ناسیونالیسم و مدرنیسم: مقایسۀ دیدگاه آنتونی اسمیت (رویکرد جامعه‌شناسی تاریخی) و مکتب نوگرا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار علوم سیاسی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

ناسیونالیسم و مدرنیسم و ارتباط آنها از دیدگاه متفکران گوناگون و جریان‌های فکری مختلف،همواره مورد بحث بوده است. متفکران بسیاری در زمینۀ مقولات قومیت، ملت و ملی‌گرایی و ارتباط آنها با مدرنیته به اظهار نظر پرداخته‌اند. اختلاف نظر اصلی میان اندیشمندان و جریان‌های فکری مختلف همواره بر سر این موضوع بوده که آیا می‌توان شکل‌گیری ملت را نیز همانند شکل‌گیری ملی‌گرایی در ارتباط با مدرنیسم قلمداد کرد یا خیر. درحالی که مدرنیست‌ها نوعی رابطۀ علّی بین ناسیونالیسم و دولت‌- ملت برقرار می‌کنند، نظریه‌پردازانی همچون آنتونی اسمیت چنین نظری را نقد می‌کنند. مقالۀ حاضر در پی پاسخگویی به این پرسش است که تفاوت دیدگاه آنتونی اسمیت و مکتب نوگرا در مورد ناسیونالیسم و مدرنیسم چیست؟ ایدۀ حاکم بر مقاله این است: درحالی که نوگرایان ملت و ملی‌گرایی را حاصل تحولات عصر مدرن قلمداد می‌کنند، آنتونی اسمیت معتقد است بین ناسیونالیسم و مدرنیسم ارتباطی قوی وجود دارد، اما این رابطه علّی نیست و ملت را ضرورتاً محصول مدرنیته نمی‌داند.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی
1. ابریشمی، عبدالله (1373)، نقد و بررسی ناسیونالیسم، تهران: بهمن.
2. احمدی، حمید (1390)، بنیادهای هویت ملی ایرانی، چ دوم، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
3. احمدی، عبدالوهاب (1391)، ملت، حس ملی، ناسیونالیسم، ج 1، تهران: آگه.
4. اسمیت، آنتونی دی (1391)، ناسیونالیسم و مدرنیسم، ترجمۀ کاظم فیروزمند، ج 1، تهران: ثالث.
5. اسمیت، آنتونی دی (1383)، ناسیونالیسم‌ـ نظریه، ایدئولوژی، تاریخ، ترجمۀ منصور انصاری، ج 1، تهران: تمدن ایرانی.
6. اوزکریملی، اوموت (1383)، نظریه‌های ناسیونالیسم، ترجمۀ محمدعلی قاسمی، ج 1، تهران: تمدن ایرانی.
7. بارکلی، گلن جی (1369)، ناسیونالیسم قرن بیستم، ترجمۀ یونس شکرخواه، ج 1، تهران: سفیر.
8. بهزادی، مهدی (1354)، ناسیونالیسم، تهران: حساب.
9. حقیقی، شاهرخ (1379)، گذار از مدرنیته: نیچه، فوکو، لیوتار، دریدا، تهران: آگاه.
10. داوری، رضا (1365)، انقلاب و ناسیونالیسم، تهران: وزارت ارشاد.
11. عالم، عبدالرحمن (1373)، بنیادهای علم سیاست، تهران: نی.
12. عامری، هوشنگ (1377)، اصول روابط بین‌الملل، ج 3، تهران: آگه.
13. کاستلز، مانوئل (1385)، عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ (قدرت معنویت)، ج 2، ترجمۀ حسین چاوشیان، تهران: طرح نو.
14. گلنر، ارنست (1388)، ناسیونالیسم، ترجمۀ محمدعلی تقوی، ج 1، تهران: مرکز.
15. گیبرنا، مونسترات (1378)، مکاتب ناسیونالیسم، ترجمۀ امیرمسعود اجتهادی، ج 1، تهران: وزارت خارجه.
16. ماتیل، الکساندر (1383)، دایره‌المعارف ناسیونالیسم، ترجمۀ نورالله مرادی، کامران فانی و محبوبه مرادی، تهران: وزارت خارجه.
17. معینی علمداری، جهانگیر(1383)، هویت، تاریخ و روایت در ایران در کتاب ایران، هویت، ملیت و قومیت، ج 1، تهران: مؤسسۀ تحقیقات و توسعۀ علوم انسانی.
18. میلر، دیوید (1383)، ملیت، ترجمۀ داوود غزایاق زندی، ج 1، تهران: تمدن ایرانی.
19. هاچینسون و اسمیت (1386)، ملی‌گرایی، ترجمۀ مصطفی یونسی و علی مرشدی‌زاد، ج 1، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی.
20. هالیدی، فرد (1379)، ملی‌گرایی، ترجمۀ احمد علیخانی، ج 1، تهران: سپاه پاسداران، دانشکدۀ فرماندهی و ستاد.
21. هیوود، اندرو (1379)، درآمدی بر ایدئولوژی‌های سیاسی، ترجمۀ محمد رفیعی مهرآبادی، ج 1، تهران: وزارت خارجه.
             
ب) خارجی
22. Anderson, Benedict (1991) , Imagined Communities, London: Verso.
23. Gellner, Ernest (1968), Thought and change , London: Weidenfeld and Nicolson.
24. Gellner, Ernest(1983),Nation and Nationalism,BasilBlackwell,Oxford.     
25. Hobsbawm, Eric (1990), Nations and Nationalism since 1780, Cambridge: university press.
26. Smith‚ Anthony D.(2004)‚ The Antiquity of Nationalism, London:Polity Press.
27. Smith‚ Anthony  D.(2008)‚ The Cultural  Foundation of Nations  Hierarchy ‚Covenant‚  and Republic,Oxford:Blackwell  Publishing.
28. Tilly,c.(1993), National  Self-Determination, Daedalus 122.