بازکاوی عوامل خشونت و تروریسم در جهان (با تأکید بر ریشه‌یابی تاریخی پدیدۀ خشونت در غرب و نقش نظام سرمایه‌داری در گسترش این پدیده)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه سیاست پژوهشکدۀ نظام‌های اسلامی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی

چکیده

امروزه اتهام خشونت‌گرایی و افراطی‌گری به اسلام و مسلمانان به یکی از جلوه‌های اسلام‌هراسی در غرب تبدیل شده است. در این میان اگرچه عملکرد افراطی و خشن برخی از جریان‌ها و گروه‌هایی که خود را منتسب به دین اسلام می‌دانند در ارائۀ چهره‌ای نامناسب از شریعت محمدی (ص) بی‌تأثیر نبوده است، با توجه به اینکه از یکسو عملکرد چنین گروه‌هایی همواره مورد انزجار و عدم تأیید از سوی اکثریت مسلمانان و مذاهب اسلامی بوده و از سوی دیگر شواهد و اسناد موجود بر حمایت‌های مستقیم و غیرمستقیم قدرت‌های غربی از چنین جریان‌هایی دلالت دارند، عملکرد این جریان‌ها را هرگز نمی‌توان به حساب جریان اسلامی نهاد. این پژوهش ضمن رد ادعای انتساب خشونت‌گرایی به جریان اسلامی، از طریق تحلیل محتوای اسناد و شواهد موجود، ریشۀ عوامل واقعی خشونت و تروریسم در جهان را در ماهیت نظام سرمایه‌داری و لیبرالیستی غرب جست‌وجو می‌کند.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی و عربی

 

1. آبرکرامبی، نیکلاس، هیل، استفن و برابال اس. ترنر (1367)، فرهنگ جامعه‌شناسی، ترجمۀ حسن پویان، تهران، چاپخش.

2. آدام بدو، هوگو (1379)، اعدام در آمریکا، بررسی از محمود حکمت‌نیا، کتاب نقد، سال چهارم، ش 14 و 15.

3.آنتونی بویل، فرانسیس (1392)، جنایت علیه بشریت در فلسطین با حمایت آمریکا، ترجمۀ هادی هرندی، سیاحت غرب، سال دهم، ش117.

4.ابن‌شعبه حرانی، حسن بن علی (1384)، تحف‌العقول، تهران، اسلامیه.

5.ابن‌منظور، محمد بن مکرم (بی‌تا)، لسان‌العرب، بی‌جا.

6. ابن‌هشام، عبدالملک (1424)، سیرۀ ابن‌هشام، بیروت، مکتبه العصریه.

7. ارسطو (1371)، کتاب سیاست، ترجمۀ حمید عنایت، تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامى.

8. استانفورد کوهن، آ.( 1369)، تئوری‌های انقلاب، ترجمۀ علیرضا طیب، تهران، قومس.

9. استیرن، فرانسوا (1381)، خشونت و قدرت، ترجمۀ بهنام جعفری، تهران، وزارت امور خارجه.

10. افلاطون، گزنفن و استوارت میل، جان (1376)، زبان‌های استبداد، ترجمۀ جواد شیخ‌الاسلامی، تهران، توس.

11. ایکس، مالکوم، هیلی، الکس (1362)، خشمگین‌ترین سیاه آمریکا، ترجمۀ غلامحسین کشاورز، تهران، امیرکبیر.

12. بارسامیان، دیوید (1373)، گفتگو با نوام چامسکی، ترجمۀ عباس مخبر، تهران، نشر مرکز.

13. بریج، جین مینس (1388)، فرسایش قدرت نرم، مردم، دولت‌ها و اعتماد، جوزف نای، فیلیپ زلیکو، دیوید کینگ، ترجمۀ سعید میرترابی، تهران، دانشگاه امام صادق(ع).

14. برینتون، کرین (1363)، کالبد شکافی چهار انقلاب، ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران، نشر نو.

15. بشیریه، حسین (1372)، انقلاب و بسیج سیاسی، تهران، دانشگاه تهران.

16. بشیریه، حسین (1385)، جامعه‌شناسی سیاسی، تهران، نشر نی، چ سیزدهم.

