بررسی تطبیقی واکنش شورای امنیت سازمان ملل متحد به پدیدۀ تروریسم قبل و بعد از 11 سپتامبر 2001

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه روابط بین‌الملل دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد

2 کارشناس‌ارشد روابط بین‌الملل پردیس دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

           بهموجب منشور ملل متحد، نخستین هدف تکوین این سازمان، حفظ صلح و امنیت بین‌المللی و اتخاذ اقدامات مؤثر برای جلوگیری و رفع تهدیدها علیه صلح و امنیت جهانی است و مسئولیت اولیۀ این امر (مادۀ 24) به شورای امنیت واگذار شده است. بنا به اهمیت هدف یادشده، مادۀ 25 منشور مقرر می‌دارد که تصمیمات شورای امنیت مورد موافقت اعضای ملل متحد است. یکی از مسائل حساس جامعۀ بین‌المللی در عصر امروز، پدیدۀ تروریسم و آثار آن در تحولات روابط بین‌الملل است. از آنجا که گروه‌های تروریستی از طریق قاچاق اسلحه، پول‌شویی، استفاده از مقررات پناهندگی و به‌کارگیری فناوری اطلاعات دامنۀ فعالیت‌های خود را از سطح ملی به سطح بین‌المللی انتقال داده‌اند، مبارزه با آن نیز در احوال کنونی ابعاد جهانی یافته و در این بین نقش سازمان ملل و به‌ویژه شورای امنیت به‌عنوان حافظ اولیه و اصلی صلح و امنیت بین‌المللی از ویژگی ممتازه‌ای برخوردار است. این مقاله می‌کوشد با مقایسۀ اقدام‌های شورای امنیت در مبارزه با پدیدۀ تروریسم در دو دورۀ قبل و بعد از جنگ سرد، به تمایزات و تفاوت‌های واکنش شورای امنیت پس از حادثۀ یازدهم سپتامبر به‌عنوان نقطۀ عطفی در فعالیت‌های این رکن سازمان ملل اشاره کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد عملکرد شورای امنیت در مبارزه با تروریسم بعد از یازدهم سپتامبر در ابعاد کمی، کیفی، پذیرش، ابزار و الزام‌آوری متفاوت با دوران قبل است.

