رابطه نظام اداری و توسعه سیاسی در جمهوری اسلامی ایران (با بهره‌گیری از الگوی نظری جاگورایب)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار علوم سیاسی دانشگاه یزد

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه یزد

چکیده

بدیهی است که هر جامعه‌ای برای دوام و پایداری، انتظام و پیشرفت، رفاه و امنیت خود به حکومت احتیاج دارد و حکومت نیز به سازمان‌ها و نظام اداری کارامد برای تحقق اهداف و رسالتش نیازمند است. ازاین‌رو، در صورت سالم بودن، کارایی و چابکی، نظام اداری می‌تواند بازو و ابزار اجرایی مؤثر و موفقیت‌آمیزی برای تحقق اهداف و سیاست‌های دولت باشد و نقش مهم و اساسی در توسعه و پیشرفت، تأمین رضایت شهروندان و حمایت آنها از نظام سیاسی ایفا کند. این تحقیق رابطة نظام اداری و توسعة سیاسی در جمهوری اسلامی ایران را بدون تأکید بر دورة خاصی، با بهره‌گیری از الگوی نظری جاگورایب، بررسی می‌کند. بنابراین سؤال اصلی آن عبارت است از: «چه رابطه‌ای بین نظام اداری و توسعة سیاسی در جمهوری اسلامی ایران وجود دارد؟». فرضیة آن نیز چنین تدوین شده است: «نظام اداری کارامد در جمهوری اسلامی ایران می‌تواند با تأثیرگذاری بر ثبات، برابری و مشارکت سیاسی موجبات رشد و تحکیم توسعة سیاسیرا فراهم آورد». با این ملاحظات، این پژوهش از نوع توصیفی تحلیلی و روش جمع‌آوری داده‌ها نیز  کتابخانه‌ای است. یافته‌های تحقیق نشان داد که رفع آسیب‌ها و تحول در نظام اداری کشور موجب افزایش ظرفیت نظام سیاسی برای پاسخگویی، برابری، ثبات و مشارکت سیاسی و متقابلاً گسترش نهادهای سیاسی و تقویت توان پاسخگویی نظام سیاسی و برابری و ثبات و مشارکت سیاسی در آن موجب سلامت و چابکی و کارامدی نظام اداری خواهد شد.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

