نقش سناریوی نفوذ در بازگشت‌پذیری انقلاب اسلامی (با تأکید بر اندیشۀ حضرت آیت‌الله خامنه‌ای)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم (ع)

2 دانشجوی دکتری انقلاب اسلامی دانشگاه شهید بهشتی (ره)

چکیده

انقلاب‌های بزرگ و تأثیرگذار، برای تحقق اهداف خود همواره با چالش‌هایی مواجه بوده‌اند. عدم آسیب‌شناسی رهبران و حامیان یک انقلاب، زمینۀ برگشت‌پذیری آن انقلاب را فراهم می‌آورد. بر این اساس یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های طرفداران هر انقلابی، آسیب‌شناسی روند تحقق اهداف انقلاب و بررسی سناریوهای محتمل در تحقق این بازگشت است که تجربۀ تاریخ انقلاب‌ها نیز برگشت‌پذیری بسیاری از انقلاب‌ها را تأیید می‌کند.تفاوت انقلاب اسلامی ایران با سایر انقلاب‌ها، مانع وقوع بازگشت‌پذیری ترمیدوری انقلاب اسلامی ایران می‌شود و براساس نظریۀ «برگشت‌پذیری انقلاب براساس سنت‌های الهی» نیز که مدل بومی‌سازی نظریۀ ترمیدور براساس اندیشۀ شهید صدر(ره) بوده، تحقق این مسئله نیز در حال حاضر منتفی است؛ البته دشمن مأیوس نشده و تلاش آنها برای برگشت‌پذیری انقلاب اسلامی با ابزارها و سازوکارهای مختلفی دنبال شده که انواع جنگ سخت و نرم از مصادیق آن است. در ادبیات سیاسی مقام معظم رهبری در دهۀ اخیر، گفتمان «نفوذ» به‌مثابۀ دال مرکزی برگشت‌پذیری انقلاب اسلامی مطرح شده است.ازاین‌رو در این نوشتار، بار رد احتمال بازگشت‌پذیری درونی براساس نظریۀ ترمیدور و رد وقوع آن براساس نظریۀ سنت‌های الهی، و همچنین امکان بازگشت‌پذیری بیرونی از طریق نفوذ، می‌توان سناریوهای مختلفی را برای برگشت‌پذیری انقلاب اسلامی از راه نفوذ متصور شد که «هدف‌گیری پایه‌های اصلی استحکام انقلاب»، «تضعیف همه‌جانبه با استفاده از ابزار مختلف»، «تغییر در معادلۀ قدرت و سیاست داخلی با تغییر نگرش مسئولان» و «شبکه‌سازی با استفاده از نفوذ جریانی در جهت تغییر باورها»،چهار سناریویی هستند که بررسی، تحلیل و امکان‌سنجیآنها دربارۀ آیندۀ انقلاب اسلامی ایران، مهم‌ترین مسئلۀ این مقاله است که با روش توصیفی - تحلیلی به آن می‌پردازیم.

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن کریم.
  2. سایت رهبر معظم انقلاب اسلامی، WWW.LEADER.IR 
  3. بشیریه، حسین (1380). جامعه‌شناسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: نگاه نو.
  4. جمشیدی، محمدحسین (1377). اندیشۀ سیاسی شهید رابع، امام سید محمدباقر صدر، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه.
  5. --------------- (1391). «نظریۀ انقلاب اسلامی در اندیشۀ سیاسی شهید صدر»، مطالعات انقلاب اسلامی، سال نهم، ش 29.
  6. حاجیانی، ابراهیم (1391). مبانی، اصول و روش‌های آینده‌پژوهی، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
  7. خمینی موسوی، روح‌الله (بی‌تا). صحیفة انقلاب، وصیت‌نامة سیاسی-الهی رهبر کبیر انقلاب اسلامی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  8. سیمبر، رضا؛ و قربانی شیخ‌نشین، ارسلان (1378). روابط بین‌الملل و دیپلماسی صلح در نظام متحد جهانی، چ دوم، تهران: سمت.
  9. در، سید محمدباقر (بی‌تا [الف]). المدرسة القرآنیة، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.
  10. صدر، سید محمدباقر (بی‌تا [ب]) تفسیر موضوعی سنت‌های تاریخ در قرآن، ترجمۀ جمال موسوی، قم: انتشارات اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
  11. مگی، براین (1389). فلاسفۀ بزرگ، آشنایی با فلاسفه غرب، ترجمۀ عزت‌الله فولادوند، تهران: خوارزمی.
  12. محمدی و معینی‌پور، مسعود (1390). «اصول حاکم بر سبک مدیریت مقام معظم رهبری در کنترل و مهار وقایع انتخابات 1388»، فصلنامۀ علمی پژوهشی پژوهشنامۀ انقلاب اسلامی، سال اول، ش 1.
  13. مهدوی‌زادگان، داوود (1380). عادی‌سازی جنبش‌های مردمی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
  14. نوس باوم، مارتا (1374). ارسطو، ترجمۀ عزت‌الله فولادوند، تهران: طرح نو.