17. پناهنده، هومن (1377)، دوماهنامۀ کیان، ش 45، بهمن و اسفند.

18. پنتاتل، ژان (1345)، جرم‌شناسی، ترجمۀ رضا علومی، تهران، امیرکبیر.

19. تدگر، رابرت (1377)، چرا انسانها شورش می‌کنند، ترجمۀ علی مرشدی‌زاد، تهران، پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی.

20. تینک، هنری (1384)، خشونت و جنون تقلید، ترجمۀ صالح نجفی، روزنامۀ شرق، ش574، 21/شهریور.

21. جفری، ام الیوت و رجینالد، رابرت (1374)، فرهنگ اصطلاحات سیاسی استراتژیک، ترجمۀ میرحسن رئیس‌زاده، تهران، معین.

22. حر عاملی، محمدبن حسن (1403ق)، وسایل الشیعه، بیروت، دارالاحیا التراث العربی.

23. حنایی کاشانی، محمدسعید (1377)، «پرسش از تکنولوژی و خشونت»، کیان، ش45، بهمن- اسفند.

24. داربی شر، یان (1369)، تحولات سیاسی در ایالات متحده، ترجمۀ رحیم قاسمیان، تهران، جامعه و سیاست.

25. دورانت، ویل (1368)، تاریخ تمدن، ج 4، تهران، انتشارات شرکت سهامی، چ دوم.

26. معلوف، لویس(مترجم)(1377)، المنجد، ترجمۀ مصطفی رحیمی، تهران، صبا.

27. رمضان البوطی، محمدسعید (1375)، سلفیه، بدعت یا مذهب، ترجمۀ حسین صابری، مشهد، آستان قدس رضوی.

28. روهلنگ، اگوست (1899م)، الکتر المرصود فی قواعد التلمود، ترجمۀ یوسف نصرالله، مصر، مطبعه المعارف.

29. زاکرمن مورتمر، ب.(1372)، "قربانیان خشونت تلویزیون"، ترجمۀ فرید ادیب هاشمی، رسانه، سال چهارم، ش2، تابستان.

30. زیمرینگ، فرانکلین (1379)، "جوانان و خشونت: درس‌هایی از تجربۀ آمریکا"، ترجمۀ مصطفی دولتیار در: خشونت و جامعه، به اهتمام اصغر افتخاری، تهران، چ سفیر.

31. ژیژک، اسلاوی (1389)، خشونت؛ پنج نگاه زیر چشمی، ترجمۀ علیرضا پاکنهاد، تهران، نشر نی.

32. سبحانی، جعفر (1380) وهابیت مبانی فکری و کارنامه عملی، قم، مؤسسۀ امام صادق(ع).

33. سلیمی نبی، صادق (1381)، «منابع و نهادهای اثرگذار بر سیاست خارجی آمریکا»، مجلۀ اطلاعات سیاسی و اقتصادی، سال شانزدهم، ش7و8، فروردین و اردیبهشت.

34. سوبول، آ.(1365)، انقلاب فرانسه و رژیم پیش از آن، ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران، نشر نقره.

35. سولژنیتسن، الکساندر آیزایویچ (1374)، زندگی بدون تزویر، راهی به سوی بالا، مجموعه سپهر اندیشه، ترجمۀ روشن وزیری، تهران، نشر فرزان.

36. سولنیت، ربکا (1392)، «جنگ علیه زنان؛ طولانی‌ترین جنگ»، ترجمۀ جواد طاهری، سیاحت غرب، ش118و119.

37. سی پلینو، جک و روی، آلتون (1375)، فرهنگ روابط بین الملل، ترجمۀ و تحقیق حسن پستا، تهران، فرهنگ معاصر.

38. الطریحی، فخرالدین بن محمد (1362)، مجمع البحرین، تهران، مرتضوی.

39. طوسی، محمدبن حسن (1410ق)، الخلاف، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی.

40. عبدالغنی، عماد (1384)، دیالکتیک، دین و خشونت در تورات، ترجمۀ عبدالحسین ابراهیمی، معرفت، سال چهاردهم، ش 1.

41. فار، سوزان جی. (1388)،  فرسایش قدرت نرم، تهران، دانشگاه امام صادق(ع).

