دیاسپورای کُرد و نقش منافع ژئوپلیتیک در تحول راهبرد ترکیه نسبت به کردهای عراق و سوریه (1395-1382)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل دانشگاه رازی

2 دانش‌آموختۀ کارشناسی‌ارشد دانشگاه رازی

چکیده

مسئلۀ پراکندگی اقوام کُرد، مرکز ثقل سیاست خارجی خاورمیانه­ای ترکیه از دهۀ 1920 به بعد بوده و دولت ترکیه با برخورد چندگانه با مسئلۀ کردهای ترکیه، عراق و سوریه، راهبردهای متعددی را تجربه کرده است. تا پیش از روی کار آمدن حزب عدالت و توسعه، سیاست دولت ترکیه در قبال کردهای داخل مرزهایش، مبتنی بر انکار و امحا بود و نسبت به کردهای عراق و سوریه، نگرشی امنیتی داشت. از این زمان، شاهد چرخشی در راهبرد و شیوۀ نگرش مقامات ترکیه به سمت پذیرش واقعیت کردهای داخلی از جمله حرکت به‌سوی اعطای آزادی، حقوق اجتماعی و سیاسی هستیم. در مورد کردهای آن سوی مرزها، رفتار ترکیه دوگانه است. در خصوص کردستان عراق، دولت ترکیه در پی ایجاد روابط راهبردی با حکومت اقلیم کردستان بوده و در مقابل کردهای سوریه سیاستی امنیتی اتخاذ کرده است. شرایط سیاسی- اقتصادی داخلی و ملاحظات راهبردیِ این کشور در راستای ایجاد هژمونی منطقه­ای، مقامات ترکیه را به‌طور چاره‌ناپذیری در مسیر تحول راهبرد نسبت به مسئلۀ کرد قرار داده است. با توجه به این مهم، پژوهش حاضر در پی آن است تا برای پرسش ذیل، پاسخ مناسبی بیابد: در دوران حکومت حزب عدالت و توسعه، راهبرد ترکیه نسبت به کردهای شمال عراق و سوریه چه تحولی یافته است؟ برای پاسخ به پرسش یادشده، این پژوهش، فرضیۀ حاضر را به سنجش می­گذارد: در دوران حکومت حزب عدالت و توسعه، به‌دلیل مجموعه­ای از ملاحظات امنیتی و اقتصادی داخلی، دولت ترکیه راهبرد همکاری استراتژیک با اقلیم کردستان عراق را با هدف به حاشیه راندن جنبش کردهای سوریه و جذب کردهای ترکیه اتخاذ کرد.

