چالش‌های القاعده و ایالات متحدۀ آمریکا در شرق آفریقا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه مطالعات مرکز و جنوب آفریقا دانشکدۀ مطالعات جهان دانشگاه تهران

چکیده

منطقۀ شرق آفریقا از اوایل دهۀ 1990م به صحنۀ تقابل برخی سازمانهای تروریستی و ایالات متحده مبدل شد و این سازمان‌های تروریستی طی دو دهۀ گذشته با سرلوحه قرار دادن تفکرات افراطی خود تلاش کرده‌اند با سوء استفاده از موقعیت راهبردی این منطقه، اهداف مورد نظر خود را محقق سازند. یکی از مهم‌ترین سازمانهای مزبور القاعده است که از طریق مجموعه‌ای از اقدامات تروریستی در کشورهای اوگاندا، کنیا و تانزانیا موجبات رعب و وحشت مردم و به خطر افتادن امنیت عمومی این کشورها (در مقاطعی خاص) را فراهم آورده است. فعالیتهای تروریستی القاعده در شرق آفریقا هرچند بیشتر متوجه منافع آمریکا و هم‌پیمانان آن بوده است، سبب خدشهدار شدن نسبی وجهۀ مسلمانان این کشورها و سوء استفادۀ کشورهای غربی از این وضعیت و تثبیت حضور خود در این منطقه شده است. در این مقاله نحوۀ ورود و استقرار نیروهای القاعده به کشورهای شرق آفریقا و اقدامات تروریستی آنها علیه منافع غربی‌ها که آسیب‌های جدی بر مردم و دولت این کشورها وارد آورده است، در قالب مسئلۀ اصلی و عوامل اصلی کنشگر بر فرایند شکل‌گیری شاخۀ القاعده در شرق آفریقا به‌عنوان سؤال اصلی بررسی شده‌اند. تلاش برای اثبات آنکه اقدامات تروریستی القاعده در شرق آفریقا طی دو دهۀ گذشته از مقبولیت عمومی در بین مسلمانان این کشورها برخوردار نبوده است، نیز فرضیۀ اصلی را تشکیل می‌دهد. دست‌مایه قرار گرفتن شکل‌گیری شاخۀ القاعده در منطقۀ شرق آفریقا پارادایم نوآوری این مقاله محسوب می‌شود.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی
عرب احمدی، امیربهرام (1391). اسلام در شرق آفریقا، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
---------------- (1387). اسلام و مسلمانان در کنیا، قم: جامعه المصطفی العالمیه (چاپ نشده)،
مطالعات میدانی نویسنده در کشورهای تانزانیا و کنیا.
ب) انگلیسی
 
 
1. Al shabab claims Responsibility for Uganda Blasts, in: www.foxnews.com/world/2010/07/01
2. Angel, Rabasa (2009) "radical Islam in east Africa, in: http://www.rand.org/pubs/monographs/2009/RAND_MG782.pdf
3. Burnett, Thom (2006)”Conspiracy encyclopedia” Franz Steiner Verlag
4. Charlie Savage (November 18, 2010). "Terror Verdict Tests Obama’s Strategy on Civilian Trials". The New York Times
 
5. David, H, Shinn (2004) "Islamic Fundamentalism, Terror and al-Qaeede in east Africa and horn" Elliut School of international affairs of George Washington university, Washington
6. Davis, John (2007)”Africa and the war on terrorism” Ashgate Publishing, Ltd
7. Ensalaco, Mark (2008)”Middle Eastern terrorism: from Black September to September 11” University of Pennsylvania Press
8. http:// www.kenya tourist authority.org.2005
9. Iyassu Menelik, Girma Johannes (2009) “Finances and Networks of Al-Qaeda Terrorists” GRIN Verlag.
 
10. Jeanne K. Giraldo, Harold A. Trinkunas (2007)”Terrorism financing and state responses: a comparative perspective”Stanford University Press
 
11. Katzman, Kenneth (2005)” Al Qaeda: Profile and Threat Assessment” Congressional Research Service.
 
12. Maj Jodi Vittori and Kristin Bremer" (2009) "Islam in Tanzania and Kenya: Ally or Threat in the war on Terror? In: http://www.usafa.edu/df/inss/ResearchPapers/2009.pdf
 
13. Niklaus Steiner, Mark Gibney, Gil Loescher (2003)”Problems of protection: the UNHCR, refugees, and human rights”Routledge.
 
14. PLOCH, LAURA (2010)”COUNTRING TERRORISM IN EAST AFRICA: the US response “Congressional Research Service.
 
15. Roggio, Bill (2008) Al Qaeeda's east Africa operations chief escapes Raid in Kenya, in: http://www.longwarjournal.org/archives/2008/10/al_qaeda.htm
16. Rollins, John (2010) “Al Qaeda and Affiliates: Historical Perspective, Global Presence, and Implications for U.S. Policy, DIANE Publishing
17. Rotberg, Robert I(2005)”Battling terrorism in the Horn of Africa, Brookings Institution
18. Sperling, David (2009) “Islam and the religions dimensions of Conflict” in: www.payson.tulane.edu.
 
19. Twit (2003)” Tanzania: Al Qaeda's East African Beachhead?”Publication: Terrorism Monitor Volume: 1 Issue: 5 in: http://www.jamestown.org/programs/gta/single.
 
20. Uganda attack shows strength of Alqaeeda's Somali branch, in:
13 Jul 2010.htm‏ content/article//WP-dyn /www.washingtonpost.com
 
21. Weiser, Benjamin (June 22, 2001). "Pondering Terrorist's Execution, Jury Weighs Notes Found in Cell". The New York Times