42. فروم، اریش (1353)، گریز از آزادی، ترجمۀ عزت‌اله فولادوند، تهران، شرکت سهامی کتاب‌های جیبی.

43. فوریسون، روبرت (1381)، اتاق‌های گاز، واقعیت یا افسانه؟ ترجمۀ ابوالفرید ضیاء الدینی، تهران، انتشارات ضیاء اندیشه.

44. فولیسی، سالواتوره (1392)، خشونت در رسانه، بازتابی از نگرانی‌های اجتماعی، ترجمۀ مرضیه خادمی، سیاحت غرب، سال دهم، ش118و119.

45. فیلیپس، تیم (1390)، در باب شهریار، ترجمۀ مریم تقدیسی، تهران، ققنوس.

46. قمی، شیخ عباس (بی‌تا)، مفاتیح الجنان، قم، اسوه.

47. کان، روژه (1363)، چهره عریان آمریکا،ترجمۀ جمشید ارجمند، تهران، ابتکار.

48. کُچ، کتی (1383)، خشونت در مدارس آمریکا، سیاحت غرب، سال اول، ش10.

49. کربی، اندرسون (1383)، سکس و خشونت در تلویزیون، سیاحت غرب، سال دوم، ش9.

50. کلمبو، فوریو (1371)، خدا در آمریکا، ترجمۀ محمد بقایی ماکان، تهران، انتشارات حکمت.

51. کوارلز، بنجامین (1355)، سیاهان آمریکا را ساختند، ترجمۀ ابراهیم یونسی، تهران، شرکت افست.

52. کوزی، جان، خشونت؛ شیوه زندگی آمریکایی، ترجمۀ ساره سپهری نژاد، سیاحت غرب، سال11، ش122- 123.

53. کولتی، لوچو (1378)، روسو و نقد جامعه مدنی، ترجمۀ حسن شمس آوری، تهران، نشر مرکز.

54. کول، جوان (1392)، تروریسم و ادیان دیگر، ترجمۀ ابوالفضل ایمانی راغب، سیاحت غرب، سال دهم، ش118و119.

55. کومارسن، آمارتیا (1388)، هویت و خشونت؛ توهم تقدیر، ترجمۀ فریدون عباسی، تهران، آشیان.

56. گاتلیب، آنتونی (۱۳۸۴)، رویای خرد یا تاریخ فلسفۀ غرب از یونان باستان تا عصر رنسانس، ترجمۀ لیلا سازگار، تهران، ققنوس.

57. گارودی، روژه (1379)، آمریکاستیزی چرا، ترجمۀ جعفر یاره، تهران، مؤسسۀ دانش و اندیشة معاصر.

58. گلاسر، ویلیام (1380)، مدارس بدون شکست، ترجمۀ ساده حمزه، تهران، رشد.

59. گویات، ج. (1359)، انقلاب آمریکا، ترجمۀ باجلان فرخی، تهران، مازیار.

60. گیدنز، آنتونی (1374)، جامعه شناسی، ترجمۀ منوچهر صبوری، چ دوم، تهران، نشر نی.

61. گیدنز، آنتونی (1377)، پیامدهای مدرنیت، ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران، نشر مرکز.

62. لاندو، سائول (1391)، خشونت؛ معرف فرهنگ آمریکایی، ترجمۀ محمودرضا دوست‌محمدی،  سیاحت غرب، سال دهم10، ش113.

63. لاورنس، روبرت زد. (1388)،  فرسایش قدرت نرم، تهران، دانشگاه امام صادق(ع).

64. لنگی، اندرو (1392)، اروپا در قرون وسطی، ترجمۀ معصومه زارع، تهران، سبزان.

65. لوبون،گوستاو (1354)، تمدن اسلام و عرب، ج1، ترجمۀ سید هاشم حسینی، تهران، کتابفروشی اسلامیه.

66. ماکنتوش، تشارلز(1980م)، کتاب مقدس، عهد عتیق، ج1، مذاکرات علی سفر التکوین، مترجم ناشد ساویرس، مطبعه کنیسه الاخوه.

67. ماکنتوش، تشارلز (1980م)، کتاب مقدس، عهد عتیق، ج4، مذاکرات علی سفر اعداد، ترجمۀ ناشد ساویرس، مطبعه کنیسه الاخوه.

