پایه‌های مدنی هویت ایرانی؛ بررسی هویت اجتماعی آفریقایی‌تباران در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار مطالعات جنوب آفریقا، دانشکدۀ مطالعات، جهان دانشگاه تهران

2 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد دانشکدۀ مطالعات جهان دانشگاه تهران

چکیده

پیشین حضور آفریقاییان در ایران (به‌ویژه جنوب ایران) به بیش از دو قرن پیش بازمی‌گردد که برای اولین و در قالب برده از کشورهای عربی حاشیۀ خلیج‌فارس وارد ایران شدند. در طول این دو قرن حضور و به‌واسطۀ مهاجرت اجباری، فرایند شکل‌گیری یا تغییر هویت آنها با فراز و نشیب‌های فراوانی روبه‌رو بوده است که به‌طور خاص می‌توان در سه مرحله و با عنوان «برده»، «آزاد» و «ایرانی» از آنها نام برد. با وجود این فرازوفرودها و برخلاف تجربۀ دهشتناک بردگان آفریقایی در بیشتر کشورهای اروپایی و آمریکایی، آفریقایی‌تباران در ایران تجربۀ نسبتاً مسالمت‌آمیزی داشتند. این تجربه که در نوع خود بسیار کم‌نظیر و حائز اهمیت است، متأسفانه کمتر بررسی و تحلیل علمی شده است. تجربۀ زیست مسالمت‌آمیز میان آفریقایی‌تباران و ایرانیان به ‌اندازه‌ای خوشایند بوده است که بسیاری از آفریقایی‌تباران خود را با افتخار «ایرانی» نامیده و حتی برخی از آنها انتساب یا تعلق خاطر به دیگر هویت‌های نژادی یا قومیتی (مانند آفریقایی، تانزانیایی یا زنگباری) را رد کردند. تحقیق حاضر، با درنظر گرفتن شرایط زمانی و مکانی حاضر (رقیق شدن محدودیت‌ها و موانع مکانی و زمانی و در نتیجه سهل شدن امکان ارتباط با سرزمین آبا و اجدادی و تأثیرات آن در هویت)، به بررسی میزان تعلق خاطر ایرانیان آفریقایی‌تبار به هویت ملی، قومی و فرهنگی آنها پس از دو قرن حضور در ایران می‌پردازد. بررسی میزان تأثیرگذاری مؤلفه‌های هویت‌سازی مانند ملیت و تابعیت، دین، فرهنگ و قومیت در این تحقیق مورد تأکید خاص قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

  1. افشارسیستانی، ایرج (1386). خوزستان و تمدن دیرینة آن، تهران: طبع و نشر.
ب) خارجی