  1. آبروکرومبی، نیکلاس و دیگران (1367). فرهنگ جامعه‌شناسی، ترجمة حسن پویان، تهران: چاپخش.
  2. اشراقی، مرتضی (1390). تحول گفتمان توسعه در جمهوری اسلامی ایران، تهران: وحدت‌بخش.
  3. انصاری، ولی‌الله (1374). کلیات حقوق اداری، تهران: میزان.
  4. برهانی، بهاءالدین (1389). مبانی مدیریت دولتی 1و2، با بهره‌گیری از علوم اداری، اجتماعی، سیاسی، تهران: برآیند پویش.
  5. باقرالموسوی، محسن (1380). مدیریت و نظام اداری از دیدگاه امام علی (ع)، ترجمة حسین سیدی، مشهد: شرکت به‌نشر.
  6. پای، لوسین دبلیو (1385). «جنبه‌های رشد سیاسی: مفهوم رشد سیاسی»، نقل‌شده در: سی. ایچ. داد و دیگران، مراحل و عوامل و موانع رشد سیاسی، ترجمة عزت‌الله فولادوند، تهران: ماهی.
  7. پورعزت، علی‌اصغر (1387). مبانی دانش ادارة دولت و حکومت، تهران: سمت.
  8. تنکابنی، حمید (1388). «ریشه‌یابی و بازشناسی عوامل بازدارندة تحول در نظام دیوان‌سالاری ایران»، رسالة دکتری، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکدة مدیریت و حسابداری.
  9. حبیبی، نادر (1375). فساد اداری (عوامل مؤثر و روش‌های مبارزه)، تهران: ت وثقی.
  10. دلفروز، محمدتقی (1393). دولت و توسعة اقتصادی، اقتصاد سیاسی توسعه در ایران و دولت‌های توسعه‌گرا، تهران: آگاه.
  11. رفیع‌پور، فرامرز (1377). توسعه و تضاد، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  12. رفیق الرحمان، ابوطالب (1384). بهبود عملکرد دولت از طریق اصلاح دستگاه اداری، چشم‌انداز مشارکتی، ترجمه محمد صفار، تهران: انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.
  13. رمضانی، رضا (1388). «خصوصی‌سازی نمودار اجرای تحقق اصل 144»، نقل‌شده در: ماهنامة دام و کشت و صنعت، ش 115، ص 34 – 32.
  14. ساموئل، هانتینگتون (1370). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر علم.
  15. سریع‌القلم، محمود (1381). عقلانیت و آینده توسعةافتگی ایران، چاپ دوم، تهران: انتشارات مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه.
  16. ساندرز، دیوید (1390). الگوهای بی‌ثباتی سیاسی، ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  17. سیف‌زاده، حسین (1388). پانزده مدل نوسازی، توسعه و دگرگونی سیاسی، تهران: قومس.
  18. عابدی اردکانی، محمد (1381). سنت و نوسازی سیاسی، یزد: بنیاد فرهنگی و پژوهشی ریحانه‌الرسول.
  19. عباس‌زادگان، سید محمد (1383). فساد اداری، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
  20. عسگری ساجدی، محمد (1384). «تأثیر توسعة نهادهای سیاسی بر تحول نظام اداری»، فصلنامة تدبیر، سال شانزدهم، ش 161، ص 48 - 43 .
  21. عیسی‌زاده، سعید (1381). «نقش نظارت‌های مردمی در بهبود حکمرانی»، نقل‌شده در: مجموعه مقالات همایش سلامت نظام اداری، دبیرخانه هیأت عالی نظارت (گردآورنده)، تهران: انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.
  22. فقیهی، ابوالحسن؛ دانایی‌فرد، حسن (1384). بوروکراسی و توسعه در ایران، تهران: مؤسسة خدماتی فرهنگی رسا.
  23. قلی‌پور، رحمت‌الله (1392). چالش‌های نظام اداری، بررسی موردی ایران، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  24. قوام، عبدالعلی (1370). «تحول اداری و نوسازی سیاسی»، فصلنامه فرآیند مدیریت و توسعه، دورة 5، ش 4، ص 18 – 5.
  25. ----------- (1371). توسعة سیاسی و تحول اداری، تهران: نشر قومس.
  26. ----------- (1372). «تحول در نظام اداری در چهارچوب وابستگی متقابل میان نظام اداری و سیاسی»، مجلة مجموعه مقالات دانشگاه علامه طباطبایی، ش 63، ص 17-10.
  27. --------- (1382). چالش‌های توسعة سیاسی، چ دوم، تهران: قومس.
  28. محمدی لرد، عبدالمحمود (1393). آینده‌پژوهی ثبات سیاسی ایران، تهران: پژوهشکدة مطالعات راهبردی.
  29. مدیرشانه‌چی، محسن (1379). تمرکزگرایی و توسعه‌نیافتگی در ایران معاصر، تهران: مؤسسة خدمات فرهنگی رسا.
  30. مشکینی تهرانی، سیروس (1379). «ویژگی‌های نظام اداری مطلوب در نظام جمهوری اسلامی ایران»، نقل‌شده در: مجموعه مقالات همایش توسعة نظام اداری، شناخت نظام اداری و چگونگی تحول آن، جمعی از اساتید مدیریت (گردآورنده)، تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی.
  31. مقیمی، سید محمد (1383). «عوامل مؤثر بر کارآفرینی سازمانی در سازمان‌های بخش خدمات اجتماعی و فرهنگی دولتی ایران»، نشریة فرهنگ مدیریت (مدیریت فرهنگ سازمانی، نام جدید)، سال دوم2، ش 7، ص 78-27.
  32. موسی‌زاده، رضا (1383). حقوق اداری، چ ششم، تهران: میزان.
  33. مهدیخانی، علیرضا (1380). مروری اجمالی بر توسعة سیاسی و اقتصادی، تهران: آرون.
ب) خارجی

  1. Binder, Leonard (1962). Iran: Political Development in a Changing Society, University of Calif Press.