68. ماکنتوش، تشارلز (1980م)، کتاب مقدس، عهد عتیق، ج5، مذاکرات علی سفر تثنیه، ترجمۀ ناشد ساویرس، مطبعه کنیسه الاخوه.

69. مصباح یزدی، محمدتقی (1378)، روزنامۀ کیهان، ش 16600، 14 شهریور.

70. مطهری، مرتضی (بی‌تا)، عدل الهی، تهران، صدرا.

71. مک لین، ایان (1382)، فرهنگ علوم سیاسی آکسفورد، ترجمۀ حمید احمدی، تهران، میزان.

72. مونتسکیو، شارل لویی (1362)، روح القوانین، ترجمۀ علی‌اکبر مهتدی، تهران، امیرکبیر.

73. میخلز، رابرت (1369)، جامعه‌شناسی احزاب، ترجمۀ احمد نقیب‌زاده، تهران، قومس.

74. میلر، جیسن (1384)، چرا جهانیان از آمریکا متنفرند، سیاحت غرب، سال سوم، ش31.

75. مینس بریج، جین (1388)،  فرسایش قدرت نرم، مردم، دولت‌ها و اعتماد، جوزف نای، فیلیپ زلیکو، دیوید کینگ، ترجمۀ سعید میرترابی، تهران، دانشگاه امام صادق(ع).

76. والاس، پاتریشیا (1382)، روان‌شناسی اینترنت، ترجمۀ بهنام اوحدی، تهران، نشر خورشید.

77. وایتلام، کیت (1999م)، اختلاق اسراییل القدیم، اسکات التاریخ الفلسطینی، ترجمۀ د. سحر الهنیدی، سلسله عالم المعرفه، کویت، ش249.

78. وگل، ریچارد دی. (1383) «حبس همگانی و سرکوب قانونی در زندان‌های ایالات متحده»، سیاحت غرب، سال دوم.

79. هابز، توماس (۱۳۸۰)،  لویاتان، ترجمۀ حسین بشیریه، نشر نی.

80. هیلی، الکسی (1361)، ریشه‌ها، ترجمۀ علیرضا فرهمند، تهران، شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، چ دوم.

81. یعقوب ملطی، تادرس (1990م)، کتاب مقدس، عهد عتیق، سفر لاویان، کنیسۀ شهید ماجرجس.

ب)  انگلیسی

Freund, Julien(1965), Quest-ce Que La Politique?Ed. Du Seuil coll Politique.82

Dufrenne, Mikel(1977), Subversion-perversion, P.U.F.83

84 Thucydid, La(1956) Guerre du Peloponnese, trad. E.A.Beant, paris, Garnier Flammaion, 2 VOL. 1966, Benton, W. The Great Ideas, VOL.III. The Revolution, Chicago, Chicago University press.

85Prelot, op. cit(1990), Aristoteles Politiques, trad, pellegrin, paris.

Lorenz, K. L(1972), Agression, une histories naturelle du mal, paris, Flammarion.86

Michaux, Y.(1986), La violence, paris, PUF.87

88Reponse, La(1977), Violence, Rapport du comite preside par Alain Peyrefitte, 2vol, paris, presses pocket.

Marcuse, H.(1963) Eroset, La civilisiation, paris, minuit, Argument.89

Moscovici, S.(1982) Lage des foules, Fayard, Psychologic, Sociale, Paris, PUF.90

Tocqueville, A.(1856)  Lancienne regime et La revolution, Lirre III VIII, Paris.91

92Davies, J.C.(1952) Toward a Theory of revolution, in American Sociological Review, VOL, XVII.

93Sorokin, P.(1969) Society, Culture and Personality, New York.

94Dvelopment, Media(1996), Womens Values Could Liberated Public Communication, Editional, VOL XXXVIII NO.2.

95Sterese Stern, E.(2001) Sexuality and Mass Media, Journal Sexre Search, jon.

96Fitzgerald, L.F.(1993) Sexual Harassment: Violence against Women in the workplace. American Psychology48.

97Sorel, Georges(1961), Reflections on violence, “introduction to the first publication”1906, New York.