اجتماعی بر زندگی حزبی در جوامع پیشرفتۀ صنعتی»، مجلة دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی.
34. نش، کیت (1385)، جامعه­شناسی سیاسی معاصر؛ جهانی­شدن، سیاست، قدرت، ترجمۀ محمدتقی دلفروز، تهران: کویر.
35. نوذری، حسینعلی (1381)، پست­مدرنیسم و سیاست: امکان یا امتناع شالوده­شکنی از پارادایم­های کلاسیک و مدرن سیاست، رسالۀ دکتری علوم سیاسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
36. هلد، دیوید (1384)، مدل‌های دموکراسی، ترجمۀ عباس مخبر، تهران: روشنگران.
37. هیندس، بری (1380)، گفتارهای قدرت؛ از هابز تا فوکو، ترجمۀ مصطفی یونسی، تهران: شیرازه.
 
ب) انگلیسی
1. Dahl, Robert.A (1956); a preface to Democratic Theory, Chicago: university of Chicago press.
2. -------- (1967); Pluralist Democracy in the united states, Chicago: Rand Mc Nally.
3. -------- (1971); polyarchy; participation and opposition, New haven: Yale university press.
4. Gupta, suman (2007); The Theory and Reality of Democracy, London: continuum.
5.  Laclau, Ernesto; Mouffe, Chantal (1985); Hegemony and socialist strategy: Towards a Radical Democratic politics, London. New York: verso.
6. Mouffe, Chantal (2007); “Democracy as Agonistic Pluralism”, Rewriting Democracy, Ed: Elizabeth Deeds Ermarth, Ashgate publishing company.
7. ………… (1996); “Democracy, power and”the­ political”, Democracy and Difference, Ed: seyla benhabib, princton: princton university press.
8. Newman, Saul (2005); Power and Politics in Poststructuralist Thought, London.NewYork: Routledge.
9. Rejai, m (1968); Democracy, New York: Atherton press.
10. Smith, Anna­.Marie (1998); Laclau and Mouffe; radical democratic imaginary, London.New York: Routledg