  1. Alexander, M. (2010). The New Jim Crow: Mass Incarceration in the Age of Colorblindness, New York: New Press.
  2. Ali, S. S. (I996). The African Dispersal in the Deccan from Medieval to Modem Times, Hyderabad, India: Orient Longman.
  3. Anderson, A. (1991). Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism, London: Verso.
  4. Asante, Molefi (2007). The Ideological Origins of Chattel Slavery in the British World, Retrieved from Liverpool Museum; http://www.liverpoolmuseums.org.uk/ism/resources/origins_chattel_slavery.aspx, Web Accessed on 17 Nov. 2018.
  5. Aymer, Samuel R. (2016). “I can’t breathe”: A Case Study—Helping Black Men Cope with Race-Related Trauma Stemming from Police Killing and Brutality, The Journal of Human Behavior in the Social Environment, 26, pp. 367-376.
  6. Basu, H. (2002).Indian sidi-African Diaspora: A query,Paper presented at the Conference on Cultural Exchange and Transformation in the Indian Ocean World, UCLA, Los Angeles.
  7. Bauman, Z. (2001). The Individualized Society, Cambridge: Polity Press.
  8. Blaikie, N. (2000). Designing Social Research, Cambridge: Polity Press.
  9. Bond, R. (2006). ‘Belonging and Becoming: National Identity and Exclusion’, Sociology, 40(4), pp. 609-626.
  10. Boomgaard, Peter. (2005). ‘Human Capital, Slavery and Low Rates of Economic and Population Growth in Indonesia 1600-1910’, In: Gwyn. Campbell (Ed.),Structure of Slavery in Indian Ocean Africa and Asia (pp. 83-96), London: Routledge.
  11. Cobb, Jelani (2016). ‘The Matter of Black Lives’, 14 March 2016, The New Yorker; https://www.newyorker.com/magazine/2016/03/14/where-is-black-lives-matter-headed, Web Accessed on 17 Nov. 2018.
  12. Ember, Melvin and Ember, Carol and Skoggard, lan (2005). Encyclopedia of Diasporas, USA, Springer Publication.
  13. Glaser, B.G. and Strauss, A. L. (1967). The Discovery of Grounded Theory: Strategies for Qualitative Research, New York: Aldine de Gruyter.
  14. Harris, E. Joseph (1971). The African Presence in Asia; Consequences of the East African slave trade, Evanston, IL: North western University Press.
  15. Hogg, M. A. and Abrams, D. (1998). Social Identifications: A Social Psychology of Intergroup Relations and Group Processes, London: Routledge.
  16. Honneth, A. (1995). The Struggle for Recognition: The Moral Grammar of Social Struggles, Cambridge: Polity Press.
  17. Hopkins, P. (2007). ‘‘Blue Squares’, ‘Proper’ Muslims and Transnational Networks: Narratives of National and Religious Identities Amongst Young Muslims Men Living in Scotland’, Ethnicities, 7 (1), pp. 61- 81.
  18. Jacobson, J. (1997). ‘Religion and Ethnicity: Dual and Alternative Sources of Identity among Young British Pakistanis’, Ethnic and Racial Studies, 20 (2), pp. 238-256.
  19. Kababi, Sadid al-Saltana (2007). Sarzaminha-yi shumali Piramoun-e-Khalij Fars-va-Daryay-e-Omman, Iran, Amirkabir Publication.
  20. Katz, William (1967). Eyewitness; The Negro in American History, New York: Pittman Publishing.
  21. Kidd, S. and Jamieson L. (2011). Experience of Muslims Living in Scotland, Edinburgh: Scottish Government Social Research.
  22. Kiely, R., Bechhofer, F., Stewart R. and McCrone D. (2001). ‘The Markers and Rules of Scottish National Identity’, The Sociological Review, 49(1), pp. 33-55.
  23. Kolchin, Peter (1993). American Slavery: 1619-1877, New York: Hill and Wang.
  24. Lewis, B. (1990). Race and Slavery in the Middle East; An Historical Enquiry, Oxford: Oxford University Press.
  25. Mason, J. (1996). Qualitative Researching, London: Sage Publications.
  26. McCrone, D. (2002). ‘Who Do You Say You Are? Making Sense of National Identities in Modern Britain’, Ethnicities, 2(3), pp. 301-320.
  27. Mirzai, Behnaz (2002). African Presence in Iran: Identity and its reconstruction in the 19th and 20th centuries, Toronto, Canada, Outre-Mers. Revue d'histoire Année, pp. 229-246.
  28. Mirzai, Behnaz (2014). ‘Identity Transformations of African Communities in Iran’, In: L. G. Potter (ed.), The Persian Gulf in Modern Times, Oxon, USA and Canada: Routledge Publication, pp. 351-376.
  29. Mirzai, Behnaz (2017). A History of Slavery and Emancipation in Iran1800-1929, United States of America, LIBRARY of Congress Cataloging-in Publication Date.
  30. Mozaffarian, Rayehe (2013). Tigh-o-Sonnat, (first published in France), Nakoja Publication.
  31. Nurbakhsh, Husain (1359). Bander-e Gung, Bandar Abbas.
  32. Phinney, J. (2003) ‘Ethnic Identity and Acculturation’, G., In: Chun, K., Organista, P. and Marin, P. (eds.), Acculturation: Advances in Theory, Measurement and Applied Research, American Psychology Association: Washington DC, pp. 63-81.
  33. Pirniya, Hasan. (1362). Iran Bastani, Tehran.
  34. Pulley, Aislinn (2016). ‘Black Struggle is not a Sound Bite: Why I Refuse to Meet with President Obama, 18 February 2016, Truth Out; https://truthout.org/articles/black-struggle-is-not-a-sound-bite-why-i-refused-to-meet-with-president-obama/, Web Accessed on 17 Nov. 2018.
  35. Ricks, Thomas (1970). ‘Persian Gulf Seafaring and East Africa: Ninth-Twelfth Centuries’, African Historical Studies, 3 (1): 343.
  36. Saeed, A., Blain N. and Forbes, D. (1999). ‘New Ethnic and National Questions in Scotland: post-British Identities among Glasgow Pakistan Teenagers’, Ethnic and Racial Studies, 22 (5), pp. 821-844.
  37. Schneider, Dorothy and Schneider, Carl (2007). Slavery in America, New York: Facts On File.
  38. Smith, D. A. (2010). (2nd Edition) Nationalism, Cambridge: Polity Press.
  39. Tajfel, H. (1972). ‘Some Developments in European Social Psychology’, European Journal of Social Psychology, 2 (3), pp. 307-321.
  40. Tajfel, H., and Turner, C. J. (1986). ‘The Social Identity Theory of Intergroup Behaviour’, In: S. Worchel & W. Austin (eds.), Psychology of Intergroup Relations, Chicago: Nelson- Hall, pp. 7-24.
  41. Taylor, C. (1992). Multiculturalism and ‘The Politics of Recognition’, Princeton, N.J.: Princeton University Press.
  42. Turner, John (1985). ‘Social Categorisation and the Self Concept: A Social Cognitive Theory of Group Behaviour’, In: E. J. Lawler (ed.), Advances in Group Processes: Theory and Research, Vol. 2, Greenwich, CT: Jai Press, pp. 77–121.
  43. Turner, John (1985). ‘Social Categorisation and the Self Concept: a Social Cognitive Theory of Group Behaviour’, in E. J. Lawler (ed.), Advances in Group Processes: Theory and Research, Vol. 2, Greenwich, CT: Jai Press, pp. 77–121.
  44. Wilson, Arnold T. (2011). The Persian Gulf: An Historical Sketch from the Earliest Times to the Beginning of the Twentieth Century, UK, USA and Canada, Routledge Publication.
  45. Worden, Nigel (2005). ‘Indian Ocean Slavery and Its Demise in the Cape Colony’, In: Gwyn Campbell (Ed.), Abolition and Its Aftermath inthe Indian Ocean Africa and Asia (pp. 26-45), London: Routledge.
  46. Worsley, W. (1984). The Three Worlds: Culture and World Development, London: Weidenfield & Nicolson.
  47. Ysseldyk, R., Matheson, K. and Anisman, H. (2010: 60). ‘Religiosity as Identity: Toward an Understanding of Religion from a Social Identity Perspective’, Personality and Social Psychology Review, 14 (1), pp. 60-71.