مقایسۀ تأثیر رهبری در تحولات انقلاب فرانسه و انقلاب اسلامی پس از پیروزی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه علوم سیاسی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

این نوشته در پی پاسخ به این پرسش است که رهبری در ثبات و بیثباتی و تحقق یا عدم تحقق اهداف انقلاب در مرحلۀ پس از پیروزی انقلاب‌های فرانسه و ایران چه نقشی داشت؟فرضیۀ تحقیق این است که تفاوت الگوی رهبری در انقلاب فرانسه با انقلاب اسلامی موجب شد تا در مرحلۀ بعد از پیروزی، اولی پس از دو دهه بحران و بیثباتی، به ترمیدور بینجامد و دومی در مدت یک سال و اندی به استقرار ارکان نظام سیاسی بر مبنای اهداف اعلام‌شدۀ انقلاب و استمرار آن موفق شود. برای اثبات فرضیۀ بالا، ابتدا به اهمیت عامل رهبری در انقلاب‌ها اشاره میشود. پس از آن به‌ترتیب، در مورد تحولات پس از پیروزی انقلاب‌های فرانسه و ایران بحث میشود. سپس الگو و کارکرد رهبری در دو انقلاب یادشده تحلیل و سرانجام اثبات فرضیۀ مقاله استنتاج می‌شود.

کلیدواژه‌ها


  1. افتخاری، اصغر (1380). درآمدی بر خطوط قرمز در رقابتهای سیاسی، تهران: فرهنگ گفتمان.
  2. --------- (1382). وفاق ملی، تهران: سازمان عقیدتی سیاسی نیروی انتظامی.
  3.  بدون مؤلف (1365). مثل برف آب خواهیم شد؛ مذاکرات شورای فرماندهان ارتش، دی-بهمن 1357، تهران: نشر نی.
  4. برینتون، کرین (1366). کالبدشکافی چهار انقلاب، ترجمة محسن ثلاثی، تهران: نشر نو.
  5. بشیریه، حسین (1372). انقلاب و بسیج سیاسی، تهران: مؤسسۀ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
  6. پالمر، رابرت روزول (1357). تاریخ جهان نو، ترجمۀ ابوالقاسم طاهری، 2 جلد، تهران: امیرکبیر.
  7. پزشک‌زاد، ایرج (1383). مروری در تاریخ انقلاب فرانسه؛ از 14 ژوئیۀ 1789 تا کودتای ناپلئون، تهران: نشر قطره.
  8. تیلی، چارلز (1385). انقلاب‌های اروپایی، ترجمۀ بهاءالدین بازرگانی گیلانی، تهران: کویر.
  9. حشمت‌زاده، محمدباقر (1378). چارچوبى براى تحلیل و شناخت انقلاب اسلامى در ایران، تهران: دانش و اندیشۀ معاصر.
  10. خمینی، سید روح‌الله (1385). صحیفۀ امام، 22 جلد، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
  11. دالین و دیگران (1366)، تاریخ انقلاب فرانسه، ترجمۀ فریدون شایان، تهران: پیشرو.
  12. دونالدلن، ش (1368). تاریخ جهانی، ترجمۀ احمد بهمنش، 2 جلد، تهران: مؤسسۀ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
  13. سلطانی، مجتبی (1367). خط سازش، تهران: مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی.
  14. سیار، غلامعلی (1387). «انقلاب فرانسه زیر ذره‌بین»، ماهنامۀ اطلاعات سیاسی اقتصادی، تهران: انتشارات اطلاعات، ش ۲50-۲49.
  15. شادلو، عباس (1386). انقلاب اسلامی از پیروزی تا تحکیم، تهران: مؤلف.
  16. شیروی، عبدالحسین (1385). حقوق تطبیقی، تهران: سَمت.
  17. طباطبایی، صادق (1387). خاطرات سیاسی اجتماعی، 3 جلد، تهران: مؤسسۀ چاپ و نشر عروج.
  18. عمید زنجانی، عباسعلی (1367). انقلاب اسلامی و ریشههای آن، تهران: نشر کتاب سیاسی.
  19. --------------- (1379). خاطرات عمید زنجانی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  20. فارسی، جلال‌الدین (1373). زوایای تاریک، تهران: انتشارات حدیث.
  21. فوزی، یحیی (1384). تحولات سیاسی اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی در ایران، 2 جلد، تهران: مؤسسۀ چاپ و نشر عروج.
  22. فوکو، میشل (1377). ایرانیها چه رؤیایی در سر دارند؟، ترجمۀ حسین معصومی همدانی، تهران: هرمس.
  23. کاشانی، مجید (1374). جامعه‌شناسی انقلاب، تهران، پیام نور.
  24. الگار، حامد (1360). انقلاب اسلامی در ایران، مترجمان، مرتضی اسعدی و حسن چیذری، تهران: قلم.
  25. ماله، آلبر و ایزاک، ژول (1362). تاریخ قرن هیجدهم و انقلاب کبیر فرانسه و امپراطوری ناپلئون، ترجمۀ رشید یاسمی، تهران: انتشارات علمی.
  26. محمدی، منوچهر (1374). انقلاب اسلامی در مقایسه با انقلاب‌های فرانسه و روسیه، تهران: نویسنده.
  27. مطهری، مرتضی (1385). آیندۀ انقلاب اسلامی ایران، تهران: بنیاد علمی و فرهنگی استاد شهید مرتضی مطهری.
  28. ملکوتیان، مصطفی (1390). زمینهها، عوامل و بازتاب جهانی انقلاب اسلامی ایران: رهیافت فرهنگی، چ اول، تهران، دانشگاه تهران و دانشگاه معارف.
  29. ملکوتیان، مصطفی و احمدی، وحیده (1390). «نیروی اجتماعی و تأثیر آن بر شرایط پس از پیروزی در انقلاب فرانسه و انقلاب اسلامی ایران»، فصلنامۀ علمی پژوهشی مطالعات انقلاب اسلامی، قم: انتشارات دانشگاه معارف اسلامی، ش 24.
  30. وول، میشل (1378). انقلاب فرانسه: نهضت اجتماعی و تغییر روحیات و طرز تفکر اجتماعی، ترجمۀ دکتر محمد مظلوم خراسانی، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.