گذار قدرت‌ در شرق آسیا: چشم‌انداز گذار قدرت در پرتو پویایی‌های نوین منطقه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه روابط بین الملل دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 دانش آموخته دکتری روابط بین الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

از شاخص‌های مهم در شناسایی پویایی‌های قدرت در منطقۀ شرق آسیا، شناخت وضعیت «گذار قدرت» و تبدیل آسیا به محور سیاست جهان است. هدف این مقاله، تبیین چگونگی ظهور و بروز این پویایی‌های نوین قدرت در شرق آسیا با ارزیابی دو رویکرد نظری رقیبِ موازنۀ قدرت و گذار قدرت است. داده‌ها نشان می‌دهد که نظریۀ گذار قدرت قابلیت تبیین‌پذیری بیشتری نسبت به نظریۀ موازنۀ قدرت دارد. بااین‌حال، نوآوری نوشتار این است که با وجود قابلیت تبیین بیشتر، نظریۀ گذار قدرت، پاسخگوی سیستم بین‌المللی پیچیدۀ امروز نیست و مستلزم بازنگری در مفهوم و مؤلفه‌های شکل‌دهندۀ گذار متناسب با واقعیت امروز جهان و منطقه است. بر این اساس، فرضیۀ مقاله آن است که پیچیدگی و وضعیت غیرخطی حاکم بر سیستم بین‌الملل به تعدد نقاط گذار در سیستم امروز انجامیده است، به‌گونه‌ای که در حال شکل دادن به نظم سلسله‌مراتب دوگانه با رهبری آمریکا در امنیت و رهبری چین در اقتصاد در شرق آسیا است. روش پژوهش مقاله، قیاسی- استقرایی و شامل استفاده از نظریه و روش‌های کمّی ارزیابی کاربست نظریه با تکیه بر پایگاه داده‌های بانک جهانی، کنفرانس تجارت و توسعۀ سازمان ملل (UNCTAD) و مؤسسۀ مطالعات صلح استکهلم (SIPRI) است.