کلیدواژه‌ها


  1. آقایی خواجه پاشا، داوود (1392). «تحلیلی بر راهکارهای سیاسی و حقوقی مقابله با تروریسم بین‌الملل»، فصلنامۀ سیاست، ش 43، ش 1.
  2. امینی، واحد (1391). «دگرگونی تروریسم در عصر جهانی شدن و اثر آن بر روابط شمال و جنوب در روابط بین‌الملل»، اطلاعات سیاسی- اقتصادی، ش 290.
  3. بزرگمهری، مجید (1390). «مبارزه با تروریسم در سازمان ملل متحد»، رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، ش 21.
  4. بوزان، باری (1378). مردم، دولت‌ها و هراس، پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی.
  5. پورسعید، فرزاد (1388). «تحول تروریسم در روابط بین‌الملل»، فصلنامۀ مطالعات راهبردی، سال دوازدهم، ش 4.
  6. جلالی، محمود (1384). «تروریسم از دیدگاه حقوق بین‌الملل با تأکید بر حادثۀ 11 سپتامبر»، نامۀ حقوقی، ش اول.
  7. درویشی، فرهاد و حاتم‌زاده، عزیزالله (1391). «روند مواجهۀ آمریکا و اتحادیۀ اروپا با تروریسم؛ از ادراکات متفاوت تا همکاری‌های مشترک»، فصلنامۀ ژئوپلیتیک، سال نهم، ش2.
  8. زرنشان، شهرام (1386). «شورای امنیت و تعهدات دولت‌ها برای مقابله با تروریسم»، مجلۀ حقوقی، ش 36.
  9. سپهر، حسین (1384). واکنش شورای امنیت به رویۀ دولت‌ها در مبارزه با تروریسم بین‌الملل.
  10. طاهرخانی، ستاره (1388). «تروریسم و گذار آمریکا از یکجانبه‌گرایی به چندجانبه‌گرایی در سازمان ملل»، مجلۀ سیاست خارجی، سال بیست‌وسوم، ش 2.
  11. طیبی فرد، امیرحسین (1384). «مبارزه با تأمین مالی تروریسم در اسناد بین‌المللی»، مجلۀ حقوقی، ش32.
  12. عبدالله‌خانی، علی (1382). نظریه‌های امنیت، جلد اول، تهران: مؤسسۀ ابرار معاصر.
  13. متقی، ابراهیم (1385). «کارکردگرایی امنیتی و تحول در ساختار ملل متحد بعد از جنگ سرد»، ماهنامۀ زمانه، سال پنجم، ش 49.
  14. محسنی، رضاعلی (1390). «بازشناسی و تحلیل پدیدۀ تروریسم»، فصلنامۀ مطالعات سیاسی، سال سوم، ش 12.
  15. مختاری، علی (1387). «جایگاه نبرد با تروریسم در سیاست خارجی آمریکا2007-2000»، راهبرد، سال شانزدهم، ش 38.
  16. مصفا، نسرین و طاهرخانی، ستاره (1388). «مجمع عمومی سازمان ملل و مقابله با تروریسم»، فصلنامۀ سیاست، دورۀ 41، ش 3.
  17. نمامیان، پیمان و عباسی، صمد (1391). «تأملی در قطعنامۀ 1373 شورای امنیت: تغییر ماهیت در تعهدات و الزامات حقوقی مبارزه با تروریسم»، فصلنامۀ مطالعات بین‌المللی پلیس، سال دوم، ش 9.
  18. نوازنی، بهرام (1383). «دیپلماسی عراق در برابر اشغال خاک آن کشور»، اطلاعات سیاسی و اقتصادی، سال هجدهم، ش 203-204.
  19. سایت خبری و اطلاع‌رسانی خبرگزاری فارس (www.farsnews.ir 1385/1/14)

 

ب) خارجی

20. Boulden, Jane and Weiss, Thomas G (2004) Whither Terrorism and the United Nations? In Jane Boulden and Thomas G. Weiss.eds, Terrorism and the UN, Before and After September11 (Bloomington: Indiana University)

  1. 16-Cortright,David and etc(2004),An Action Agenda For Enhancing the United Nations Program on Counter –Terrorism, Accssed at Kroc Institue at http://Kroc.nd.edu/polbriefs/Action_Agenda. pdf.22 May 2006.
  2. Cortright, David (2005), Can the UN Battle Terrorism Effectively? USA Today Magazine. January
                     

    22.  Lijphart, Arend (1971), Comparative Politics and the Comparative Method.” American Political Science Review, No.65.                                                        

  23. Luck ., Edward c (2004)”Tackling Terrorism” in David M. Malone, ed., The UN Security Council , From the Cold War to the 21 Cenyury (Boulder,CO and L  

 

24. Rostow, Nicholas,(2002), “Before and After: The Changed UN Response to Terrorism since September 11, cornell International Law Journal,No35,475-490ondon:Lynne Rienner Publishers).

                                                                    

25.Wagner, Harrison (1988), Economic Interdependence, Bargaining, Power and Political Influence,” International Organization, No 42.

 

منابع اینترنتی:

               http://Untreaty.un.org/English/bible/englishinternetbible/partI/chapterXVIII/treaty19.asp

26. http://daccessdds.un.org/doc/UNDOC/GEN/NO5/504/88/PDF

     27. http://Un.org/terrorism/strategy

-http://www.unausa.org/site/pp.asp?c=fvKRI8MPJ,14 March 2006   

    30. http://daccessdds.un.org/doc/UNDOC/GEN/NO99/303/92/PDF/open element