پوپولیسم سیاسی- اقتصادی و فرهنگی، دموکراسی و توسعه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد علوم سیاسی دانشکدة حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

پوپولیسم، پدیده‌ای است با ریشه‌های عمیق تاریکی و اجتماعی که با داعیة اعادة حاکمیت به مردم و با شعار عدالت، توده‌های فقیر و محروم و به‌حاشیه‌رانده را علیه نخبگان حاکم بسیج می‌کند و اکنون به پدیده‌ای جهانی و علیه جهانی شدن، تبدیل شده است. مقالة حاضر می‌کوشد معنا و ویژگی‌ها و زمینه‌های تاریخی و اجتماعی و فکری پوپولیسم را، به‌ویژه در آمریکای لاتین، با این پرسش محوری که چه رابطه و نسبتی با دموکراسی و توسعه دارد، بررسی کند. به‌نظر می‌رسد که پوپولیسم در پیوند با چپ‌گرایی یا بنیادگرایی مذهبی یا ناسیونالیسم رمانتیک، با دامن زدن به هیجانات توده‌ای و تشدید شکاف‌های هویتی و قومی- نژادی و فرقه‌ای و اجتماعی، نظم و ثبات سیاسی و حاکمیت قانون و انباشت سرمایه را تضعیف  می‌کند و به‌شدت مانع تحقق توسعه و در نتیجه دموکراسی در کشورهای جهان سوم می‌شود.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی
  1. آرگون، محمد (1397). بازاندیشی در اسلام، ترجمة احمد موثقی، تهران: روزنه.
  2. بود، اریک (1395). دموکراتیزاسیون، توسعه و دولت پدرسالار در عصر جهانی شدن، ترجمة احمد موثقی، تهران: رُخ دادنو.
  3. پیترس، نِدِروین (1396). نظریة توسعه، شالوده شکنی‌ها / بازسازی‌ها، ترجمة احمد موثقی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  4. شرابی، هشام (1385). چدرسالاری  جدید، ترجمة احمد موثقی، ج 2، تهران: کویر.
  5. شوماخر، ای. اف (1372). کوچک زیباست، اقتصاد با ابعاد انسانی، ترجمة علی رامین، ج 3، تهران: سروش.
  6. کاسیرر، اِرنسِت (1362). افسانة دولت، ترجمة نجف دریابندری، تهران: خوارزمی.
  7. لِفت ویچ، اکریان (1387). تحولات جدید در علوم سیاسی، ترجمة احمد موثقی، تهران: میزان.
  8. موثقی، سید احمد (1394). صلح، امنیت و توسعه، ج 2، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  9. هتنه، بژورن (1388). تئوری توسعه و سه جهانی، ترجمة احمد موثقی، ج 2، تهران: قومس.