آیرونی سیاسی و تعامل آن با دموکراسی در اندیشۀ ریچارد رورتی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار علوم سیاسی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز

2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز

چکیده

ریچارد رورتی از مهم‌ترین اندیشمندان و فیلسوفان سدۀ اخیر است که برخی آرای او را در نحله‌هایی چون نئوپراگماتیسم و پست‌مدرنیسم طبقه‌بندی کرده‌اند و برخی نیز آرای او را مهم‌ترین تفاسیر نظریۀ دموکراسی جدید در آمریکا برآورد کرده‌اند. به نظر می‌رسد علت این مسئله این است که تفکر رورتی از آبشخورهای زیادی نشأت گرفته و خود الهام‌بخش اندیشه‌های جدید عمل‌گرایانه شده است. بر این اساس، نگارندگان در این پژوهش درصددند با بررسی و تحلیل زمینه‌های شکل‌گیری مفهوم آیرونی در تفکر رورتی، چگونگی ارتباط آن را با نظریۀ دموکراسی عمل‌گرا در تفکر وی به بوتۀ بحث و بررسی بگذارند. بر این اساس، یافته‌های این پژوهش نشان‌دهندۀ آن است که مفهوم آیرونی سیاسی رورتی که از زمینه‌های نظری مهمی چون نقد پلکانی عقل خودبنیاد مدرن، تعامل داروینیسم و پراگماتیسم و همچنین نظریه‌های معطوف به فلسفۀ زبان الهام گرفته، بنیان خود را به نوعی از تغافل یا ضدیت با معرفت یقینی معطوف کرده است. با نگرشی سلبی، تالی منطقی چنین رویکردی، گریز از متافیزیک‌گرایی، بنیادگرایی و دعاوی انطباق و صدق حقیقت در تدوین نظریۀ دموکراسی رورتی است و ابعاد ایجابی نظریۀ دموکراسی رورتی با عطف توجه به آموزۀ آیرونی، خود را در محورهایی چون ضرورت التفات بر همبستگی سیاسی در طرح نظریۀ دموکراسی با توجه به ماهیت تکثرگرای بنیان‌های نظری دموکراسی در غرب نشان داده است.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

1.آذرنگ، عبدالحسین(1386). «صلح و آرامش رورتی با پلی میان قلمرو خصوصی و عمومی»، کتاب ماه فلسفه، اسفند، ش6، ص 58-53.

2.اصغری، محمد (1389 الف). «پیام اخلاقی فلسفۀ ریچارد رورتی»، غرب‌شناسی بنیادی، پاییز و زمستان، ش 2، ص 14-1.

3.اصغری، محمد (1387). «تلاقی پراگماتیسم و پست‌مدرنیسم در فلسفۀ ریچارد رورتی»، معرفت فلسفی، سال 6، ش 2، زمستان، ص 194-165.

4.اصغری، محمد؛ و سلیمانی، نبی‌الله (1388). «رویکرد نئوپراگماتیستی ریچارد رورتی نسبت به مفهوم حقیقت»، شناخت، بهار و تابستان، ش 60، ص 52- 27.

5.اصغری، محمد (1386). «فلسفۀ سنتی از نگاه ریچارد رورتی»، فصلنامۀ پژوهش‌های فلسفی دانشگاه تبریز، سال50، پاییز و زمستان، ص 142-113.

6.اصغری، محمد (1389ب). نگاهی به فلسفۀ ریچارد رورتی، تهران: علم.

7. باقری، خسرو (1386). «تأثیر ریچارد رورتی بر نوعمل‌گرایی»، کتاب ماه فلسفه، ش 60، ص 52-35.

8. باقری، خسرو؛ و سجادیه، نرگس (1384). «عاملیت آدمی از دیدگاه رورتی و پیامدهای اجتماعی آن»، فصلنامۀ نوآوری‌های آموزشی، پاییز، ص 132-111.