کلیدواژه‌ها


  1. شیرخانی، محمدعلی؛ محروق، فاطمه (1394). «بحران مالی نظام سرمایه‌داری و تحول در فرایند سیاستگذاری مالی جهانی»، فصلنامۀ علمی-پژوهشی سیاستگذاری عمومی، دورۀ 1، ش 4، ص 114-93.
  2. لیتل، ریچارد (1389). تحول در نظریه‌های موازنۀ قوا، ترجمۀ غلامعلی چگینی‌زاده، تهران: مؤسسۀ فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.
  3. قاسمی، فرهاد (1393). نظریه‌های روابط بین‌الملل: سایبرنتیک و سیاست خارجی، تهران: میزان.
  4. قاسمی، فرهاد (1395). «سیستم‌های پیچیده و آشوبی: الگوی وابستگی حساس، بازدارندگی و جنگ»، فصلنامۀ علمی- پژوهشی سیاست جهانی، دورۀ پنجم، ش سوم، ص 96-63.
  5. محروق، فاطمه (1394). «اقتصاد سیاسی تروریسم: مورد داعش»، فصلنامۀ روابط خارجی، سال هفتم، ش چهارم، ص152-119.
  6. محروق، فاطمه (1396). «نشست کمربند و جاده: مسیر دشوار چین در تحقق همکاری اقتصادی بین‌الملل»، گزارش راهبردی معاونت پژوهش‌های سیاست خارجی مرکز تحقیقات استراتژیک، ش 297، ص 8-1.
  7. Abdollahian, M. & Kang, K. (2008). “in Search of Structure: The Nonlinear Dynamics of Power Transitions", International Interactions, 34:4, 333-357.
  8. Beeson, M. (2009). “Hegemonic Transition in East Asia? The Dynamics of Chinese and American Power”, Review of International Studies, 35, 1.
  9. Beeson, M. (2009). “Hegemonic transition in East Asia? The dynamics of Chinese and American Power”, Review of International Studies, 35, pp. 95–112.
  10. Clowes, D. & Choroś-Mrozowska, D. (2015). “Aspects of global security-the measurement of power & its projection. Research from twenty selected countries (2000-2013)”, Journal of International Studies, 8, 1, pp. 53-66.
  11. Cudworth, E. & Hobden, S. (2010). “Anarchy and Anarchism: Towards at Theory of Complex International Systems”, Journal of International Studies, 39, 2, pp. 399-416.
  12. DiCicco J., Levy J (2003). “Power transition research program, a lakatosian analysis”, in Progress in International Relations Theory, by Colin Elman and Miriam Fendius Elman, MIT Press.  and problem shifts. Journal of Conflict Resolution 43, 6, pp. 675–704 .
  13. Fravel, M. (2011)” China’s Strategy in the South China Sea”, Contemporary Southeast Asia, 33, 3, pp. 292–319.
  14. Hwan Lee, S. (2015) “Global and Regional Orders in the 21st Century in Terms of Multi-Layered Power Transition Theory: The Cases of US-China and China-Japan Relations”, International Area Studies Review,18, 3.
  15. Ikenberry J. (2014). “The illusion of geopolitics: The enduring power of the liberal order”, Foreign Affairs, 93, 3, pp. 80–90.
  16. Jackson, V. (2014) “power, trust and network complexity, three logics and hedging in Asian security”, International Relations of the Asia-Pacific, 14, 331-356.
  17. Katzenstein, P. (2005). AWorldofRegions:AsiaandEuropeintheAmericanImperium, Ithaca, NY, Cornell University Press.
  18. Kim W. (1991). “Alliance transitions and great power war”. American Journal of Political Science, 35, 4, pp. 833–850
  19. Kim W. (1992) “Power transitions and great power war from Westphalia to Waterloo”, World Politics, 45, 1, pp. 153–172.
  20. Kim W (1996). Power parity, alliance, and war from 1648 to 1975, In: Kugler J, Lemke D (eds) Parity and War: Evaluations and Extensions of The War Ledger, Ann Arbor, MI: University of Michigan Press, pp. 93–105.
  21. Kugler, J. & Douglas Lemke. eds. (1996). Parity and War: Evaluations and Extensions of the War Ledger, Ann Arbor, MI: University of Michigan Press.
  22. Lee, S.H. (2015). “Global and regional orders in the 22st century in terms of multi-layered power transition theory: the cases of US-China and China-Japan relations”, International Area Studies Review, 18, 3, pp. 266-279.
  23. Lemke, D. (2002). Regions of War and Peace, New York: Cambridge University Press.
  24. Lemke, D. & Suzanne Werner (1996). “Power Parity, Commitment to Change, and War.” International Studies Quarterly, 40, pp. 235–260.
  25. Levy, J.S. & Thompson, W.R. (2010). “Balancing on Land and at Sea”, International Security, 35, 1, pp. 7–43.
  26. Lim Y. (2015). “How (dis)satisfied is China? A power transition theory perspective”, Journal of Contemporary China, 24, 92, pp. 280–297
  27. Mearsheimer, J. (2010). “The gathering storm: China’s challenge to US power in Asia’, The Chinese Journal of International Politics 3, 4, pp. 381–396
  28. Mearsheimer. J. (2001). The Tragedy of Great Power Politics, New York: Norton.
  29. Military Balance. (2014). Available at: http:www.iiss.org
  30. Mrotzek, M. (2011). “Approaching the tipping point: critical transitions in systems”, 29th International Conference of the System Dynamics Society.
  31. Organski, A. F. K (1958). World Politics, New York: Alfred A. Knopf.
  32. Organski, A. F. K & Jacek Kugler (1980). The War Ledger, Chicago, IL: The University of Chicago Press
  33. SIPRI Military Database. www.sipri.org