دولت و سیاستگذاری سرمایۀ انسانی در ایران (1392-1384)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه مطالعات اجتماعی دانشگاه فرهنگیان

چکیده

 انباشت و بهسازی سرمایۀ انسانی نیازمند سیاستگذاری دولت است، اما هر دولتی این قدرت و توانایی را ندارد. نوع دولت و چگونگی شکل­گیری آن متغیری تعیین­کننده در کارایی و اثربخشی سیاست­گذاری توسعۀ سرمایۀ انسانی است. در الگوی دولت توسعه­گرا، توانمندی استخراجی و پاسخگویی بوروکراتیکِ شایسته­سالار و عقلانی­سازی روابط با جامعه، ظرفیت واستقلال نهاد دولت را افزایش می­دهد. این در حالی است که عملکرد ضعیف و مشکلات تشدید­شده در حوزۀ سرمایۀ انسانی در دولت نهم و دهم، متأثر از برخی عوامل نهادی چون استمرار و تقویت سیاست‌های پوپولیستی و عامه­پسند، قانون­گریزی و عدم التزام به قوانین، سیاست­های بازتوزیعی و انبساطی، بوروکراسی ضعیف و غیرحرفه­ای، نداشتن تعامل سازنده با ارکان دیگر نظام، تصمیمات شتاب­زده و غیرکارشناسی، ناتوانی در بهره­گیری از ظرفیت­های بین­المللی و ساخت ناکارامدرانتیری بوده است.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی
1. اسمیت، بنیامین (1389). نفت، توسعۀ دیرهنگام و انقلاب، ترجمۀ سعید میرترابی، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
2. اشتریان، کیومرث (1386). سیاستگذاری عمومی، تهران: میزان.
3. افضلی، رسول و دیگران (1386). دولت مدرن در ایران، قم: دانشگاه علوم انسانی مفید.
4. اوانز، پیتر (1382). توسعه ‌یا چپاول، ترجمۀ عباس زندباف و عباس مخبر، تهران: طرح نو.
5. اونیل، پاتریک (1386). مبانی سیاست تطبیقی، ترجمۀ سعید میرترابی، تهران: قومس.
6. بشیریه، حسین (1387). دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی ایران در دورۀ جمهوری اسلامی، تهران: نگاه معاصر.
7. تاگارت، پل (1391). پوپولیسم، ترجمۀ حسن مرتضوی، تهران: آشیان.
8. حاجی یوسفی، امیرمحمد (1388). دولت، نفت و توسعۀ اقتصادی در ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
9. درّاج، منوچهر(1387). در: «فرهنگ سیاسی در جمهوری اسلامی ایران»، ترجمۀ معصومه خالقی، تهران: مرکز بازشناسی.
10. دلفروز، محمدتقی (1393). دولت و توسعۀ اقتصادی، تهران: آگاه.
11. دهقانی فیروزآبادی، جلال (1388). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: سمت.
12. سلطانی، علیرضا (1391). «نفت و فرایند دولت – ملت‌سازی در ایران»، فصلنامۀ سیاست، ش 2، 95 تا 112.
13. لفت ویچ، آدریان (1385). دولت‌های توسعه‌گرا، ترجمۀ جواد افشار کهن، مشهد: مرندیز و نی نگار.
14. مصلی‌نژاد، عباس (1384). دولت و توسعۀ اقتصادی، تهران: قومس.
15. میرترابی، سعید (1391). درآمدی بر اقتصاد سیاسی نفت و مسائل نفت ایران، تهران: قومس.
16. موثقی، سید احمد (1392). اقتصاد سیاسی توسعه و توسعه‌نیافتگی، تهران: دانشگاه تهران.
17. نیلی، مسعود و دیگران (1393). دولت و رشد اقتصادی در ایران، تهران: نشر نی.
18. وحید، مجید (1388). سیاستگذاری عمومی، تهران: میزان.
19. وزارت آموزش و پرورش، سالنامه آماری 93-1392.
20. گزارش اجمالی از مهم­ترین نتایج تیمز و پرلز 2011، سازمان پژوهش و برنامه­ریزی آموزشی.
21. سالنامه­های آماری مرکز آمار ایران.
22. داده­های آماری بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
23. دبیرخانۀ شورای اطلاع­رسانی دولت.
ب) خارجی
24. Amirahmadi, Hooshang (1990) Revolution and Economic Transition: The Iranian Experience, Albany: State University of New York Press.
25. Beblawi, Hazem (1987) The Rentier State in the Arab World, in Hazem Beblawi and Giacomo Luciani: New York: Groom Helm.
26. Johnson, Chalmers (1982). MITI and the Japanese Miracle. Stanford, CA: Stanford University Press.
27. Joseph Wong. (2004).The adaptive developmental state in East Asia. Journal of East Asian Studies. 4: 345-362.
28. Gary S. Becker (1964, 1993, 3rd ed) Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis, with Special Reference to Education. Chicago, University of Chicago Press. 
29. John Minns. (2001) Of miracles and models: the rise and decline of the developmental state in South Korea. Third World Quarterly. 22(6): 1025-1043.
30. Johnson, Chalmers (1982). MITI and the Japanese Miracle. Stanford, CA: Stanford University Press.
31. Joseph Wong. (2004) The adaptive developmental state in East Asia. Journal of East Asian Studies. 4: 345-362.
32. Kulick, Elliot; Dick Wilson (1996). Time for Thailand: Profile of a New Success. Bangkok: White Lotus Press
33. Keely,Brian(2007),Huamnn capital: the Power of knowledge, Organization for Economic Cooperation and Development.
34. Leftwich, Adrian. (2000) States of Development: On the Primacy of Politics In Development, Polity Press.
35. Linda Weiss. (2000). Developmental States in Transition: adapting, dismantling, innovating, not 'normalising'. Pacific Review. 13(1): 21-55.
36. Mahdavy, Hussein (1970) The Pattern and Problems of Economic Development in Rentier State: The Case of Iran, in M.A Cook, Studies in Economic History of the Middle East, London: Oxford University Press.
37. Meredith Woo-Cumings. (1999) The Developmental State.Cornell University Press.
38. Moren, M, Rein, M & Gooden, R (2006) The Oxford Handbook of Public Policy, Oxford, Oxford University Press.
 39. Peter Evans. (1995). Embedded Autonomy: States and Industrial Transformation.
40. Robert Wade. (2003) What strategies are viable for developing countries today? The World Trade Organization and the shrinking of 'development space'. Review of International Political Economy.
41. Ziya Onis. (1991) The Logic of the Developmental State. Comparative Politics. 24. no.
45. www.fararu.com
46. www.hamshahrionline.ir
47. www.jamejamonline.ir
50. www.mehrnews.com
51. www.rc.majlis.ir
53. www.un.org
55. www.weforum.org,The HumanCapital Index:2013