9. باقری، خسرو (1384). «مراحل و اصول تعلیم و تربیت در دیدگاه نوعمل‌گرایی ریچارد رورتی»، فصلنامۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دورۀ 35، ش 1.

10.دریدا، ژاک؛ رورتی، ریچارد؛ لاکلائو، ارنست؛ و کریچلی، سایمون (1389). دیکانستراکشن و پراگماتیسم، ترجمۀ شیوا رویگردان، تهران: گام نو.

11.رورتی، ریچارد (1385). پیشامد، بازی و همبستگی، ترجمۀ پیام یزدانجو، تهران: مرکز.

12.رورتی، ریچارد (1392). حقیقت پست‌مدرن، ترجمۀ محمد اصغری، تهران: الهام.

13.رورتی، ریچارد (1389).دیکانستراکشن و پراگماتیسم، ترجمۀ شیوا رویگردان، تهران: گام نو.

14.رورتی، ریچارد (1390). فلسفه و آیینۀ طبیعت، ترجمۀ مرتضی نوری، تهران: مرکز.

15.رورتی، ریچارد (1384). فلسفه و امید اجتماعی، ترجمۀ عبدالحسین آذرنگ و نگار نادری، تهران: نشر نی.

16.سلیمانی، نبی‌اله (1392). «مفهوم همبستگی در اندیشۀ ریچارد رورتی»، فصلنامۀ تأملات فلسفی، سال 3، ش 9، بهار، ص142-119.

17.کالین موکه، داگلاس (1389). آیرونی، ترجمۀ حسن افشار، تهران: مرکز.

18.کروکشنک، جاستین (1385). «نظر ریچارد رورتی دربارۀ پراگماتیسم، لیبرالیسم و خود»، ترجمۀ عبدالحسین آذرنگ، مجلۀ زیباشناخت، ش 14، ص 42-33.

19.کیرکگور، سورن (1395). مفهوم آیرونی با ارجاع مدام به سقراط، ترجمۀ صالح نجفی، تهران: مرکز.

20.گریپ، ادوارد (1392). «پروندۀ ریچارد رورتی؛ مروری بر زندگی و آثار»، ترجمۀ مصطفی امیری، کتاب ماه فلسفه، فروردین، ش 67، ص 90-83.

21.محمودی، محسن (1392). «بررسی برخی پیامدهای معرفتی و سیاسی آموزه‌های رورتی و گادامر در باب حقیقت»، نشریۀ فلسفه، سال 42، ش 20، ص 106-91.

22.مختاری، محمود (1389). «عقلانیت در فلسفۀ عملی ریچارد رورتی»، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ش 41، ص 108-91.

23.نوذری، حسینعلی؛ و ایزدی‌فر، عبدالله (1392). «تأثیر نئوپراگماتیسم ریچارد رورتی بر دموکراسی مساوات‌طلبانه در نظریۀ سیاسی معاصر»، مجلۀ علوم سیاسی، دانشگاه آزاد کرج، ش 22، ص 46-7.

 

ب) خارجی

24.Buel, Jon; & Hearn Virginia (1992) Darvinism: Science or philosophy, Southern Methodist University Campus in Dullas, Texas, ASA.

25.Coombs, Wehan Murray (2013). “Contingency, Irony and Morality: A Critical Review of Rorty’s Notion of the Liberal Utopia”, Humanities, 2(2), pp: 313–327.

26. Kremer, Alexander (‌2011‌). “An American Leftist Patriot”, in: The Roots of

27.Rorty, Richard (‌1991a‌). “Objectivity, relativism and truth”, Philosophical papers, volume 1, Camdridge University.

28.Rorty, Richard (1991b). “Solidarity or Objectivity?”, in: Objectivity, Relativism and Truth, Cambridge University Press.

29.Rorty,Richard (1998). “Truth and Progress”, Pilosophical Papers,Vol 3. Cambridge: Cambridge University Press.

30.Rorty, Richard, (2000). “Universality and Truth”, in Rorty and His Critics, by: Robert B.Brandom(ed.), Massachusetts:Blackwell Publishers, pp: 1-30