کلیدواژه‌ها


  1. Abramowitz, I. Morton and Edelman, S. Eric (2013) From Rhetoric to Reality: Reframing U.S. Turkey Policy, National Security Program, Foreign Policy Project, Bipartisan Policy Center.
  2. ….. (2013) “U.S.-Turkish Cooperation Toward a Post-Assad Syria”, National Security Program, Foreign Policy Project, Bipartisan Policy Center.April.
  3. Babali, Tuncay (2012) “ The Role of Energy in Turkey’s Relations with Russia and Iran”. The Economic Policy Research Foundation of Turkey.Ankara, March.pp.1-10.
  4. Barkey, J. Henri (2010) “Turkey’s New Engagement in Iraq Embracing Iraqi Kurdistan”, United States Institute of Peace, Special Report 237.
  5. Bengio, Ofra (2013) “ Turkey and the Kurdish Conundrum: Implications for Turkey’s Foreign Relations”, An Update on Middle Eastern Developments by The Moshe Dayan Center, Telaviv Notes, Telaviv University,Vol.7, No.15.
  6. Cagaptay, Soner (2015) “Turkey’s Kurdish Path”, Policy Notes: The Washington Institute for Near East Policy, No. 23.
  7. Çandar, Cengiz (2012) “ Turkey’s Dual Challenge: The Kurdish Question and Syria”, Democratic Progress Institute,11 Guilford Street London WC1N 1DH United Kingdom.
  8. Cagaptay, Soner and Evans, Tyler (2012) “Turkey’s Changing Relations with Iraq: Kurdistan Up, Baghdad Down”, Washington Institute for Near East Policy, Policy Focus122.
  9. Charountaki,Marianna(2012) “Turkish Foreign Policy and the Kurdistan Regional Government”, Perceptions:Center for Strategic Research, Republic of Turkey Ministry Foreign Affairs,Volume XVII, Number4.Winter.
  10. Ensaroglu,Yilmaz (2013) “Turkey’s Kurdish Question and the Peace Process”, Insight Turkey, Vol.15,No.2.
  11. Falkner, R (2011) International Political Economy, University of London.
  12. Gorener,Aylinis (2008) “Turkey and Northern Iraq on the Course of Raprochement”,SETA Foundation for Political, Economic and Social Research, SETA Policy Brief No.17.
  13. Grigoriadis,N.loannis (2010) “ The Davutoğlu Doctrine and Turkish Foreign Policy”,Bilkent University, Hellenic Foundation for European and Foreign Policy, Working Paper,No.8.
  14. Hevian, Rodi (2013)” The Resurrecation of Syrian Kurdish Politics”, Middle East Review of International Affairs,Vol.17,No.3.
  15. Holslag, Jonathan ( 2006) “ China’s New Mercantilism in Central Africa”, African and Asian Studies,Vo.l5,No.2.
  16. Hossino Omar and Tanir Ilhan (2012) “ The Decisive Minority: The Role of Syria's Kurds in the Anti-Assad Revolution”,The Henry Jackson Society Report, March 2012.
  17. International Crisis Group (2013) “ Syria’s Kurds: A Struggle Within a Struggle”, International Crisis Group, Middle East Report N.136.
  18. Iraq Petroleum (2013) “ Kurdistan Region’s Notable Oil and Gas Discoveries”, Awakening a Kurdish Oil Giant. June.
  19. Kirisci, Kemal (2003) “ The Kurdish Question and Turkish Foreign Policy ”, in: The Future of Turkish Foreign Policy, Edited by Lenore G. Martin and Dimitis Keridid.
  20. Mansour, Renad. (2012). “The Role of Iraqi Kurdistan in the Syrian-Kurd Pursuit of Autonomy”, Al Jazeera Centre for Studies, Reports 19 September.
  21. Mearsheimer, John J (2001) The Tragedy of Great Power Politics. New York:w.w. Norton.
  22. Mearsheimer, John (2008) Structural Realism, available in: http://www.oup.com/ uk/ orc/bin/978019929833/dunne-Chapo4.pdf.
  23. Phillips L. David (2009) Confidence Building BetweenTurks and Iraqi Kurds, Atlantic Council of the United States.
  24. Rankin, Keith (2011) “Mercantilist Reasoning in Economic Policy Making”, Conference of the New Zealand Association of Economists, Wellington 29 June to 1 July 2011.
  25. Rose, Gideon (1998) “ Neoclassical Realism and Theories of Foreign Policy”, World Politics, Cambridge University Press, Vol. 51, No.1.
  26. Soleri Lecha, Eduard (2011) “ The Conceptual Architecture of Turkish Foreign Policy: An Update in Light of Regional Turbulence ”, Documentos Barcelona Centre for International Affairs, Mediterraneo17.
  27. Talbot,Valeria(2014) “ Turkey in the Regional Turmoil: Walking in a Dangerous Path ”, The International Society for Performance Improvement (ISPI), Analysis No. 274.      
  28. Taliaferro,JeffreyW (2000) “Security Seeking under Anarchy: Defensive Realism Revisited”. International Security, Vol. 25,No.3.Winter.pp.128–161.
  29. Taşpinar, Omer and Tol, Gönül (2014) “Turkey and the Kurds: From Predicament to Opportunity”,Center on the United States and Europe at Brookings, Us – Europe Analysis Series Number 54 January 22.
  30. Tocci,Nathalie (2013) “ Turkey’s Kurdish Gamble ”, Istituto Affari Internazionali IAI, Working Papers 13/10.
  31. Tol, Gonul (2014) “ Untangling the Turkey-KRG Energy Partnership: Looking Beyond Economic Drivers”, Global Turkey in Europe Istituto Affari Internazionali (IAI), Policy Brief 14.
  32. Uzunidis, Dimitri (2011) “ Principles of the New Mercantilism and the Crisis of the Global Economy ”, Laboratoire de Recherche sur l’Industrie et l’Innovation, Universite du Littoral Cote D’opale.
  33. ... (2000) “Structural Realism after the Cold War ”. International Security, Vol. 25, No.1.Summer.pp.5–41.
  34. Villellas, Ana (2014) “ The Kurds in the Spotlight:Local and Regional Challenges”. NOREF Report.April.pp.1-8.
  35. Wang, Yuan-Kang ( 2004) “ Offensive Realism and the Rise of China ”, Institute of International Relations, National Chengchi University,Taipei,Taiwan,Issues & Studies 40, no.1.