دلایل و زمینه‏ های شکل‌گیری پیشداوری و تصورات قالبی در بین گروه ‏های هویتی (مطالعۀ موردی: دانشجویان دانشگاه تهران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه علوم سیاسی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

پژوهشگران روان‏شناسی اجتماعی باورهای نادرست افراد در مورد شخصیت، رفتار، نگرش، شایستگی‌ها، و در ارتباط با هر نوع گروه (جنسیت، نژاد، طبقه، شأن، محل زندگی، ...) را تصورات قالبی می‌گویند. تصورات قالبی در بردارندۀ هر نوع شناختی نسبت به افراد و گروه‌های دیگر نیست، بلکه مشتمل بر تصورات نادرست و غیردقیق دربارۀ آنهاست. به تعبیر بهتر، افراد ممکن است به‌رغم داشتن برخی اطلاعات محدود یا مبهم،‌ در فرایند قالبی‌سازی برخی از واقعیت‌ها را به‌صورتی اغراق‌آمیز مورد توجه قرار داده و تعمیم دهند. مسئلۀ اصلی مقالۀ حاضر، فهم دلایل و زمینه‌های شکل‏گیری نگرش‌ها و تصوراتی است که هر یک از ما به‌صورت قالبی و کلیشه‌‌ای در ارتباط با محیط پیرامونمان به‌دست می‌آوریم و به دیگران منتقل می‌کنیم. فهم و سنجش میزان ارتباط عواملی مانند جنسیت، سن، محل سکونت، موقعیت اقتصادی، وضعیت اشتغال، میزان تحصیلات، رشتۀ تحصیلی و تصورات قالبی، هدف اصلی این پژوهش است. در این پژوهش تلاش خواهد شد با کاربست روش‌ پیمایشی، دیدگاه بخشی از افراد جامعه (دانشجویان دانشگاه تهران) دربارۀ گروه‌های هویتی موجود در جامعه درک و تجزیه‌وتحلیل شود.                   

کلیدواژه‌ها


- آذربایجانی، مسعود و دیگران (1382)، روان‌شناسان اجتماعی، با نگرش به منابع اسلامی، تهران: سمت.

- ربانی، رسول و محمدباقر کجباف (1386)، روان‌شناسی اجتماعی (دیدگاه‌ها و نظریه‌ها) اصفهان: انتشارات دانشگاه اصفهان.

- سانتراک، جان دبلیو (1383)، زمینۀ روان‌شناسی سانتراک، ترجمۀ مهرداد فیروزبخت، تهران: رسا.

- ستوده، هدایت‌الله (1387)، روان‌شناسی اجتماعی. چ یازدهم. تهران: آوای نور.

- شوسلر، کارل. اف (1382)، مقیاس‏های نگرش اجتماعی، ترجمۀ هوشنگ نایبی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

- کاتم، مارتا و دیگران (1386)، مقدمه‌ای بر روان‌شناسی سیاسی، ترجمۀ سید کمال خرازی و جواد علاقبند راد، تهران: نشر جهاد دانشگاهی.

 

- Aboud, F. E & Doyle, A. B(1996). Parental and Peer Influences on Children Racial Attitudes. International Journal of Intercultural Relations , 20, 371- 383.

- Aronson, Eliot (2006). Adventures in Experimental Social Psychology: Roots, Branches, and Sticky New Leaves. in Reflection on 100 years of Experimental Social Psychology. Eds by A. Rodrigues and R. Levine. Los Angeles, Westview; Abrams: 58.

- Bandura, A (1994). Cognitive Theory or Mass Communication in J. Bryant & D. Zillmann (EDS), Media Effects: Advanced in Theory and Researchو Hillsadle, NJ: Erlbaum: 61-90.

- Boldane, Ilze (2003). Latvian's Ethnic Stereotypes Regarding Ethnic and Cultural Minorities of Latvia. Trans by Natalia Shorohora, Pro Ethnologia, 15: 197-206.

- Brown, Rupert (2001). Prejudice: It's Social Psychology. Oxford, Blackwell.

- Brown, Rupert (1995). Prejudice: The Target's Perspective. San Diego: Academic Press.

- Carter, John D. et al (2006) Individual differences in the acceptance of Stereotyping, Journal of Research in Personality, Volume 40, Issue 6, December: 1108 (1103-1118).

-Cothern, Julie A.(2010). Prejudice and Racism, in: http://clearinghouse.missouriwestern.edu/manuscripts/479.php.

- Dovidio, John F. (2001). On the Nature of Contemporary Prejudice: The Third wave. Journal of Social Issues, Vol. 57, No. 4 : 629- 849.

- Hamilton David L. et al (2009). The Role of Ethnicity in Stereotyping processes and parameters. In Handbook of Prejudice, Stereotyping and Discrimination. Edited by Todd Nelson. NewYork: Psychology press.

- Hirschfeld, L. A (1996), Race in the Making: Cogition, Culture, and the Child's Consruction of Human Kind. Cambridge: Miteress.

- Jahoda, (2001). Beyond Stereotypes. Culture & Psychology. 7: 181-197.

- Jussim, Lee, et.al (2009). The unbearable Accuracy of Stereotypes. In Handbook of Prejudice, Stereotyping and Discrimination. Edited by Todd Nelson. NewYork: Psychology press.

- Levy, Sheri R. & Julie milligan Hughes (2009), Development of Racial and Ethnic Prejudice among Children, in Todd. D Nelson (Ed), Handbook of Prejudice, Stereotyping and Discrimination, New York: Psychology Press and Taylor & Francis Group.

- Miller, A.G. (1982). Historical and Contemporary Perspective on Stereotyping. In: Miller, A.G. (Ed) in the eye of Beholder: Contemporary Issues in Stereotyping. NewYork, Prages:1-40.

- Rutland, Adam (2009)." Children: Stereotypes and Prejudice". Encyclopedia of Group Processes & Intergroup Relations. London: Sage, available at: www.sparknotes.com/psychology/psychology101/socialpsychology/section2. rhtmlstereotypes.

- Sherif , M (1966). Group Conflict and Cooperation, London: Roultedge & Keagan Paul.

- Schneider, David J. (2004). The Psychology of Stereotyping. New York: The Guilford press .

- Sechrist, G. B and Stangor, C. (2001). Perceived Consensus Influences Intergroup Behavior and Stereotype Accessibility, Journal of Devine, 80, 645- 654.

- Stephan, W.G. (1985). Intergroup Relations. In G. Lindzey & E. Aronson (Eds). Handbook of Social Psychology. NewYork: Random House. Vol 2: 599-658.

- Stephan, Walter G. et al (2009). Intergroup Threat Theory, in HandBook of Prejudince, Stereotyping and Discrimination Edited by Todd D. Nelson, New York: Psychology Press.

- Tajfel, H. (1981). Human Groups and Social Categories. New York: Cambridge University Press.